GIESE TIEDEMANN (II)

Z Encyklopedia Gdańska
(Różnice między wersjami)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
m
Linia 1: Linia 1:
 
{{paper}}
 
{{paper}}
'''TIEDEMANN GIESE''' (1491 Gdańsk – 19 XII 1556 Gdańsk), burmistrz. Syn rajcy Tiedemanna. W 1525 roku ławnik, zdymisjonowany po interwencji króla polskiego Zygmunta Starego w Gdańsku w roku 1526. W 1531 roku ponownie wprowadzony do Ławy, w której zasiadał do 1538, będąc conseniorem w 1533, w 1536 seniorem. Od roku 1539 rajca, w latach 1540–1556 burmistrz, w 1547 i 1555 burgrabia. Wielokrotny poseł gdański na zjazdy hanzeatyckie i przedstawiciel Gdańska na sejmiku generalnym Prus Królewskich. 24 VII 1542 (wraz z burmistrzem [[BRANDT BARTHOLOMÄUS I | Barthelem Brandtem]]) pozwany przez króla Zygmunta Starego przed sąd sejmowy (zapewne za sprawą biskupa warmińskiego [[DANTYSZEK JAN | Jana Dantyszka]]) pod zarzutem nielegalnego i niezgodnego z przysięgą złożoną królowi wprowadzania kultu luterańskiego na terenie Gdańska. Do rozprawy nie doszło, 1 VII 1543 został oficjalnie oczyszczony z zarzutów. Mimo to przybyła do Gdańska w roku 1544 komisja królewska oskarżyła go o nieprzestrzeganie w mieście norm obyczajowości katolickiej. W 1555 roku oficjalnie tłumaczył się przed [[RADA MIEJSKA | Radą Miejską]] po oskarżeniu o konszachty z matką prostytutki zwaną Papugą. Po śmierci ojca otrzymał 7 VII 1534 w zarząd dzierżawione przez niego majątki ziemskie Lignowy i Rudno (wydzielone administracyjnie ze starostwa gniewskiego), które trzymał do 1546. Od roku 1549 właściciel posiadłości Heiligenbrunnen ([[ŚWIĘTA STUDZIENKA | Święta Studzienka]], obecnie okolice ul. Do Studzienki) oraz [[WRZESZCZ | Wrzeszcza]]. {{author: DK}} [[Category: Encyklopedia]] [[Category: Ludzie]]
+
'''TIEDEMANN GIESE''' (1491 Gdańsk – 19 XII 1556 Gdańsk), [[BURMISTRZOWIE MIAST GDAŃSKICH | burmistrz]] Gdańska. Syn Tiedemanna Giese (zm. 23 X 1505 Gdańsk), [[ŁAWA MIEJSKA | ławnika]] (od 1473) i [[RADA MIEJSKA | rajcy]] (od 1485) oraz Natalie (zm. 1499), córki rajcy Tiedemanna Monnicha. Był bratem stryjecznym biskupa warmińskiego [[GIESE TIEDEMANN | Tiedemanna Giesego]]. <br/><br/>
 +
W 1525 ławnik, zdymisjonowany po interwencji króla polskiego Zygmunta Starego w Gdańsku w roku 1526. W 1531 ponownie wprowadzony do Ławy, w której zasiadał do 1538, będąc conseniorem w 1533, w 1536 seniorem. Od roku 1539 rajca, od 1540 burmistrz. Pierwszym burmistrzem był w 1541, 1545, 1548, 1552 i 1555; drugim w 1540, 1544, 1551 i 1554; trzecim w 1543, 1547 i 1550; czwartym w 1542, 1546, 1549, 1553 i 1556. W 1547 i 1555 [[BURGRABIOWIE | burgrabią]] królewskim w Gdańsku, w 1554–1556 był inspektor [[KOŚCIÓŁ WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY | kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny]] (NMP).<br/><br/>
 +
Wielokrotny poseł gdański na zjazdy [[HANZA | Hanzy]] i przedstawiciel Gdańska na sejmiku generalnym Prus Królewskich. 24 VII 1542 (wraz z burmistrzem [[BRANDT BARTHOLOMÄUS I | Barthelem Brandtem]] pozwany przez króla Zygmunta Starego przed sąd sejmowy (zapewne za sprawą biskupa warmińskiego [[DANTYSZEK JAN | Jana Dantyszka]]) pod zarzutem nielegalnego i niezgodnego z przysięgą złożoną królowi wprowadzania kultu [[LUTERANIE | luterańskiego]] na terenie Gdańska. Do rozprawy nie doszło, 1 VII 1543 został oficjalnie oczyszczony z zarzutów. Mimo to przybyła do Gdańska w 1544 komisja królewska oskarżyła go o nieprzestrzeganie w mieście norm obyczajowości katolickiej i odstępstwo od wiary. W akcie oskarżenia znalazł się między innymi zarzut o uporczywe odmawianie przez niego jako burmistrza uczestnictwa w procesjach Bożego Ciała, a także o rezygnację z katolickiego obrządku przy pogrzebie swojej pierwszej żony oraz przy powtórnym ożenku. W latach 1545–1546 angażował się w (ostatecznie zakończone fiaskiem) negocjacje z przedstawicielami króla Zygmunta I Starego w sprawie możliwości dalszego utrzymywania w rękach Gdańszczan starostwa puckiego.<br/><br/>
 +
Dzięki jego zaangażowaniu i zręcznym działaniom dyplomatycznym udało mu się w 1548 nie tylko uzyskać od króla polskiego Zygmunta Augusta potwierdzenie przywilejów i wolności Gdańska, ale także zniweczyć pomysł władcy porozumienia się ze skonfliktowaną z gdańskim patrycjatem opozycją mieszczańską. Sprawił tym samym, że próby przejęcia przez monarchę kontroli nad miastem spaliły na panewce. W 1552 zgodził się na uiszczanie przez Gdańsk szosu (podatku od majątku mieszczan) na rzecz skarbu państwa, jednak wynegocjował w zamian zwolnienie od innych świadczeń państwowych.<br/><br/>
 +
Dzięki jego staraniom wzniesiono w 1548 [[DOM DZIECKA (Dom Dziecka i Sierot) | Sierociniec (Dom Dziecka i Sierot)]] przy [[KOŚCIÓŁ ŚW. ELŻBIETY | kościele św. Elżbiety]] na [[STARE MIASTO | Starym Mieście]]. W 1545–1546 przyczynił się (wraz z innymi rajcami) do sfinansowania budowy wielkiego pieca kaflowego przeznaczonego dla [[DWÓR ARTUSA| Dworu Artusa]], w 1552 wydał decyzje o przebudowie Dworu Artusa w stylu renesansowym, do czego pretekstem miała być spodziewana w Gdańsku wizyta króla polskiego Zygmunta Augusta.<br/><br/>
 +
Aktywnie zajmował się działalnością kupiecką, angażując kapitały w handel morski. Czerpał również zyski z dzierżawy dóbr ziemskich. Po śmierci ojca otrzymał 7 VII 1534 w zarząd dzierżawione przez niego majątki ziemskie Lignowy i Rudno (wydzielone administracyjnie ze starostwa gniewskiego), które trzymał do 1546. Od roku 1549 właściciel [[ŚWIĘTA STUDZIENKA | Świętej Studzienki]] oraz [[WRZESZCZ | Wrzeszcza]].<br/><br/>
 +
Dwukrotnie wstępował w związek małżeński: 15 VIII 1528 z Ursulą (zm. w połogu 30 VII 1535), córką burmistrza [[SUCHTEN HEINRICH | Heinricha Suchtena]],  po raz drugi 24 II 1538 z Barbarą, córką Arnolda (Arndta) von der Schilling, kupca holenderskiego osiadłego w Gdańsku. Z obu małżeństw doczekał się 12 dzieci (po sześcioro z każdego), lat sprawnych dożyło tylko pięcioro, z nich z kolei dwoje (w tym pierworodny syn Tidemann) padło w młodym wieku ofiarami wielkiej [[EPIDEMIE NOWOŻYTNE | epidemii dżumy]] grasującej w 1564 w Gdańsku. Z drugiego małżeństwa pochodził syn [[GIESE CONSTANTIN | Constantin]], również burmistrz.<br/><br/>
 +
W 1555 roku oficjalnie tłumaczył się przed [[RADA MIEJSKA | Radą Miejską]] po oskarżeniu o konszachty z matką prostytutki zwaną Papugą. Wedle niepotwierdzonej informacji, w podeszłym wieku stracił w nieznanych bliżej okolicznościach jedną nogę. Pochowany w kościele NMP. {{author: DK}} [[Category: Encyklopedia]] [[Category: Ludzie]]

Wersja z 09:32, 15 sie 2019

TIEDEMANN GIESE (1491 Gdańsk – 19 XII 1556 Gdańsk), burmistrz Gdańska. Syn Tiedemanna Giese (zm. 23 X 1505 Gdańsk), ławnika (od 1473) i rajcy (od 1485) oraz Natalie (zm. 1499), córki rajcy Tiedemanna Monnicha. Był bratem stryjecznym biskupa warmińskiego Tiedemanna Giesego.

W 1525 ławnik, zdymisjonowany po interwencji króla polskiego Zygmunta Starego w Gdańsku w roku 1526. W 1531 ponownie wprowadzony do Ławy, w której zasiadał do 1538, będąc conseniorem w 1533, w 1536 seniorem. Od roku 1539 rajca, od 1540 burmistrz. Pierwszym burmistrzem był w 1541, 1545, 1548, 1552 i 1555; drugim w 1540, 1544, 1551 i 1554; trzecim w 1543, 1547 i 1550; czwartym w 1542, 1546, 1549, 1553 i 1556. W 1547 i 1555 burgrabią królewskim w Gdańsku, w 1554–1556 był inspektor kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (NMP).

Wielokrotny poseł gdański na zjazdy Hanzy i przedstawiciel Gdańska na sejmiku generalnym Prus Królewskich. 24 VII 1542 (wraz z burmistrzem Barthelem Brandtem pozwany przez króla Zygmunta Starego przed sąd sejmowy (zapewne za sprawą biskupa warmińskiego Jana Dantyszka) pod zarzutem nielegalnego i niezgodnego z przysięgą złożoną królowi wprowadzania kultu luterańskiego na terenie Gdańska. Do rozprawy nie doszło, 1 VII 1543 został oficjalnie oczyszczony z zarzutów. Mimo to przybyła do Gdańska w 1544 komisja królewska oskarżyła go o nieprzestrzeganie w mieście norm obyczajowości katolickiej i odstępstwo od wiary. W akcie oskarżenia znalazł się między innymi zarzut o uporczywe odmawianie przez niego jako burmistrza uczestnictwa w procesjach Bożego Ciała, a także o rezygnację z katolickiego obrządku przy pogrzebie swojej pierwszej żony oraz przy powtórnym ożenku. W latach 1545–1546 angażował się w (ostatecznie zakończone fiaskiem) negocjacje z przedstawicielami króla Zygmunta I Starego w sprawie możliwości dalszego utrzymywania w rękach Gdańszczan starostwa puckiego.

Dzięki jego zaangażowaniu i zręcznym działaniom dyplomatycznym udało mu się w 1548 nie tylko uzyskać od króla polskiego Zygmunta Augusta potwierdzenie przywilejów i wolności Gdańska, ale także zniweczyć pomysł władcy porozumienia się ze skonfliktowaną z gdańskim patrycjatem opozycją mieszczańską. Sprawił tym samym, że próby przejęcia przez monarchę kontroli nad miastem spaliły na panewce. W 1552 zgodził się na uiszczanie przez Gdańsk szosu (podatku od majątku mieszczan) na rzecz skarbu państwa, jednak wynegocjował w zamian zwolnienie od innych świadczeń państwowych.

Dzięki jego staraniom wzniesiono w 1548 Sierociniec (Dom Dziecka i Sierot) przy kościele św. Elżbiety na Starym Mieście. W 1545–1546 przyczynił się (wraz z innymi rajcami) do sfinansowania budowy wielkiego pieca kaflowego przeznaczonego dla Dworu Artusa, w 1552 wydał decyzje o przebudowie Dworu Artusa w stylu renesansowym, do czego pretekstem miała być spodziewana w Gdańsku wizyta króla polskiego Zygmunta Augusta.

Aktywnie zajmował się działalnością kupiecką, angażując kapitały w handel morski. Czerpał również zyski z dzierżawy dóbr ziemskich. Po śmierci ojca otrzymał 7 VII 1534 w zarząd dzierżawione przez niego majątki ziemskie Lignowy i Rudno (wydzielone administracyjnie ze starostwa gniewskiego), które trzymał do 1546. Od roku 1549 właściciel Świętej Studzienki oraz Wrzeszcza.

Dwukrotnie wstępował w związek małżeński: 15 VIII 1528 z Ursulą (zm. w połogu 30 VII 1535), córką burmistrza Heinricha Suchtena, po raz drugi 24 II 1538 z Barbarą, córką Arnolda (Arndta) von der Schilling, kupca holenderskiego osiadłego w Gdańsku. Z obu małżeństw doczekał się 12 dzieci (po sześcioro z każdego), lat sprawnych dożyło tylko pięcioro, z nich z kolei dwoje (w tym pierworodny syn Tidemann) padło w młodym wieku ofiarami wielkiej epidemii dżumy grasującej w 1564 w Gdańsku. Z drugiego małżeństwa pochodził syn Constantin, również burmistrz.

W 1555 roku oficjalnie tłumaczył się przed Radą Miejską po oskarżeniu o konszachty z matką prostytutki zwaną Papugą. Wedle niepotwierdzonej informacji, w podeszłym wieku stracił w nieznanych bliżej okolicznościach jedną nogę. Pochowany w kościele NMP. DK

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii