KULA CZASU

Z Encyklopedia Gdańska
Wersja Leszek Molendowski (dyskusja | edycje) z dnia 12:36, 17 sie 2018

(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Latarnia morska w Nowym Porcie z kulą czasu
Kula czasu na latarni morskiej w Nowym Porcie

KULA CZASU, wizualny sygnał czasu w postaci kuli ześlizgującej się po maszcie o wyznaczonej porze. Przed wprowadzeniem nawigacji radiowej czy satelitarnej kule czasu służyły do regulowania chronometrów na statkach, co miało zasadnicze znaczenie dla wyznaczania pozycji jednostek na morzu. Pierwsza kula czasu, zamontowana w 1833 roku w Greenwich, działa do dziś. Kolejne instalowano na Mauritiusie (1833), Wyspie św. Heleny (1834), Przylądku Dobrej Nadziei (1836), w Madrasie i Bombaju (w około 1840), w Waszyngtonie (1845), następnie we wszystkich wielkich portach świata. W Niemczech pierwszą kulę zainstalowano w 1875 roku w Kilonii, w 1876 w sześciu dalszych portach nad Morzem Północnym i Morzem Bałtyckim, w tym w Gdańsku. Zarządzenie regulujące funkcjonowanie kuli czasu na wieży przy Stacji Pilotów w Nowym Porcie wydano 7 VII 1876 roku. W 1894 roku zainstalowano kulę czasu na nowej latarni morskiej w Nowym Porcie. Ważąca 75 kg ażurowa stalowa kula spadała punktualnie w południe. Obsługa należała do poczty. O 11.30 inspektor sprawdzał urządzenia, o 11.55 wyciągał kulę w górę i meldował telefonicznie poczcie. W 5 minut później, kiedy wskazówka sekundowa zegara pocztowego przeskakiwała z 59 na 60, pracownik włączał przycisk, przesyłając do wieży impuls elektryczny powodujący spadek kuli. Jeżeli sygnał był spóźniony, szła w górę mała czerwona kula błędu i po godzinie procedurę powtarzano. Później sygnał uruchamiający kulę przesyłano telegraficznie z obserwatorium w Poczdamie. Gdańska kula czasu funkcjonowała co najmniej do 1929 roku, do chwili gdy rozpowszechnienie radia sprawiło, że przestała być potrzebna. Jej maszt przetrwał II wojnę światową, został później usunięty. Wygaszona w 1984 roku latarnia pełni dziś funkcję muzeum latarnictwa. Kulę czasu, z inicjatywy właściciela latarni Stefana Jacka Michalaka, odtworzyli dr Grzegorz Szychliński i Tadeusz Stojałowicz. Obecnie nad Morzem Bałtyckim kule czasu posiadają Karlskrona i Sztokholm. Gdańską kulę czasu uruchamia się kilka razy dziennie, dając sygnał, że właśnie minęła wyznaczona godzina. AJ

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii