WALENTYNOWICZ ANNA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Anna Walentynowicz przy bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej podczas strajku w 1991 roku

ANNA WALENTYNOWICZ (15 VIII 1929 Równe, Wołyń – 10 IV 2010 Smoleńsk, katastrofa samolotu Tu-154M), z domu Lubczyk. We wrześniu 1939 roku straciła rodziców, jedynego brata Rosjanie wywieźli na Wschód, skąd nie wrócił. Zdążyła ukończyć pięć klas szkoły powszechnej. Przygarnięta przez obcą rodzinę, w 1941 znalazła się pod Warszawą. W 1945 roku pod Gdańskiem pracowała w gospodarstwie rolnym, następnie w piekarni, jako pomoc domowa, w 1950 jako pakowaczka w Gdańskich Zakładach Przemysłu Tłuszczowego AMADA. Od listopada 1950 rozpoczęła pracę w Stoczni Gdańskiej jako spawacz. Chodziła na zajęcia teatru stoczniowego, śpiewała w chórze, wstąpiła do Związku Młodzieży Polskiej (styczeń–sierpień 1951), w 1951 roku była delegatem na zjazd młodzieży socjalistycznej w Berlinie, wstąpiła do Ligi Kobiet i została w stoczni jej przewodniczącą. Przodowniczka pracy socjalistycznej (270% normy). We wrześniu 1952 urodziła syna Janusza. W 1959 roku dyrekcja stoczni przyznała jej mieszkanie we Wrzeszczu, przy al. Grunwaldzkiej 49/9. Pięć lat później poślubiła ślusarza Kazimierza Walentynowicza. W 1966, z uwagi na kłopoty zdrowotne, przekwalifikowała się na suwnicową. 25 I 1971 uczestniczyła w spotkaniu stoczniowców z I sekretarzem Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Edwardem Gierkiem. Od tego roku wdowa.

Od 1978 należała do Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, udostępniała mieszkanie na punkt kontaktowy, pisała w „Robotniku Wybrzeża”, współorganizowała obchody rocznic Grudnia 1970. Wielokrotnie zatrzymywana przez Milicję Obywatelską na 48 godzin, otrzymywała w pracy nagany i kary. Pod pretekstem niepodjęcia pracy na wyznaczonym stanowisku (Wydział GS) 7 VIII 1980 zwolniona ze Stoczni Gdańskiej na pięć miesięcy przed emeryturą. Żądanie przywrócenia jej do pracy było pierwszym postulatem strajku w Stoczni Gdańskiej ( sierpień 1980), do którego doszło 14 VIII 1980. 16 sierpnia przywrócona do pracy; tego dnia (po ogłoszeniu zakończenia protestu przez Lecha Wałęsę) z Aliną Pienkowską przy stoczniowej bramie nr 3 zatrzymywała wychodzących robotników i wzywała do kontynuacji strajku. Członek prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, od września 1980 w prezydium Komitetu Założycielskiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego (NSZZ) „Solidarność” w Stoczni Gdańskiej, członek prezydium Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Solidarności w Gdańsku, 3 VI 1981 odwołana. Po wprowadzeniu stanu wojennego, 13 XII 1981 przedostała się do Stoczni Gdańskiej, uczestniczyła w strajku okupacyjnym. Po pacyfikacji zatrzymana, 18 grudnia osadzona początkowo w ośrodku odosobnienia w Bydgoszczy-Fordonie, następnie w Gołdapi; w lipcu 1982 zwolniona, w sierpniu ponownie aresztowana, w marcu 1983 uwolniona, w grudniu znowu aresztowana. W kwietniu 1984 roku opuściła więzienie ze względu na stan zdrowia. Po 1984 wraz z Andrzejem Gwiazdą przewodziła, opozycyjnej wobec Solidarności kierowanej przez L. Wałęsę, grupie działającej jako Wolne Związki Zawodowe, wydającej swój biuletyn rozprowadzany w miejscach publicznych (na przykład w tunelu przy ul. Podwale Grodzkie). W 1989 przeciwniczka obrad okrągłego stołu: uważała politykę opozycji za zbyt ugodową wobec obozu rządzącego.

Od 1991 na emeryturze, w 2000 roku odmówiła przyjęcia honorowego obywatelstwa miasta Gdańska. W 2003 wystąpiła o 120 tysięcy zł odszkodowania za prześladowania w latach 80. XX wieku, w lutym 2005 sąd w Gdańsku odmówił przyznania świadczeń ze względu na przedawnienie roszczeń; nie zgodziła się na przyjęcie emerytury specjalnej od rządu Rzeczypospolitej Polskiej premiera Marka Belki. 22 II 2005 w kolejnej instancji sąd przyznał jej 70 tysięcy zł odszkodowania. W 2006 roku odznaczona Orderem Orła Białego; Instytut Pamięci Narodowej ujawnił, że inwigilowało ją ponad 100 funkcjonariuszy i tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa. 21 IV 2010 roku pochowana na cmentarzu Srebrzysko. Pod wpływem wątpliwości rodziny i Wojskowej Prokuratury Okręgowej w Warszawie zwłoki ekshumowano, poddano testom DNA, wykazując pomyłkę. Właściwy pogrzeb odbył się 28 IX 2012 roku.

Przy al. Grunwaldzkiej 49, gdzie mieszkała, 8 IV 2011 roku odsłonięto tablicę pamiątkową, autorstwa Sławoja Ostrowskiego. 27 V 2014 roku Zarząd Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność” oraz Komisja Kultury i Promocji Rady Miasta Gdańska, za wiedzą Janusza Walentynowicza, przyjęły wniosek o nazwanie skwerem im. Anny Walentynowicz miejsca między ulicami Waryńskiego i Czarnieckiego (równolegle do al. Grunwaldzkiej), co 26 VI 2014 zatwierdziła Rada Miasta. Na skwerze 15 sierpnia 2015 z inicjatywy Stowarzyszenia Godność uroczyście odsłonięto upamiętniający ją pomnik, zaprojektowany przez Stanisława Milewskiego. Imię A. Walentynowicz nosi również tramwaj Pesa Swing 120NaG SWING nr 1042. JMY

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii