FONTANNA NEPTUNA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Fontanna Neptuna, Der Stadt Dantzig..., 1687
Fontanna Neptuna, Matthaeus Deisch, 1761–1765
Fontanna Neptuna, około 1935
Orzeł na ogrodzeniu fontanny Neptuna

FONTANNA NEPTUNA, Długi Targ. W 1549 roku przed Dworem Artusa funkcjonowała bliżej nieokreślona studnia, przypuszcza się, że może już z metalowymi dekoracjami. Inicjatorem budowy fontanny Neptuna był w roku 1605 burmistrz Bartholomäus Schachmann. Przypuszcza się, że projekt (wizerunek) fontanny mógł być autorstwa Hansa Vriedemanna de Vries, a w 1606 do prac nad fontanną „z czarnego kamienia” (czarno-niebieskiego belgijskiego marmuru) z polecenia Rady Miejskiej przystąpił Abraham van den Block. W roku 1609 gotowy był już jego projekt, do 1612 wykonał marmurową czaszę oraz trzon z czarnego tufu. Całość, według modelu sporządzonego w latach 1614–1615 przez Petera Hausena, została odlana w miejskiej ludwisarni (przy Bramie Ludwisarskiej, obecnie u wylotu ul. św. Ducha na Targ Drzewny), kierowanej przez Gerdta Benningka. Do czasu montażu znajdowała się w Wielkiej Zbrojowni, gdzie w latach 20. XVII wieku poprawiano wadliwie zainstalowany system rur. W roku 1633 mistrz murarski Reinhold de Clerk wymurował fundament, a rzeźbiarz Wilhelm Richter zmontował fontannę. W 1634 otoczono ją żelazną kratą, inauguracja jej działania odbyła się 23 marca tegoż roku. Instalacje wodne (ze zbiorników umieszczonych na poddaszu Ratusza Głównego Miasta i Dworu Artusa) zamontował Ottmar von Wettner, nowy układ zasilania wodą opracował Adam Wiebe. Czynna była tylko w niektóre dni latem. Cechami architektonicznymi nawiązuje do manieryzmu flamandzkiego. Była jedną z atrakcji (obok bram triumfalnych) przygotowanych przez władze Gdańska na czas wizyty w mieście w grudniu 1643 roku króla polskiego Władysława IV. W latach 1757–1761 kapitalny remont wykonali rzeźbiarz Johann Carl Stender (wykuł nowe fragmenty czaszy i basenu, dodał fantazyjne rokokowe wizerunki morskich zwierząt) oraz ślusarz Jakob Barren (zrekonstruował zniszczone metalowe ogrodzenie, umieszczając nad furtkami pozłacane orły i herby Gdańska). Fontanna była czynna od Wielkanocy do 29 września, w niedzielę od 11 do 12, we wtorki i czwartki od 12 do 13. Podczas pierwszego po koronacji pobytu w Gdańsku króla Wilhelma I (20 X 1861) Albert Licht zbudował przed Dworem Artusa pawilon z drewna na garderoby dla króla i jego świty, obejmujący przednią część fontanny: na owalnym dachu, z którego do okrągłego basenu spływała woda (przybudówkę, znaną m.in. z licznych zdjęć, po wizycie króla rozebrano), umieścił figurę Neptuna. W 1927 roku fontannę Neptuna poddano renowacji; w grudniu 1935 naziści uszkodzili dwa orły polskie na ogrodzeniu. W 1945 roku wywieziona do Parchowa (koło Bytowa), przetrwała figura Neptuna i czasza, które następnie były przechowywane w gdańskim Muzeum Miejskim. Restaurowana od roku 1950, uruchomiona 22 VII 1954. Nowy trzon 1954 według projektu Tadeusza Godziszewskiego wykonał Zacheusz Pypeć, nowy trójząb – Stanisław Goździelewski, elementy ogrodzenia oraz orły i herby z bramek odtworzył Stanisław Nowakowski. W latach 2001–2012 generalnie wyremontowana, z przywróceniem pierwotnej kolorystyki czaszy. Założona na planie nieregularnego wieloboku z trzonem, na którym znalazła się kolista czasza z wyobrażeniem czterech maszkaronów – rzygaczy. Pośrodku czaszy na cokole posąg nagiego Neptuna z trójzębem w prawicy i końmi morskimi u stóp. W obrębie dekorowanej ornamentem balustrady znalazły się pełnoplastyczne wyobrażenia stworów morskich: koń morski, tryton, syreny, pies morski – wśród nich także chłopiec. Fontanna otoczona jest ośmiobocznym ogrodzeniem z ostro zakończonych prętów i drążków z kwiatonami, rozdzielonych czterema bramkami zwieńczonymi pozłacanymi orłami w koronie i herbami Gdańska. Źródłem strumieni wodnych są trójząb, znajdujące się u stóp Neptuna konie morskie oraz krawędź postumentu. Woda spada na czaszę fontanny, stamtąd strumieniami wypluwanymi przez rzygacze opada w dół do dolnego basenu. TD

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii