JANUSZAJTIS ANDRZEJ

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Andrzej Januszajtis
Zegar astronomiczny Hansa Düringera w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, odbudowany pod kierunkiem Andrzeja Januszajtisa

ANDRZEJ JACEK JANUSZAJTIS (ur. 18 VIII 1928 Lida, obecna Białoruś), fizyk, popularyzator wiedzy o Gdańsku. Syn majora Legionów Polskich Wiesława i Anny, córki urzędnika bankowego. Od 1933 roku w Lublinie, gdzie w 1948 zdał maturę w Liceum im. Hetmana Jana Zamoyskiego, w latach 1948–1954 studiował na Wydziale Mechanicznym Politechniki Gdańskiej (PG), w 1952 inżynier, w 1954 magister inżynier. W latach 1953–1958 także w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej ( Akademia Muzyczna) w klasie fortepianu. Na PG uczeń Ignacego Adamczewskiego, od roku 1954 pracownik Katedry Fizyki PG, specjalizował się w dozymetrii promieniowania jonizującego. Po doktoracie w 1964 od 1969 na stanowisku docenta. Do 1958 mieszkał w Sopocie, następnie w Gdańsku. Autor m.in. 3-tomowego podręcznika Fizyka dla politechniki (1977–1985, 1991). W latach 1981–1983 dyrektor międzywydziałowego Instytutu Fizyki PG, współzałożyciel i pierwszy dziekan Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej (1983–1968). Przed przejściem na emeryturę w 1993 roku zatrudniony w Katedrze Fizyki Molekularnej PG. W 1989 roku jako kandydat bezpartyjny bezskutecznie startował do Sejmu RP z hasłem „Powrót do Europy” (otrzymał 41.764 głosów). W roku 1990 z ramienia Komitetów Obywatelskich (tworzonych przez działaczy Solidarności) został członkiem Rady Miasta, od 11 XII tegoż roku do 19 VI 1994 jej przewodniczący. Zasiadał w Komisji Rozwoju Przestrzennego, był wiceprzewodniczącym Komisji Kultury. Między innymi dzięki jego staraniom do Gdańska wróciły z Niemiec wywiezione w czasie II wojny światowej zabytki: skrzydło ołtarza Ferberów z kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, dzieła z dawnego księgozbioru Towarzystwa Przyrodniczego ( Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej) i dzwony z kościołów w Stegnie i Cedrach Wielkich. W 2002 nadano mu honorowe obywatelstwo miasta Gdańska. 13 IV 1967, podczas organizacyjnego spotkania Towarzystwa Miłośników Gdańska wybrany na przewodniczącego. Prezes Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”, Towarzystwa „Horologium” i Towarzystwa Promocji Młodych Skrzypków im. Aleksandry Januszajtis. Kierował m.in. odbudową zegara astronomicznego w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (uruchomiony 9 V 1990), doprowadził do powrotu carillonu do kościoła św. Katarzyny. Autor m.in. popularnego przewodnika Z uśmiechem przez Gdańsk (1968 i 2003) z ilustracjami Zbigniewa Jujki i przewodnika Gdańsk (2008) oraz pozycji popularnonaukowych, często o charakterze pionierskim: Kościół św. Katarzyny w Gdańsku (1989), Koroną herb twój ozdobiono (1997), Zegar astronomiczny w kościele Mariackim w Gdańsku (1998), Dzieciństwo i młodość Daniela Gabriela Fahrenheita (2002), Mr. Fahrenheit, dżentelmen z Gdańska (2005 – pierwsza książkowa biografia uczonego), Gdańskie zegary, dzwony i karyliony (2003), Legendy dawnego Gdańska (2005 i 2011), Sulmin – niezwykłe dzieje podgdańskiej wsi (2009), Od Gyddanyzc do Wielkiego Gdańska (2011 – historia gdańskich dzielnic), albumiku Gdańskie Spichlerze – piękno zapomniane (2011), Złota Kamieniczka i jej mieszkańcy (2012) a także zbiorów felietonów Krzyże Farnej Wieży (2007), Opowieści starego Gdańska (2009) i Gdański Król Żurawi (2010), W ratuszowych izbach (2013) i Sto jeden razy Gdańsk (2017), a także monografii Z dziejów gdańskiej nauki i techniki (2014) i Od Aksamitnej do Żytniej (2017). Jest też autorem własnoręcznie zilustrowanego zbioru Złota Kamieniczka i jej mieszkańcy (2012) wierszy Sonety greckie (1983). Autor felietonów w lokalnej prasie i prowadzący audycje na antenie Radia Gdańsk propagujących przeszłość Gdańska i jego zabytki. Członek honorowy Koła Przewodników Miejskich i Terenowych im. Franciszka Mamuszki, członek kapituł medali św. Wojciecha i księcia Mściwoja II. Odznaczony m.in. za wkład w pojednanie niemieckim Krzyżem Zasługi I klasy (1997), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2014), Krzyżem „Pro Mari Nostro” Ligi Morskiej i Rzecznej (2017), Medalem 100-lecia Odzyskania Niepodległości (2018).

Od 1961 żonaty z Ewą z domu Terlecką, pianistką oraz nauczycielką muzyki, ojciec Katarzyny Januszajtis-Mielczarek (ur. 1962) i Aleksandry Januszajtis.

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii