ZWICKER DANIEL

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Daniel Zwicker, Mapa bagien Polesia
Daniel Zwicker, strona tytułowa jednej z kilku rozpraw polemicznych z katolicyzmem, 1655

DANIEL ZWICKER (22 I 1612 Gdańsk – 10 XI 1678 Amsterdam), lekarz, kartograf, teolog, autor socyniańskich ( arianie) i luterańskich pism teologicznych. Syn Friedricha Zwickera I (zm. 1631), pastora kościoła św. Bartłomieja. Miał kilkoro rodzeństwa, starszych braci (trzech?), w tym najstarszego, Friedricha II, diakona kościoła św. Bartłomieja i więcej niż jedną siostrę. Śladem braci 6 VI 1629 zapisał się na uniwersytet w Królewcu (Königsberg), studiując do 1634 medycynę. W 1639 zapisał się na uniwersytet w Lejdzie (Leyden), gdzie uzyskał stopień doktora medycyny.

Po powrocie do Gdańska pracował jako lekarz. Z jego publikacji można wnioskować, że zajmował się farmaceutyką, ściślej alchemią lekarską (kierunek panujący w alchemii, wedle którego głównym zadaniem chemii jest odkrywanie nowych substancji leczniczych). Nie znajdują potwierdzenia opinie, że był okulistą. Nawiązał kontakt z mieszkającym w Gdańsku od 1631 roku unitariańskim ( arianie) teologiem Martinem Ruarem (Ruariusem, 1589–1657). Kontestował poglądy przedstawicieli luterańskiej ortodoksji takich jak Johann Botsack i Abraham Calow, reprezentował poglądy antytrynitarskie ( arianie) i teologiczno-racjonalistyczne (odmiana racjonalizmu, umiarkowanie akceptująca pewne zasady chrześcijaństwa i judaizmu, przeciwna zjawiskom nadprzyrodzonym i mistyce). Dogmatyczny eklektyk, przyjmował dobro z każdego gremium religijnego, które napotkał, był przeciwnikiem nauki o Trójcy Świętej i wcielenia Chrystusa. Nie dając się przekonać ani bratu Friedrichowi, ani innym duchownym, wraz z innymi unitarianami w roku 1643 zmuszony był opuścić Gdańsk.

Osiadł początkowo w podgdańskim Straszynie, należącym do Pawła Iwanickiego, ostatniego posła ariańskiego w Sejmie Rzeczypospolitej (usunięty w 1658). Przed 1650 przeniósł się do majątków na Polesiu i Wołyniu należących do Jerzego Niemirycza, kuzyna Pawła Iwanickiego. Prowadził tu praktykę lekarską (był między innymi lekarzem prawosławnego metropolity kijowskiego Piotra Mohiły), zajmował się też kartografią. Był autorem mapy bagien poleskich wydanej w 1650 przez Wilhelma Hondiusa, wielokrotnie wykorzystywanej przez kartografów w XVII i w 1. połowie XVIII wieku. Uważano, że zachowały się tylko dwa egzemplarze oryginału: w Dreźnie i w Wiedniu, ostatnie (2014) poszukiwania doprowadziły do odkrycia jej egzemplarzy w Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu i w zbiorach Muzeum Warszawy.

W 1654 roku odwiedził w Sobotište (Sobotischt, dawniej Freischütz; Słowacja) biskupa huteryckiego Andreasa Ehrenpreisena, wzywającego do prymitywnych form chrześcijańskiego życia wspólnotowego. Wstąpił do tego bractwa, mianowany został ministrem i "misjonarzem Polski". Powrócił do Gdańska, wspierał tu zamiar fuzji polskich unitarian i słowackich anabaptystów, głosił poglądy o moralnej wyższości huterytów. W roku 1656 gdański kościół socyniański ( arianie) wydalił go z miasta.

Od 1657 (oficjalnie powrócił do luteranizmu) do śmierci mieszkał w Amsterdamie. Dużo podróżował, był podejrzany o socynianizm. Ostro krytykował kilka kościołów, łącznie z menonitami, za ich duchowy upadek, później bronił poglądów Christiana Entfeldera, wedle którego lepiej nie wstępować do żadnego kościoła i dyskutować, szczególnie na spotkaniach kolegianckich (radykalna odmiana religii menonickiej, nie uznająca żadnej formy instytucjonalności kościoła, powstała w 1619 w Holandii). Niektórzy kolegianccy menonici (jak Jacob Jansen Voogd) sprzeciwiali się jego poglądom, inni pod jego wpływem opuszczali menonicki kościół. Autor pism teologicznych (w języku niemieckim, łacińskim i holenderskim/ flamandzkim), w tym De noch Staende en Triompherende Sichtbare kerkcke Christi (Amsterdam 1660), i najbardziej radykalnego swojego dzieła Irenicon Irenicorum (Amsterdam, 1678), przetłumaczonego z łaciny na holenderski przez Adriaana Swartepaerta jako Vredeschrift der Vredeschrijten (1678).

Podczas pobytu w Gdańsku mieszkał u brata Friedricha, można przypuszczać, że jego żona zmarła wkrótce po ślubie, nie ożenił się ponownie i nie posiadał dzieci. JANSZ

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii