WRZESZCZ

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Święta Studzienka,
A.L. Randt, 1800–1850
Wrzeszcz widziany ze wzgórz w kierunku północnym, przed 1893
Wieża zegarowa na rynku we Wrzeszczu, około 1900
Aleja Grunwaldzka
w centrum Wrzeszcza,
około 1900
Budynek Conradinum przy
ul. Piramowicza, około 1905
Park Uphagena, przed 1945
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego we Wrzeszczu, około 1930

WRZESZCZ (1263 Vriest, 1404 Langfuhr). Dawna wieś, obejmowała obszar mniej więcej od obecnego zbiegu al. Zwycięstwa i al. Grunwaldzkiej na południu po obecne ulice Słowackiego i Kościuszki na północy, z centrum przy obecnym skrzyżowaniu al. Grunwaldzkiej z ulicami: Jaśkowa Dolina, Partyzantów, Dmowskiego i Konopnickiej (w późniejszym okresie: Stary Rynek). Nazwa (od wrzosów, ewentualnie od wspólnego pnia etymologicznego z nazwą potoku Strzyża) odnotowana w roku 1263 (przy transakcji nabycia przez klasztor oliwski młyna in Vriezst od sołtysa gdańskiego Arnolda), pierwsza bezpośrednia informacja o istnieniu wsi pochodzi z 1283. Położeniu między potokiem Strzyża i Potokiem Królewskim, przy drodze z Gdańska do Oliwy (obecna al. Grunwaldzka), zawdzięcza niemiecką nazwę Langenfort (1404), Lange Vore (1480), Longford (1734), czyli „Długi Bród”, oraz Langen Furth (1778), Langfuhr (1820), czyli „Długi Przejazd”. Początki wsi związane były z młynami, tartakami i kuźniami, powstającymi nad brzegami potoków. Zapewne z nadania księcia Mściwoja II od 1272 własność kościoła św. Katarzyny, ustąpiona (sprzedana? wymieniona?) w roku 1345 przez proboszcza Heinricha de Lapide komturowi gdańskiemu Gerhardowi von Steegen, który nad Strzyżę przeniósł folwark hodowlany spod gdańskiego zamku. W 1404 wieś miała prawo chełmińskie, 26 zagród i 2 karczmy. W 1412 nadany przez Krzyżaków Gerdowi von Beke, w posiadaniu tej rodziny do 1463. Od XVI wieku zyskiwał stopniowo charakter rezydencjalny (podmiejskie dwory), przy wciąż funkcjonujących nad potokami młynach i kuźnicach. Własność kolejnych rodzin, zarówno gdańskich, jak Bischoffie i Giesowie, jak i od roku 1708 Wejherów: majora wojsk polskich i marszałka sejmiku szlachty lęborsko-bytowskiej Henryka Krzysztofa (1661–1719) i jego syna, podkomorzego króla polskiego i nadstarosty lęborsko-bytowskiej Jerzego (1704 – 14 I 1760 Wrzeszcz). W roku 1772 w granicach państwa pruskiego, w roku 1776 odkupiona przez króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego z rąk rodziny Wejherów i połączona z innymi nabytymi majątkami: Biały Dwór, Strzyża Górna, Brunów, Kuźniczki i (od 1777) Nowymi Szkotami w jedną gminę. We wsi umieszczono komorę celną i posterunek policji. Na początku XVIII wieku na skraju wsi powstał cmentarz katolicki (skrzyżowanie obecnej al. Grunwaldzkiej z ul. Kościuszki). Podczas wojen napoleońskich w latach 1806–1807 i 1813–1814 poważnie zniszczona; w 1809 liczyła 908 mieszkańców. W 1814 włączona do miasta Gdańska jako część składowa dzielnicy Wrzeszcz.

Dzielnica Gdańska, obejmująca teren kilkunastu dawnych wsi, majątków i osiedli; składa się z jednostek terytorialnych: Górzyna, Królewska Dolina, Kuźniczki, Nowe Szkoty, Srebrzysko, Święta Studzienka i Strzyża. Dzielnicę utworzono 17 III 1814 przez włączenie do Gdańska terenów wsi Wrzeszcz (wraz z Kuźniczkami, częścią Brunowa i Jaśkowej Doliny), części Nowych Szkotów, Strzyży Dolnej i rejonu Wielkiej Alei (al. Zwycięstwa). Kolejne przyłączenia dotyczyły: 10 III 1877 pozostałej części Nowych Szkotów i Wielkiej Alei; w 1891 roku części Zaspy, w 1898 części Strzyży Górnej, 1 IV 1902 pozostałej części Strzyży Górnej, Świętej Studzienki i Cygańskiej Góry, 19 XI 1906 części Młynisk (na których powstała Kolonia Rzeszy). W 1820 dzielnica liczyła 636 mieszkańców, w 1884 – około 2500, w 1895 – około 7800, w 1900 – około 14 tysięcy, w 1905 – 24 437, w 1910 – 30 773, w 1934 – ponad 55 tysięcy. Do lat 70. XIX wieku wciąż o charakterze letniskowym (w 1837 – jeden z pierwszych w Europie miejski Park Jaśkowej Doliny, liczne dwory i podmiejskie posiadłości), z gęstszą zabudową przy głównym trakcie do Oliwy (Hauptstraße, obecna al. Grunwaldzka); funkcjonowały pojedyncze folwarki, zakłady przemysłowe (cegielnia, gorzelnie, browary, piekarnia) oraz młyny, kuźnice i fabryki popiołu, wykorzystujące wody potoku Strzyży ( przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe). W 1818 roku po wschodniej stronie obecnej al. Zwycięstwa (obecnie na terenie Aniołków) wojsko wydzierżawiło plac ćwiczeń, tzw. Kleiner Exerzierplatz ( Państwowa Opera Bałtycka). W 1829 teren na północ od Wrzeszcza nabyło wojsko, tworząc tzw. Der Große Exerzierplatz (Wielki Plac Ćwiczeń, następnie lotnisko we Wrzeszczu). Od roku 1818 Wrzeszcz stał się miejscem stacjonowania jednostek wojskowych (początkowo szwadronu huzarów w prywatnych kwaterach w rejonie obecnej ul. Dmowskiego; koszary). W latach 1867–1869 założono zespół cmentarzy przy obecnej al. Zwycięstwa ( cmentarze we Wrzeszczu), stworzono nowe połączenia komunikacyjne: w 1864 rozpoczął funkcjonowanie omnibus konny na trasie Gdańsk–Sopot ( tramwaje), w 1870 kolej, w 1873 tramwaj konny. W 1873 uruchomiono browar w Kuźniczkach. Po roku 1893 rozpoczęto doprowadzanie nowych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych do wszystkich domów dzielnicy.

Na przełomie XIX i XX wieku postępujący rozwój spowodował zmianę charakteru dzielnicy. Obok zespołów willi (np. przy ul. Jaśkowa Dolina) powstały nowe osiedla robotnicze ( fundacji Abegga, Kolonia Rzeszy) oraz zespoły kamienic mieszczańskich w centrum dawnej wsi (głównie przy rynku, na skrzyżowaniu obecnej al. Grunwaldzkiej oraz ulic Jaśkowa Dolina i Partyzantów). W trzech etapach (1893–1901) zbudowano kompleks koszar (w tym kasyno oficerskie) przy obecnej ul. Słowackiego dla brygady huzarów, położony przy wzniesionych w 1894 w Strzyży Górnej (obecna ul. Szymanowskiego) koszarach dla batalionu saperów; towarzyszyła temu budowa magazynów w Strzyży Dolnej (między obecną ul. Kościuszki i ul. Miedzianą), zespołu strzelnic (około 1898) na obecnym osiedlu Rozstaje (orientacyjnie: w pobliżu skrzyżowania obecnej al. Rzeczypospolitej z al. Jana Pawła II). W 1912–1916 wybudowano zespół koszarowy batalionu łączności (Telegraphen-Kaserne) przy Heeresanger (al. Legionów) i pierwszą stację lotniczą (1913). W 1896 roku rozpoczęły kursowanie na linii z Gdańska pierwsze tramwaje elektryczne. W 1897 rozpoczęto wytyczanie i zabudowę nowych ulic wokół obecnej ul. Wajdeloty, dawnego traktu z Kuźniczek do Nowych Szkotów (obecne ulice Danusi, Aldony, Konrada Wallenroda, Grażyny). W okresie 1899–1914 przeprowadzono częściową elektryfikację dzielnicy prądem z miejskiej elektrowni na Ołowiance (1896 – pierwszy tramwaj elektryczny), w 1904 podłączono do sieci gazowej ( gazownie). Wraz z rozwojem dzielnicy powstały nowe obiekty sakralne i miejsca pochówku (w 1899 ewangelicki kościół Lutra: kościół Garnizonowy św. Apostołów Piotra i Pawła przy Am Johannisberg (ul. Sobótki); w 1911 katolicki kościół Najświętszego Serca Jezusowego przy Schwarzer Weg (ul. Zator-Przytockiego), po 1890 cmentarz katolicki przy skrzyżowaniu obecnej al. Grunwaldzkiej z ul. Kościuszki; w 1914 krematorium wraz z kaplicą i cmentarzem przy St. Michaelsweg (ul. Traugutta)), szkoły (np. w 1901 Gimnazjum Realne Conradinum przy Krusestraße (ul. Piramowicza 1/2); w 1907 elementarna szkoła nowoszkocka Neuschottlandschule przy Neuschottland (ul. Leczkowa); w 1912 Gimnazjum Królewskie Realne przy Falkweg (ul. Topolowa)) i uczelnie (w 1904 Technische Hochschule Danzig; w 1908 Królewskie Seminarium Nauczycielskie przy Königstaler Weg (ul. Sobieskiego)).

Szpital Położnictwa i Chorób Kobiecych, około 1915

W 1910 roku władze Gdańska przejęły od władz prowincji główną arterię komunikacyjną Wrzeszcza (obecne al. Grunwaldzka i al. Zwycięstwa). Powstały filie banków: w 1899 Deutsche Bank, w latach 1908–1909 Danziger Privat-Actien-Bank, Ostbank für Handel und Gewerbe (Bank Wschodni Handlu i Przemysłu), Landschaftliche Bank der Provinz Westpreußen (Bank Krajowy Prowincji Prusy Zachodnie) oraz Städtische Sparkasse (Miejska Kasa Oszczędnościowa) przy Hauptstraße; nowy budynek poczty przy Hauptstraße (stary do roku 1909 po drugiej stronie ulicy) i w roku 1909 posterunek straży pożarnej przy Drewkeweg (ul. Sosnowa), szpitale: w 1911 Szpital Miejski przy Delbrückallee (ul. Dębinki, obecnie w jednostce pomocniczej Gdańska Aniołki); w 1912 Szpital Położnictwa i Chorób Kobiecych przy Schellmühler Weg (ul. Kliniczna); obiekty sportowe: w 1910 stadion miejski Heinrich-Ehlers-Sportplatz przy Feldstraße (ul. Smoluchowskiego; obecnie Aniołki), w 1915 hala sportowa (obecnie Opera Bałtycka (Aniołki)), obok niej do roku 1945 funkcjonował plac sportowy, w zimie zamieniany na bardzo popularne, ogólnodostępne lodowisko z bufetem, muzyką i wypożyczalnią łyżew, w 1916 boisko piłkarskie przy Posadowskyweg (ul. Kochanowskiego); rozbudowany został powstały w roku 1886 Zakład dla Niewidomych im. Wilhelma i Augusty. Rozwijała się też infrastruktura i połączenia komunikacyjne: w latach 1913–1917 linia kolejowa została poprowadzona nasypem od obecnej ul. Klinicznej do nowego (1917) dworca w Gdańsku-Wrzeszczu, powstały wiadukty nad obecną al. Hallera, ulicami Miszewskiego–Wyspiańskiego i Wajdeloty, w 1914 linia kolejowa do Starej Piły. W dzielnicy działały organizacje (m.in. weteranów, naukowe), stowarzyszenia i korporacje studenckie, Towarzystwo Upiększania i Popierania Wrzeszcza. W latach 1914–1918 niektóre szkoły i kościoły (np. kościoły Lutra) zamieniono na lazarety dla rannych żołnierzy. W roku 1915 założono pierwsze zespoły ogródków działkowych (przy St. Michaelsweg, Posadowskyweg i Bärenweg (ul. Mickiewicza)), mające na celu polepszenie zaopatrzenia ludności w żywność w czasie wojny. W 1916 otwarto ewangelicki kościół Chrystusa kościół św. Andrzeja Boboli przy Bärenweg, w 1917 (w dawnym Zakładzie dla Niewidomych im. Wilhelma i Augusty) – zakład dla ociemniałych żołnierzy.

Po 1920 roku, w związku z demilitaryzacją II Wolnego Miasta Gdańska (WMG), obiekty i tereny wojskowe początkowo zaadaptowano na tymczasowe mieszkania, następnie przekazano policji gdańskiej, Polonii bądź przeznaczono na inne cele. W części koszar telegrafistów przy Heeresanger powstały w roku 1921 Staatliches Observatorium (państwowe obserwatorium) oraz szkoła gdańskiej policji (Polizeischule), w 1923 przeniesiono tu Szkołę Nawigacyjną (Staatliche Seefahrtschule). Część dawnego Wielkiego Placu Ćwiczeń przeznaczono na cywilne lotnisko. Mały plac musztry przy obecnej al. Zwycięstwa zamieniono na miejsce imprez, spotkań miejskich, w 1937 nazwany przez hitlerowskie władze miejskie Maifeld (Pole Majowe). W latach 20 i 30. XX wieku nastąpił dalszy rozwój przestrzenny. Powstały nowe zespoły urbanistyczne, zwłaszcza Großsiedlung Langfuhr (Wielkie Osiedle Wrzeszcz), w północno-zachodniej części dzielnicy, na obszarze około 60 ha, w rejonie Ringstraße (ul. Kościuszki), Brösener Weg (ul. Chrobrego) i Heeresanger, w przeważającej części na byłych terenach wojskowych. Osiedle powstało w odpowiedzi na rosnące potrzeby mieszkaniowe rozwijającego się Gdańska. Projektantami osiedla byli m.in. Adolph Bielefeldt i Otto Kloeppel. Powstały socjalne budynki mieszkalne, utrzymane w duchu modernizmu, zwarta zabudowa z czerwonej cegły, stopniowo obniżana i przerzedzana wzdłuż ulic o mniejszym znaczeniu; wewnątrz powstałych w ten sposób kwartałów stawiano domy jednorodzinne; ważne budynki zaakcentowano poprzez ich oddalenie od osi jezdni bądź podwyższenie. W osiedlu nastąpiła adaptacja istniejących już obiektów na budowle użyteczności publicznej.

Gmach szkoły im. Pestalozziego, lata 30.
XX wieku. Od 1953 II Liceum Ogólnokształcące

W 1929 roku wybudowano gmachy: szkołę im. Pestalozziego (Pestalozzischule) oraz budynek poczty przy Bärenweg według projektu A. Bielefeldta. Ze względu na odrębny charakter architektoniczny oraz wielkość zajmowanego obszaru tę część miasta w okresie II WMG nazywano niekiedy Nowym Wrzeszczem (Neu-Langfuhr).

Duże znaczenie dla gdańskiej Polonii miało powstanie w 1925 w przebudowanej dawnej ujeżdżalni przy Heeresanger polskiego kościoła św. Stanisława Biskupa Męczennika, klubu sportowego Gedania oraz Polskiego Domu Akademickiego „Bratniak”. W 1927 roku wybudowano synagogę przy Mirchauer Weg (ul. Partyzantów; synagogi), po 1918 kaplicę Szarych Sióstr św. Elżbiety, w 1930 kaplicę Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny przy skrzyżowaniu Bärenweg i Ostseestraße ( al. Hallera), w 1932 miała miejsce adaptacja i rozbudowa budynku przy skrzyżowaniu obecnej al. Zwycięstwa i Delbrückallee (ul. Skłodowskiej-Curie) na kaplicę (zwaną też czasem Christ-König-Kirche (kośc. Chrystusa Króla)), w 1938 zbudowano ewangelicki kościół św. Pawła (w Strzyży Górnej, przy Hohenfriedbergerweg (ul. Szymanowskiego)), w roku 1939 otwarto cmentarz na Srebrzysku.

Kościół św. Andrzeja Boboli, widok od strony al. Hallera, lata 30. XX wieku
Szpital Miejski we Wrzeszczu, lata 30. XX wieku
Szkoła im. Heleny Lange przy al. Hallera, lata 30. XX wieku

Rozbudowano infrastrukturę, w 1930 uruchomiono linię tramwajową na odcinku od Große Allee (Hauptstraße) do obecnej al. Legionów ( tramwaje), co miało wielkie znaczenie dla poprawy komunikacji Dolnego Wrzeszcza, w 1939 powstała zajezdnia autobusowa przy Mirchauer Weg na bazie wcześniejszej używanej przez tramwaje konne, potem pojazdy elektryczne remizy, powstały nowe uczelnie (w 1935 – Akademia Lekarska, ob. Aniołki) i obiekty sportowe: w 1925 stadion Schupo przy Hochstrieß (ul. Słowackiego); w 1927 stadion Jahn-Kampfbahnstadion, następnie im. Forstera, przy St. Michaelsweg 29 (ul. Traugutta; Stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, obecnie Aniołki), pomniki (np. w 1927 pomnik Poległych Żołnierzy Niemieckich w Czasie I Wojny Światowej w Parku Uphagena). W 1928 roku powstał w północnej części Wrzeszcza (na wschód od obecnej al. Hallera, na obszarze początkowo zaliczanym do Zaspy), na dawnych obszarach ogrodniczych, drugi co do wielkości w Gdańsku kompleks ogródków działkowych, w tym od 1934 Laubenkolonie Erntedank („Dożynki”, powierzchnia 120 700 m², 267 parcel) do roku 1945 zagospodarowano tu głównie parcele przy: Dahlienweg, następnie Alfred-Schröter-Weg (ul. Daliowa), Dr.-Schreber-Weg (ul. Żniwna), Kleingartenweg (ul. Małoogrodowa) oraz Weintraubenweg (ul. Winogronowa).

W latach 1939–1945 wojsko ponownie przejęło dawne koszary, także lotnisko i niektóre szkoły: koszary przy Hochstrieß, zajęte przez wojska lądowe (m.in. pododdziały 6. Zapasowego Pułku Piechoty, następnie przez bataliony 60. Dywizji Piechoty); Pestalozzischule (Szkoła im. Pestalozziego) przez Wachsturmbann Eimann SS, następnie szkoła pilotów wojskowych; dawne koszary przy Heeresanger zajęte przez kompanię podchorążych MW, szkołę ochrony gazowej Luftwaffe oraz batalion bud. Luftwaffe; w Helene-Lange-Lizeum (Liceum Heleny Lange) oraz w szkole nowoszkockiej urządzano tymczasowe kwatery dla transportowanych do Gdańska oddziałów niemieckich. Planowano wybudowanie budynku sztabu SS (rejon skrzyżowania Hohenfriedbergerweg i Hubertusburger Allee (ul. Chrzanowskiego)), a także potężny zespół Szkoły Wojskowej (rejon obecnej ul. Arciszewskiego) – oba projekty niezrealizowane. Podczas II wojnie światowej we Wrzeszczu funkcjonowały obozy pracy w drewnianych, wzniesionych w tym celu barakach przy Hindenburg Allee (al. Zwycięstwa, między obecną ul. Traugutta i dawną salą sportową, obecną Operą Bałtycką), kolejny obóz między Brösener Weg a Ostseestraße, ( obozy pracy). Na początku 1940 roku, na bazie otwartej 2 VII 1933 w opuszczonym hangarze po szkole lotniczej z okresu I wojny światowej szkoły dla dowódców SS (SS-Führerschule) przy Am Kleinhammerteich (ul. Nad Stawem), urządzono główny skład zaopatrzeniowy SS (Hauptversorgungslager der SS). Jego powstanie należy wiązać prawdopodobnie ze sformowanym w listopadzie 1939 i stacjonującym w mieście 9. Pułkiem SS-Totenkopf. Jeszcze w 1940, w ramach reorganizacji dotychczasowego systemu zaopatrzenia SS, placówka została przekształcona w główny skład zaopatrzeniowy Waffen-SS (Hauptwirtschaftslager der Waffen-SS), jako 1 z 6 tego typu placówek na terenie III Rzeszy. W 1945 roku (walki 25–26 marca) stosunkowo niewiele zniszczony, główne straty w centrum dzielnicy (Hauptstraße), ucierpiała infrastruktura komunikacyjna (spalony dworzec kolejowy, zerwane wiadukty linii kolejowej do Kartuz, uszkodzone tory tramwajowe, zniszczona sieć trakcyjna). Od 1945–1947 siedziba niektórych instytucji wojskowych (np. Wojennego Sztabu Wojskowego) i cywilnych (np. Polskie Radio Gdańsk, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Teatr Łątek, teatr Miniatura). Byłe obozy pracy zaadaptowano na obozy przejściowe. Dotychczasowe funkcje pełniły urzędy pocztowe (siedzibę poczty przy ul. Mickiewicza (Urząd Pocztowy nr 11), po 1945 pozbawiony czterospadowego dachu i górnej kondygnacji, w 2005 przeniesiono na ul. Wyspiańskiego, w dawnym budynku działają firmy prywatne).

Aleja Grunwaldzka
w centrum Wrzeszcza, około 1910
Restauracja Cristal przy
al. Grunwaldzkiej, około 1970

Wrzeszcz powojenny. W 1945 roku rozpoczęła się odbudowa, głównie przez prywatnych inwestorów, wschodniej, zniszczonej pierzei al. Grunwaldzkiej, od ul. Miszewskiego do ul. Lendziona. Budynki wznoszono na dawnym obrysie murów. W 1947 prace te wstrzymano, następnie wszystko rozebrano. W ramach generalnego planu urbanistycznego Gdańsk–Gdynia alei Grunwaldzkiej wyznaczono rolę głównej magistrali łączącej oba te miasta. W tym celu w 1947 roku poszerzono ją dwukrotnie, budując nową jezdnię z kostki granitowej w kierunku Gdyni, z wydzieloną dwutorową linią tramwajową, rozdzielającą oba pasy ruchu kołowego. Jezdnia w kierunku Gdańska zajęła całą szerokość przedwojennej ulicy. W listopadzie 1962 zmieniono przebieg linii tramwajowej w rejonie ul. Lendziona. W 1947 powstała Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa „Wybrzeże” (róg ul. Dmowskiego i al. Grunwaldzkiej), w roku 1948 między al. Hallera i ul. Chrobrego oddano zespół 85 drewnianych domków (tzw. fińskich). W latach 50. XX wieku opracowano projekt Grunwaldzkiej Dzielnicy Mieszkaniowej (GDM), mającej objąć cały Wrzeszcz i pomieścić mieszkania dla 80 tysięcy ludzi; plan wielokrotnie modyfikowany, w dużym stopniu zrealizowany w okresie 1952–1957 (budownictwo we wschodniej pierzei al. Grunwaldzkiej). W 1951–1955 powstało osiedle Roosevelta (między obecną al. Hallera, na odcinku między ul. Mickiewicza a ul. Kościuszki z jednej strony, a torami kolejowymi do Nowego Portu z drugiej) oraz osiedle przy al. Wojska Polskiego (obecnie w jednostce administracyjnej Strzyża); w związku z rozwojem Politechniki Gdańskiej i Akademii Medycznej w Gdańsku wybudowano domy studenckie przy ul. Wyspiańskiego i dworze Świętej Studzienki. W 1958–1960 – punktowce przy al. Grunwaldzkiej (nr. 115, 119, 121), w 1961 roku restaurację Cristal, budynek Narodowego Banku Polskiego przy al. Grunwaldzkiej (ob. Bank Millennium), w 1972 siedemnastokondygnacyjny budynek mieszkalno-usługowy (z kawiarnią Olimp na ostatnim piętrze, według projektu Stanisława Michela).

W latach 50. XX wieku dzielnica stała się usługowym centrum miasta: powstały domy towarowe (15 XII 1951 Państwowy Dom Towarowy, następnie Neptun i Galeria Centrum przy al. Grunwaldzkiej 107/ 109, wyburzona w styczniu 2012; 24 I 1954 Spółdzielczy Dom Towarowy „Wspólnota Pracy”, następnie Sezam przy al. Grunwaldzkiej 56 (obecnie oddział ING Bank Śląski), budynek biur projektów (m.in. Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego przy ul. Uphagena 27, Biuro Projektów Kolejowych przy al. Grunwaldzkiej 139). W 1948 roku w dawnej hali sportowej przy al. Zwycięstwa 15 znalazł swą siedzibę Teatr Wybrzeże, od 1953 Państwowa Opera i Filharmonia Bałtycka; przy ul. Sobótki mieściła się pierwsza siedziba gdańskiego oddziału TVP (1959–1996). Teren wzdłuż al. Grunwaldzkiej między Wrzeszczem a Oliwą zdominowała zabudowa przemysłowa ( przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe). W 1975, po zamknięciu lotniska, powstało osiedle z wielkiej płyty ( Zaspa); mniejsze osiedle bloków – przy wschodnim odcinku ul. Kościuszki. Obok adaptacji dawnych budynków na cele szkolnictwa (np. II Liceum Ogólnokształcące (LO), III LO), zbudowano nowe szkoły podstawowe i inne placówki edukacyjne (np. 1950 Ogólnokształcącą Szkołę Baletową, w 1952–1954 Zespół Szkół Budownictwa Okrętowego). Oprócz przedwojennych świątyń rzymsko-katolickich (3) lub kościołów katolickich powstałych w byłych świątyniach ewangelickich (2), w 1985 wzniesiono od podstaw kościół Matki Boskiej Częstochowskiej. Po roku 1945 funkcjonował krótko we Wrzeszczu kościół ewangelicko-augsburski (do 1953), a w 1946–1951 synagoga przy ul. Partyzantów (ponownie czynna od 1999). Czynna jest też cerkiew (dawne krematorium) prawosławnej parafii św. Mikołaja oraz Zbór Zielonoświątkowców (dawny kościół św. Pawła, następnie kino Znicz). W 1955 roku powstał przy al. Zwycięstwa budynek pogotowia ratunkowego, dziś będący siedzibą prywatnej lecznicy. W 1969–1970 większość zamkniętych już wcześniej cmentarzy została zamieniona w ogólnodostępne parki (Park Akademicki między ulicami Narutowicza i Traugutta; Park Zielony od 2005 między ulicami Smoluchowskiego i Skłodowskiej-Curie, w miejscu byłego cmentarza św. Trójcy) i dodano nową zabudowę (w 1973 pod nr. 30 szpital studencki; szpitale 1945–2010). W 1978 na granicy Wrzeszcza z Zaspą (rejon al. Hallera na wysokości ogródków działkowych) powstała zajezdnia autobusowa Zakładu Komunikacji Miejskiej. W roku 2001 Wrzeszcz opuściła ostatnia jednostka wojskowa z całego gdańskiego garnizonu, w 2004 teren koszar został wykupiony przez inwestora (teren budowanego obecnie osiedla mieszkaniowego Garnizon). W 2001 zamknięto browar w Kuźniczkach (w 2006 teren wykupiony przez inwestora z planami budowy nowoczesnego osiedla z minibrowarem). W 2001 przy skrzyżowaniu al. Grunwaldzkiej z al. Wojska Polskiego otwarto nową siedzibę klubu Żak (przeniesionego z ul. Wały Jagiellońskie).

Rokokowy dwór
przy ul. Wajdeloty
Spichlerz (w głębi) browaru w Kuźniczkach
Willa Patschkego przy ul. Uphagena

Aleja Grunwaldzka wraz al. Zwycięstwa stanowi obecnie jedną z głównych arterii komunikacyjnych całego Trójmiasta, a także ważne centrum biznesowe i handlowe Gdańska, np. zbudowany w 1994 roku Dom Handlowy „Jantar” ul. Politechniczna 7 (w miejscu zburzonych dwóch kamienic, obiekt tymczasowy, bez podpiwniczenia, 34 sklepy); w latach 1991–2006 przy ul. Partyzantów działało Centrum Handlowe „Sukces” (w dawnej zajezdni) oraz „Sukces-Bis” (dobudowane w latach 90.), w 2009–2011 powstało w tym miejscu Quattro Towers (cztery szesnastokondygnacyjne wieżowce z 276 mieszkaniami oraz placówkami handlowo-usługowymi na najniższych kondygnacjach); zbudowane w 2001–2004 Centrum Handlowe „Manhattan” między al. Grunwaldzką a ulicami Partyzantów i Jaśkową Doliną (120 sklepów i punktów usługowych) w miejscu funkcjonującego od 1990 na ówczesnym placu Świerczewskiego (60 pawilonów) minitargowiska „Manhattan”; zbudowana w 2006–2007 Galeria Bałtycka (kondygnacja podziemna i dwie naziemne – około 200 sklepów i punktów usługowych, parking na II i III piętrze) przy al. Grunwaldzkiej i ul. Kościuszki, w miejscu wyburzonych przy ul. Kościuszki budynków Zakładów Przemysłu Cukierniczego „Bałtyk” i Biura Projektów Komunikacyjnych oraz Spółdzielni Mleczarskiej Maćkowy. JDan JWas

Ulice Wrzeszcza Górnego
Ulica Nazwa historyczna Informacje o nazwie współczesnej Uwagi
Akacjowa Akazienweg obecna nazwa od 1945
Archimedesa od 19 IV 1977 skreślona z listy ulic Gdańska 29 XII 1999,
boczna od ul. Wieleńskiej, równoległa do ul. Newtona i ul. Galileusza
Barokowa od 25 XI 1987
Stefana Batorego Steffensweg, na pamiątkę Carla Otto Steffensa,
w 1945 Władysława Łokietka, na pamiątkę króla Polski z dynastii Piastów (około 1260 – 1333)
obecna nazwa od 1946 upamiętnia króla Polski i księcia Siedmiogrodu (1533–1586)
Mirona Białoszewskiego od 23 II 2012 upamiętnia poetę i dramatopisarza, autora Pamiętnika z powstania warszawskiego (1922–1983)
Bohaterów Getta Warszawskiego Rickertweg, na pamiątkę Heinricha Rickerta,
w 1945 Parkowa
obecna nazwa po 1946
Bracka Brüderstraße obecna nazwa od 1945
Jana Brożka od 5 XII 1978 upamiętnia matematyka, astronoma i pisarza, rektora Akademii Krakowskiej (1585–1652)
Brzozowa Birkenalle obecna nazwa od 1945
Ceglana Henningstraße, na pamiątkę Friedricha Henningsa,
w 1945 Norberta Barlickiego, na pamiątkę działacza socjalistycznego, przewodniczącego PPS (1880–1941)
obecna nazwa od 1946
Bernarda Chrzanowskiego Hubertusburger Allee od nr. 1 do nr. 14,
upamiętnia działacza społecznego, kuratora szkolnego, inspiratora powieści Wiatr od morza Stefana Żeromskiego (1861–1944)
Czarna Ernsthausenstraße, na pamiątkę Karla Adolfa Augusta von Ernsthausena,
w 1945 Montwiłła Mireckiego, na pamiątkę działacza socjalistycznego, przywódcy Organizacji Bojowej PPS (1879–1908)
obecna nazwa od 1946
Stefana Czarnieckiego od 6 XI 1953 upamiętnia dowódcę wojskowego, hetmana polnego koronnego (1599–1665)
Jana Dekerta Heilsberger Weg obecna nazwa od 1945 upamiętnia prezydenta Warszawy walczącego o prawa publiczne dla mieszczan (1738–1790)
Romana Dmowskiego Bahnhofstraße,
od 1933 Schlageterstraße, na pamiątkę Alberta Leo Schlagetera, niemieckiego bojówkarza, uczestnika puczu monachijskiego (1894–1923),
w 1945 Dworcowa,
w 1946–1953 Norberta Barlickiego, na pamiątkę działacza socjalistycznego, przewodniczącego PPS (1880–1941),
od 16 X 1953 Juliana Marchlewskiego, na pamiątkę działacza ruchu robotniczego i komunistycznego
obecna nazwa od 25 IX 1990 upamiętnia działacza niepodległościowego i publicystę, założyciela endecji, głównego ideologa polskiego nacjonalizmu (1864–1939)
Do Studzienki Heiligenbrunnerweg,
w 1945 Morska,
od 17 V 1952 Władysława Hibnera, na pamiątkę działacza komunistycznego (1893–1925)
obecna nazwa od 30 VII 1991
Falista obecna nazwa od 1959 początkowo ul. Kościelna
gen. Józefa Fiszera Althofweg obecna nazwa od 1945 upamiętnia inżyniera, podporucznika WP (1925–2015),
pod błędnym imieniem upamiętnia Stanisława Fiszera, generała armii Księstwa Warszawskiego, uczestnika oblężenia Gdańska (1769–1812)
Galileusza od 19 IV 1977 skreślona z listy ulic Gdańska 29 XII 1999,
boczna od ul. Wieleńskiej, równoległa do ul. Newtona i ul. Archimedesa,
upamiętniała włoskiego astronoma i matematyka (1564–1642)
Charles’a de Gaulle’a Ulmenweg,
w 1945 Wiązowa
obecna nazwa od 25 XI 1970 upamiętnia prezydenta Francji (1890–1970), zob. wizyty w Gdańsku
Wiktora Gomulickiego Pfefferstraße, na pamiątkę syndyka Otto Ferdinanda Pfeffera,
w 1945 Czerwonego Sztandaru
obecna nazwa od 1946 upamiętnia poetę i powieściopisarza doby pozytywizmu (1848–1919)
Gotycka od 25 XI 1987
Grodzieńska Dietrich-Eckart-Weg, na pamiątkę Dietricha Eckarta, niemieckiego dziennikarza, jednego z przywódców NSDAP, uczestnika puczu monachijskiego (1868–1923) obecna nazwa od 1945
al. Grunwaldzka od nr. 1 do nr. 201, nieparzyste,
od nr. 2 do nr. 192, parzyste
Mariana Hemara od 29 VIII 2013 upamiętnia poetę, satyryka i komediopisarza (1901–1972)
al. gen. Józefa Hallera od nr. 2 do nr. 8, parzyste
Jarowa Schluchtweg obecna nazwa od 1945
Jaśkowa Dolina Jäschkentaler Weg,
w 1945 Jaśkowa Dolina,
od 17 V 1952 Henryka Rutkowskiego, działacza komunistycznego (1903–1925)
obecna nazwa ponownie od 16 XI 1956 bez nr. 101, 105 i 130
Jesionowa Eschenweg obecna nazwa od 1945
Jana Kilińskiego Kleinhammerweg obecna nazwa od 1945 upamiętnia szewca, uczestnika powstania kościuszkowskiego (1760–1819)
Klonowa Ahornweg obecna nazwa od 1945
Koksowa od 1948 Osiedle Domków Fińskich „Zaspa” obecna nazwa od 27 III 1950 zlikwidowana podczas rozbudowy al. Hallera
Kolejarzy Lichtstraße obecna nazwa od 1945
Hugona Kołłątaja Prittwitzweg, na pamiątkę gen. mjr. Siegmunda Moritza von Prittwitza, dowódcy huzarów w okresie wojen napoleońskich (1747–1822) obecna nazwa od 1945 upamiętnia polityka, pisarza i publicystę oświeceniowego, jednego z twórców Konstytucji 3 maja (1750–1812)
pl. Jerzego Kołodziejskiego od 28 VIII 2003
pl. ks. Bronisława Komorowskiego w 1925–1945 Max-Halbe-Platz, na pamiątkę Maxa Halbego obecna nazwa od 1945
Stanisława Konarskiego Conradiweg, na pamiątkę Karla Friedricha Conradiego, założyciela Conradinum obecna nazwa od 1945 upamiętnia dramatopisarza, poetę i pedagoga okresu romantyzmu (1700–1773)
Marii Konopnickiej Baumbachalle, na pamiątkę Karla Adolfa Baumbacha obecna nazwa od 1945 upamiętnia poetkę i pisarkę okresu pozytywizmu (1842–1910)
Juliusza Kossaka Luisental obecna nazwa od 1945 upamiętnia malarza i rysownika, inicjatora założenia Muzeum Narodowego w Krakowie (1824–1899)
Józefa Kraszewskiego August-Bebel-Straße, na pamiątkę Augusta Bebla, założyciela i działacza niemieckiej socjaldemokracji (1840–1913),
następnie Herbert-Norkus-Straße, na pamiątkę Herberta Norkusa, członka Hitlerjugend zabitego w 1932, bohatera nazistowskiej propagandy (1916–1932)
obecna nazwa od 1945 upamiętnia pisarza, publicystę, historyka, działacza społecznego i politycznego (1812–1887)
Kręta Am Heitzkeberg obecna nazwa od 1945
Antoniego Lendziona Kastanienweg obecna nazwa od 1945
Leśny Stok od 4 II 1977
Ignacego Łukasiewicza Zobelweg,
1945–1953 ks. Piotra Wawrzyniaka, na pamiątkę działacza społecznego, oświatowego i gospodarczego (1849–1910)
obecna nazwa od 16 X 1953 upamiętnia chemika i farmaceutę, wynalazcę lampy naftowej (1822–1882)
Kornela Makuszyńskiego od 2 IV 1959 upamiętnia prozaika i poetę, autora Szatana z siódmej klasy i Szaleństw panny Ewy (1884–1953)
Stanisława Małachowskiego Hennersdorfer Weg (zob. Strzyża),
na pamiątkę bitwy w wojnie prusko-austriackiej, która odbyła się w 1745 pod obecnymi Jędrzychowicami (koło Zgorzelca)
obecna nazwa od 1945 upamiętnia polityka, prezesa Senatu Księstwa Warszawskiego (1736–1809)
Jana Matejki Johannistal obecnie nazwa od 1945 upamiętnia malarza, autora obrazów historycznych (1838–1893)
Matki Polki Mirchauer Promenadenweg + Seyfertweg obecna nazwa od 1945
Miedziana Petschowstraße, na pamiątkę Ottona Roberta Petschowa,
1945 Stanisława Dubois, na pamiątkę działacza PPS i publicysty, który został rozstrzelany w obozie koncentracyjnym Auschwitz (1901–1942),
obecna nazwa od 1946
Migowska Müggenwinkel obecna nazwa od 1945
ks. Leona Miszewskiego Ferberweg, na pamiątkę rodziny Ferberów obecna nazwa od 1945
Modrzewiowa Irisweg obecna nazwa od 1946
Na Wzgórzu An der Königshöhe obecna nazwa od 1945
Gabriela Narutowicza Gossler Allee,
na pamiątkę Gustava Heinricha Gosslera, od 1945 Gabriela Narutowicza, od 16 X 1953 Włodzimierza Majakowskiego, na pamiątkę rosyjskiego poety i dramatopisarza, autora futurystycznych manifestów poetyckich (1893–1930)
obecna nazwa ponownie od 16 II 1993 upamiętnia inżyniera hydrotechnika, profesora, pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiekj (1865–1922)
Izaaka Newtona od 19 IV 1977 skreślona z listy ulic Gdańska 29 XII 1999,
boczna od Wieleńskiej, równoległa do Galileusza i Archimedesa,
upamiętniała angielskiego fizyka, matematyka i filozofa, odkrywcę zasad dynamiki (1643–1727)
Cypriana Kamila Norwida od 23 II 2012 upamiętnia poetę, dramatopisarza i grafika doby romantyzmu (1821–1883)
Obywatelska Lossowweg,
na pamiątkę generała Daniela Friedricha von Lossowa, dowódcy huzarów (1762–1783)
obecna nazwa od 1945
Karola Olszewskiego Friedensstraße obecna nazwa od 1945 upamiętnia fizyka i chemika, profesora, któremu jako pierwszemu (ze Zygmuntem Wróblewskim) udało się skroplić tlen i azot (1846–1915)
Róży Ostrowskiej obecna nazwa od 16 II 1993 od 1 II 1977 Armii Ludowej
Park Akademicki od 5 XI 1979
Partyzantów Mirchauer Weg obecna nazwa od 1945
Stanisława Pawłowskiego Parkweg obecna nazwa od 1945 upamiętnia geografa, profesora, członka PAU (1882–1940)
Szczepana Pileckiego Gustav-Radde-Weg, na pamiątkę Gustava Richarda Raddego obecna nazwa od 1945
Grzegorza Piramowicza Krusestraße, na pamiątkę Carla Alfreda Kruse obecna nazwa od 1945 upamiętnia księdza, pisarza i poetę okresu oświecenia (1735–1801)
Władysława Pniewskiego Taubenweg,
w 1945 Gołębia
obecna nazwa od 1946
Podleśna Prinzenweg,
od 1937 Kronprinzenweg
obecna nazwa od 1945
Wincentego Pola Linzstraße obecna nazwa od 1945 upamiętnia geografa i poetę doby romantyzmu, kawalera Orderu Virtuti Militari (1807–1872)
Politechniczna Hochschulweg,
w 1945 Akademicka
Aleksandra Puszkina Blumenstraße,
1945–1953 Bolesława Limanowskiego, na pamiątkę historyka, socjologa i działacza niepodległościowego (1835–1935)
obecna nazwa od 16 XI 1953 upamiętnia rosyjskiego poetę okresu romantyzmu (1799–1837)
Renesansowa od 25 XI 1987
Władysława Reymonta Hetzelweg obecna nazwa od 1945 upamiętnia pisarza, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, autora Chłopów (1867–1925)
Rodzinna od 4 II 1977
Romańska od 25 XI 1987
Eugeniusza Romera od 30 VI 1976 upamiętnia geografa, twórcę nowoczesnej kartografii polskiej (1871–1954)
Secesyjna od 25 XI 1987
Siedlicka Bosseweg obecna nazwa od 1945
Henryka Sienkiewicza Friedenssteg obecna nazwa od 1945 upamiętnia pisarza okresu pozytywizmu, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, autora Trylogii (1846–1916)
Antoniego Słomińskiego od 25 VIII 2011 upamiętnia poetę i felietonistę, członka grupy literackiej „Skamander” (1895–1976)
Juliusza Słowackiego Hochstrieß, Szosa Brentowska obecna nazwa od 24 II 1954 od nr. 2 do nr. 90 i od nr. 1 do nr. 81,
upamiętnia poetę i dramatopisarza doby romantyzmu, autora Kordiana i Balladyny (1809–1849)
Jana Sobieskiego Königstaler Weg obecna nazwa od 1945 upamiętnia króla Polski, który odniósł zwycięstwo nad wojskami tureckimi (1629–1696)
Sobótki Am Johannisberg,
od 1945 Sobótki,
od 17 V 1952 Władysława Kniewskiego, na pamiątkę działacza komunistycznego (1902–1925)
obecna nazwa ponownie od 14 III 1957
Sosnowa Drewkeweg, na pamiątkę Ottona Friedricha Drewcke obecna nazwa od 1945
Srebrniki Silberhammerweg,
w 1945 Raciborska
obecna nazwa od 1946
Stanisława Staszica Coselweg, na pamiątkę majora Dietricha von Cosela, dowódcy huzarów z okresu walk napoleońskich (1752–1825) obecna nazwa od 1945 upamiętnia działacza oświeceniowego, pisarza i publicystę (1755–1826)
Suwalska od 19 XII 1985
Władysława Syrokomli Piwkostraße,
na pamiątkę Heinricha Piwko
obecna nazwa od 1945 upamiętnia pisarza i tłumacza epoki romantyzmu (1823–1862)
Topolowa Falkweg obecna nazwa od 1945
Romualda Traugutta St. Michaelsweg i Am Heiligenbrunn,
od 1945 Traugutta I i II
obecna nazwa od 16 X 1953 od nr. 16 do nr. 102 i od nr. 31 do nr. 121,
od nr. 2 do nr. 14, parzyste,
upamiętnia generała, dyktatora powstania styczniowego (1826–1864)
Trawki Mariahilfstraße obecna nazwa od 1945
Jana Uphagena Uphagenweg,
w 1945 Jana Uphagena,
od 8 VII 1952 Hanki Sawickiej,
na pamiątkę działaczki komunistycznej, przewodniczącej Związku Walki Młodych (1917–1943),
od 25 IX 1990 ks. Bernarda Sychty
obecna nazwa od 19 XII 1990
Ludwika Waryńskiego Brunshöferweg, Brunów,
od 1945 Hermana Libermana, na pamiątkę adwokata, działacza PPS (1870–1941)
obecna nazwa od 16 X 1953 upamiętnia działacza ruchu socjalistycznego (1856–1889)
Józefa Wassowskiego Hermannshoferweg,
od 1945 Piękna
obecna nazwa od 30 I 1948 patron niepewny,
upamiętnia najprawdopodobniej Józefa Wasowskiego, dziennikarza, posła na Sejm PRL (1885–1947)
Węzeł Kliniczna od 19 XII 1985
Wileńska Robert Ley Weg, na pamiątkę Roberta Leya, przywódcy Niemieckiego Frontu Pracy (1890–1945), związek ten przyczynił się do wybudowania osiedla w Diabełkowie,
od 1945 Wileńska,
od 3 VI 1981 Alberta Einsteina
obecna nazwa ponownie od 28 III 1983 od nr. 2 do nr. 42 i od nr. 1 do nr. 35
Własna Strzecha 
 Eigenhausstraße obecna nazwa od 1945
Zygmunta Wróblewskieg
 Heimatstraße obecna nazwa od 1945 upamiętnia fizyka, profesora, któremu jako pierwszemu (z Karolem Olszewskim) udało się skroplić tlen i azot (1845–1888)
Współczesna od 25 XI 1987
Zabytkowa od 25 XI 1987
ks. Józefa Zator-Przytockiego Schwarzer Weg,
1945–1946 Czarna,
od 1946 Montwiłła Mireckiego, na pamiątkę członka Organizacji Bojowej PPS (1879–1908)
obecna nazwa od 23 V 2002
Franciszka Zubrzyckiego od 4 II 1977 upamiętnia działacza komunistycznego, dowódcę pierwszego oddziału Gwardii Ludowej w czasie II wojny światowej (1915–1942)
al. Zwycięstwa od nr. 16/17 do nr. 32
al. Żołnierzy Wyklętych od 28 XI 2013
Ulice Wrzeszcza Dolnego
Ulica Nazwa historyczna Informacje o nazwie współczesnej Uwagi
Aldony Luisenstraße obecna nazwa od 1945
Krzysztofa Kamila Baczyńskiego od 30 I 1974 upamiętnia poetę, żołnierza AK, który poległ w powstaniu warszawskim (1921–1944)
Biała Weißer Weg obecna nazwa od 1945
Franciszka Bohomolca od 10 X 1973 upamiętnia jezuitę, pisarza i publicystę, jednego z twórców polskiego oświecenia (1720–1784)
Bolesława Chrobrego Brösener Chaussee, następnie Weg upamiętnia władcę z dynastii Piastów, pierwszego króla Polski (867–1025)
Daliowa Dahlienweg, następnie Alfred-Schröter-Weg,
na pamiątkę Alfreda Schrötera, inżyniera, który w latach 30. XX wieku przyczynił się do rozwoju ogródków działkowych w II WMG
obecna nazwa od 1946
Danusi Mühlenweg,
od 1921–1922 Anton-Möller-Weg,
na pamiątkę Antona Möllera
obecna nazwa od 1945
Deotymy Sellinstraße,
od 1933 Karl-Freiburger-Straße,
na pamiątkę Karla Freiburgera, członka SS zabitego w 1931
obecna nazwa od 1945
Stanisława Dubois Osterzeile,
w 1945 Jagienki
obecna nazwa od 1946 upamiętnia działacza PPS i publicystę, który zginął z rąk nazistów (1901–1942)
Dzielna Simsonweg,
na pamiątkę Paula Simsona
Dźwigowa od 1948 Osiedle Domków Fińskich „Zaspa” obecna nazwa od 27 III 1950
Aleksandra Fredry Emil-Berenz-Straße,
na pamiątkę Carla Berenza
upamiętnia komediopisarza i poetę doby romantyzmu (1793–1876)
Gołębia Fröbelstraße,
na pamiątkę Friedricha Fröbela, pedagoga i teoretyka wychowania przedszkolnego (1782–1852),
w 1945 Władysława Pniewskiego
obecna nazwa od 1946
Górnicza od 1948 Osiedle Domków Fińskich „Zaspa” obecna nazwa od 27 III 1950
Grażyny Elsenstraße obecna nazwa od 1945
Grzegorza z Sanoka nazwa od 2 IV 1959 upamiętnia arcybiskupa metropolitę lwowskiego, profesora Akademii Krakowskiej (około 1407 – 1477)
al. gen. Józefa Hallera od nr. 10 do nr. 140, parzyste,
od nr. 17 do nr. 209, nieparzyste
Kliniczna Schellmühler Weg (część),
w 1945 Fabryczna
Sebastiana Klonowicza Marineweg obecna nazwa od 1945 upamiętnia poetę i kompozytora, wykładowcę Akademii Zamojskiej (1545–1602)
Jana Kochanowskiego Posadowskyweg,
na pamiątkę Artura von Posadowsky-Wehner, niemieckiego polityka, który brał czynny udział w zakładaniu Kolonii (1845–1932)
obecna nazwa od 1945 upamiętnia poetę (1530–1584)
Koksowa od 1948 Osiedle Domków Fińskich „Zaspa” obecna nazwa od 27 III 1950 zlikwidowana podczas rozbudowy al. Hallera
Kolonia Uroda Laubenkolonie Ostseeperle,
w 1945 Kolonia Perła Bałtyku
obecna nazwa od 1946 objęła nazwą ulicę Storchschchnabelweg (w 1946 Bociania)
Kolonia Żeńcy Erntedank obecna nazwa od 1946 objęła także Alfred-Schröter-Platz (na pamiątkę Alfreda Schrötera, inżyniera, który w latach 30. XX wieku przyczynił się do rozwoju ogródków działkowych w II WMG), od 1946 Plac Zjednoczenia oraz Lilienweg (ul. Liliową) 

pl. Bronisława Komorowskiego w 1925–1945 Max-Halbe-Platz,
na pamiątkę Maxa Halbego
obecna nazwa od 1945
Konrada Wallenroda Hertastraße obecna nazwa od 1945 upamiętnia bohatera dramatu Adama Mickiewicza
Konwalii
 Maiglöckchenweg obecna nazwa od 1946
Kopalniana od 1948 Osiedle Domków Fińskich „Zaspa” obecna nazwa od 27 III 1950
Tadeusza Kościuszki Ringstraße,
od 1937 Magdeburger Straße
Lucyny Krzemienieckiej John-Gibsone-Straße,
na pamiątkę Johna Gibsone,
w 1945–1946 Na Lotnisko
obecna nazwa od 7 III 1956 upamiętnia pisarkę, autorkę utworów dla dzieci (1907–1955)
Franciszka Kubacza Hildebrandtweg obecna nazwa od 1945
Stanisława Kunickiego Kriegerzeile,
1945–1951 Żołnierza Tułacza
obecna nazwa od 20 XII 1951 upamiętnia działacza rewolucyjnego (1861–1886)
Konrada Leczkowa An der Abtsmühle obecna nazwa od 1945
al. Legionów Heeresanger,
1945–1953 Mieczysława Niedziałkowskiego,
na pamiątkę publicysty i działacza PPS (1893–1940),
od 16 X 1953 Feliksa Dzierżyńskiego,
na pamiątkę działacza komunistycznego
obecna nazwa od 4 X 1989
Joachima Lelewela Labesweg,
na pamiątkę Johanna Labesa
obecna nazwa od 1945 upamiętnia historyka, bibliografa i działacza politycznego (1786–1861)
Gotfryda Lengnicha Lengnichweg,
w 1945 nazwa powtórzona
Lilii Wenedy Wolfsweg obecna nazwa od 1945
Lwowska Münsterbergstraße,
następnie Paul-Fresonke-Straße,
na pamiątkę Paula Fresonke, członka SS zabitego w 1937 roku
obecna nazwa od 1945
Małoogrodowa Kleingartenweg,
w 1946 ul. Plony
Manifestu Połanieckiego od 6 XI 1953
Adama Mickiewicza Bärenwinkel,
następnie Bärenweg
obecna nazwa od 1945 upamiętnia poetę, działacza politycznego i nauczyciela akademickiego, autora Pana Tadeusza, Dziadów i Konrada Wallenroda (1798–1855)
Ludwika Mierosławskiego Archenholzweg,
na pamiątkę Johanna Wilhelma von Archenholza, oficera i historiografa urodzonego we Wrzeszczu (1743–1812)
obecna nazwa od 1945 upamiętnia generała, pisarza i działacza niepodległościowego (1814–1878)
Andrzeja Modrzewskiego Justweg obecna nazwa od 1945 upamiętnia renesansowego pisarza politycznego (1503–1572)
Nad Stawem Am Kleinhammerteich obecna nazwa od 1945
pl. bpa Edwarda O’Rourke Skagerrakplatz,
na pamiątkę bitwy pod Skagerrakiem, która rozegrała się 31 V – 1 VI 1916 między flotą niemiecką a angielską
od 4 X 1989
Stefana Okrzei Curickeweg,
na pamiątkę Rainholda Curicke
obecna nazwa od 1945 upamiętnia członka PPS i działacza socjalistycznego (1886–1905)
Jana Ostroroga od 16 X 1953 upamiętnia wojewodę poznańskiego, polityka i publicystę politycznego z czasów wojny trzynastoletniej (1436–1501)
Jana Pestalozziego Pestalozzistraße obecna nazwa od 1945 upamiętnia szwajcarskiego pedagoga i pisarza, twórcę teorii nauczania początkowego (1746–1827)
Poprzeczna Löschinweg,
na pamiątkę Matthiasa Gotthilfa Löschina
obecna nazwa od 1945
Próżna Rossgarten obecna nazwa od 1945
Bolesława Prusa Scharmerstraße,
na pamiątkę proboszcza kościoła św. Mikołaja Franza Scharmera
obecna nazwa od 1945 upamiętnia pisarza okresu pozytywizmu, autora Lalki i Faraona, uznawanego za mistrza noweli pozytywistycznej (1847–1912)
Wincentego Pstrowskiego od 1948 Osiedle Domków Fińskich „Zaspa” obecna nazwa od 27 III 1950 upamiętnia górnika, przodownika pracy (1904–1948)
Racławicka od 6 XI 1953
Mikołaja Reja Leegstrieß nazwa od 1945 od nr. 9 do nr. 22,
upamiętnia renesansowego poetę i prozaika, tłumacza i posła na Sejm I Rzeczypospolitej (1505–1569)
Saperów Robert-Reinick-Weg,
na pamiątkę malarza Roberta Reinicka
obecna nazwa od 1945
Sochaczewska Neptunweg,
od 1931 Maximilian-Block-Weg,
na pamiątkę Maximilina Blocka, zob. Kolonia),
w 1946 Piotra Skargi,
na pamiątkę jezuity, czołowego przedstawiciela kontrreformacji, nadwornego kaznodzieję Zygmunta III Wazy, autora Kazań sejmowych (1536–1612)
Jana Strakowskiego Kerhuthstraße,
na pamiątkę Rudolfa Kerutha
obecna nazwa od 1945
Wajdeloty Marienstraße obecna nazwa od 1945 upamiętnia bohatera Konrada Wallenroda Adama Mickiewicza
Ludwika Waryńskiego Brunshoferweg ( Brunów),
od 1945 Hermana Libermana,
na pamiątkę adwokata i działacza PPS (1870–1941)
obecna nazwa od 16 X 1953 od nr. 9 do nr. 39,
upamiętnia działacza ruchu socjalistycznego (1856–1889)
Węzeł Kliniczna od 19 XII 1985
Winogronowa Weintraubenweg,
w 1946 Winiary
Wrzeszczańska Erntedankweg obecna nazwa od 1946 początkowo jako ul. Wrzeszczeńska
pl. gen. Józefa Wybickiego Am Reitereck,
następnie Neuer Markt
obecna nazwa od 1945 upamiętnia pisarza i polityka, autora słów Mazurka Dąbrowskiego (1747–1822)
Stanisława Wyspiańskiego Neuschottland obecna nazwa od 1945 upamiętnia polskiego dramaturga, poetę, malarza i grafika, autora Wesela i Nocy Listopadowej (1869–1907)
Zaścianek Meisenweg obecna nazwa od 1946
Zawiszy Czarnego Eichendorffweg,
na pamiątkę Josepha Karla Benedikta von Eichendorffa, niemieckiego poety doby romantyzmu (1788–1857)
obecna nazwa od 1945 upamiętnia rycerza niepokonanego w licznych turniejach (około 1370 – 1428)
Zbyszka z Bogdańca Westerzeile obecna nazwa od 1945 upamiętnia bohatera powieści Krzyżacy Henryka Sienkiewicza
Zygmunta Augusta Arthur-Conradt-Straße,
na pamiątkę Friedricha Grühagena, posła do Volstagu, senatora II WMG
obecna nazwa od 1945 upamiętnia króla Polski, ostatniego władcę z dynastii Jagiellonów (1520–1572)
Żniwna Dr. Schreber-Weg,
na pamiątkę Daniela Gottloba Schrebera, lekarza i propagatora ćwiczeń fizycznych (1808–1861)
obecna nazwa od 1946
al. Żołnierzy Wyklętych od 28 XI 2013 część alei
Żywiecka do 1927 Paul-Beneke-Weg, na pamiątkę Paula Benekego,
do 1939 Wolfsweg,
od 1939 Otto-Schrey-Weg, na pamiątkę Otto Schreya,
w 1945–1946 Lilli Wenedy
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii