FAHRENHEIT DANIEL GABRIEL

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Daniel Gabriel Fahrenheit, wizerunek komputerowy, na podstawie algorytmu genetycznego opracowanego przez programistów Politechniki Gdańskiej wykonał Piotr Józefowicz z Akademii Sztuk Pięknych
Tablica pamiątkowa Daniela Gabriela Fahrenheita w miejscu jego urodzenia, ul. Ogarna 95
Kolumna Meteorologiczna Fahrenheita, widok ogólny
Kolumna Meteorologiczna Fahrenheita, detal

DANIEL GABRIEL FAHRENHEIT (24 V 1686 Gdańsk – 16 IX 1736 Haga), fizyk, inżynier. Pochodził z rodziny wywodzącej się z Hildesheim, przybyłej do Gdańska w roku 1650 – dziadek Reinhold (1617 – przed 1677) pochodził z Knipawy (Królewiec). Syn kupca Daniela (1656–1701) zajmującego się handlem morskim, w latach 1693–1696 mającego 1/8 udziału w statku „Der Verguldte Bauer” („Pozłacany Chłopiec”), w latach 1691–1700 jednego z członków zarządu szpitala św. Jakuba. Matką była Concordia (1657–1701), córka Gabriela Schumanna, która urodziła mężowi 10 dzieci, ale tylko pięcioro dożyło pełnoletności. Pierworodny syn ochrzczony został 24 I 1665, zmarł 5 VIII 1666. Drugim pod względem wieku był Daniel Gabriel, trzecim Salomon Gotfryd, ochrzczony 15 V 1687, a zmarły już jesienią roku następnego. 12 VII 1688 ochrzczony został syn Efraim, zmarły w wieku 50 lat. Córka Anna Concordia ochrzczona została 5 IX 1689, zmarła w dorosłym wieku, podobnie jak Constantin, ochrzczony 15 XI 1690. Kolejny syn, Beniamin, ochrzczony został 8 IV 1692, zmarł w wieku 2 lat. 20 VII 1694 ochrzczono Virginię Elisabeth, zmarłą w 1775, w wieku 70 lat. Dwoje najmłodszych dzieci: Adelgunda Constantia, ochrzczona 11 VIII 1695 oraz Natanael, ochrzczony 17 V 1697, zmarło przed osiągnięciem wieku dwóch lat.

Urodził się w kamienicy przy Hundegasse 319 (ul. Ogarna nr 95). Spotykana w literaturze anglosaskiej data narodzin 14 maja, wynika z posługiwania się przez nią kalendarzem juliańskim. Pobierał nauki w szkole mariackiej i Gimnazjum Akademickim. Po nagłej śmierci rodziców w 1701 roku (podejrzewano zatrucie grzybami bądź morderstwo), wysłany został przez opiekunów do Amsterdamu. Praktykował w kantorach kupieckich, prywatnie studiował fizykę, prowadził doświadczenia z przyrządami do mierzenia temperatury i ciśnienia. Do Gdańska powracał w latach 1709 i 1712, wspólnie z prof. Gimnazjum Akademickiego Paulem Paterem prowadził doświadczenia nad skonstruowaniem mierników temperatury i ciśnienia. Badania kontynuował w roku 1714 w Dreźnie, podczas pracy w hucie szkła. Około roku 1715 jako pierwszy na świecie zastosował rtęć w termometrach. Od 1718 roku nauczał chemii w Amsterdamie.

W 1721 opisał zjawisko przechłodzenia wody, udowodnił zależność temperatury wrzenia wody od ciśnienia, opisał właściwości platyny; zajmując się optyką, ulepszył teleskop Newtona. Swoje wynalazki prezentował w 1723 i 1724 roku na posiedzeniach Królewskiego Towarzystwa „The Royal Society” w Londynie, 7 V 1724 został członkiem tego towarzystwa. W roku 1725 opracował termometryczną skalę, nazwaną od jego nazwiska (32º F = 0ºC). Początkowo powszechnie stosowana, po nowej (1742) propozycji szwedzkiego astronoma Andersa Celsiusa ograniczona do krajów anglosaskich; obecnie stosowana w USA, Australii i Nowej Zelandii.

Z wykonanych przez niego termometrów do dziś zachowały się jedynie dwa, w muzeum w Lejdzie. Do 1945 roku w gdańskim Dworze Artusa eksponowano tzw. termometr Fahrenheita z 1752, zaginiony pod koniec II wojny światowej. Od 2005 roku miasto Gdańsk corocznie przyznaje stypendium naukowe jego imienia dla najlepszych absolwentów szkół średnich, pokrywające całkowicie lub częściowo koszty studiów zagranicznych. 30 X 2008 na Długim Targu (róg z ul. Mieszczańską) ustawiono Kolumnę Meteorologiczną Fahrenheita według projektu Hanny Klementowskiej: w trzymetrowej, stylizowanej na XVII-wieczną kolumnie zamknięta gablota z termometrem o wysokości 1,2 m, zrekonstruowanym przez Dawida Kubackiego z Politechniki Gdańskiej (PG) i jego oprawą opracowaną przez Jana Szczypkę, obok skale Fahrenheita i Celsjusza. Patron jednego z zadaszonych dziedzińców Gmachu Głównego PG. Od 6 I 2011 jego imię nosi gdański tramwaj typu Pesa Swing 120NaG nr 1015. RED

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii