SZKOŁA SOPOCKA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Martwa natura Jacka Żuławskiego, przedstawiciela szkoły sopockiej
Juliusz Studnicki Martwa natura z kwiatami, około 1950
Teresa Pągowska Dzieci i owoce, 1955
Józefa Wnuk Rzeka czerwona, 1961
Janusz Strzałecki Martwa natura w pejzażu

SZKOŁA SOPOCKA (tzw. szkoła sopocka), termin pojawił się w krytyce artystystycznej w czasie realizmu socjalistycznego (1950–1954) na określenie grupy malarzy z Wybrzeża aktywnych w oficjalnym życiu artystycznym. Pierwszy człon nazwy odnosi się do wskazywanych cech jako wspólne ich twórczości, do przyjętej przez artystów strategii, drugi – do ówczesnej siedziby gdańskiej Państwowej Szkoły Sztuk Plastycznych ( Akademia Sztuk Pięknych), chociaż do grupy zaliczano nie tylko artystów związanych z uczelnią, ale i innych twórców z Trójmiasta. Nieścisłość ta służyła stworzeniu pozoru masowego podjęcia założeń przez doświadczonych malarzy, wzorcowego przykładu połączenia ideologii z dobrym poziomem artystycznym i kwestią repolonizacji kulturowej Wybrzeża. Prestiż powstającego od 1945 roku wokół Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych środowiska wynikał z wybitnej pozycji artystycznej założycieli uczelni (m.in. Juliusza Studnickiego, Hanny i Jacka Żuławskich, Mariana Wnuka i Józefy Wnukowej, Janusza Strzałeckiego) i zapraszanych profesorów ( Artura Nacht-Samborskiego, Jana Wodyńskiego, Stanisława Teisseyre’a). Umacniała ją nagłaśniana prężność organizacyjna, swoista ekspansywność: szybka rozbudowa uczelni i struktur Związku Polskich Artystów Plastyków, wystawy okręgowe, urządzane z rozmachem od 1948 roku Festiwale Sztuk Plastycznych. Uwagę zwrócił liczny udział i nagrody w 1950 na I Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki – OWP (malarstwo: Aleksander Kobzdej, Podaj cegłę – III nagroda; Stanisław Michałowski, Zwózka buraków – III nagroda; rzeźba Stanisław Horno-Popławski, Głowa marynarza – III nagroda), na wystawie Plastycy w walce o pokój ( Kazimierz Śramkiewicz, Po rekordowym załadunku – II nagroda; Juliusz Studnicki, Gertruda Wysocka przodownica pracy – III nagroda; Teisseyre i Wodyński – wyróżnienia) oraz liczne wystąpienia studentów na wystawie Młodzież walczy o pokój. Etykieta: szkoła sopocka pojawiła się po II OWP (grudzień 1951 – styczeń 1952), na której największy rozgłos i nagrodę zdobyła praca Manifestacja 1-majowa 1905 r. (300 × 557 cm; obecnie Muzeum Niepodległości w Warszawie) zespołowo malowana przez Teresę Pągowską, Studnickich, Teisseyre’a, Wnukową, Wodyńskiego i Żuławskich. Obraz ożywił nadzieje władz na wyższy poziom malarstwa socrealistycznego i praktykę pracy kolektywnej. Na przykładzie indywidualnych obrazów wykonywanych przez członków kolektywu (Kopernik Studnickiego, Chopin Łada-Studnickiej, Uniwersał Kostki-Napierskiego Wnukowej) władze dowodziły, że praca zespołowa nie niszczy indywidualności. Oczekiwań nie spełniła III OWP (grudzień 1951 – styczeń 1952), na której artyści wystawili przeważnie sceny pejzażu, a wyróżniony I nagrodą obraz Studnickiego Gogol krytykowano za formalną maestrię przy braku ideowości; podobne zarzuty i stawiano wyróżnionym (Łada, Pągowska, Teisseyre, Wnukowa). Według oceny władz obrazy szkoły sopockiej, choć licznie nagrodzone, nie były w pełni realistyczne, szkicowo opracowane, a niedoskonałości formy miały dowodzić braków ideologicznych. Oznaczało to wycofanie się władz z promowania szkoły sopockiej, co odpowiadało artystom, chcących uniknąć zobowiązań z powodu tytułu przodownika socjalistycznego sztuki. Rozczarowanie władz wobec twórców malarstwa sztalugowego kompensował udział artystów w odbudowie historycznych centrów Gdańska (tzw. Drogi Królewskiej), Warszawy i Lublina. Pozwoliło to na sprawne przesunięcie znaczenia i utożsamienie terminu: szkoła sopocka z twórczością architektów. W 1955 roku termin: szkoła sopocka posłużył do charakterystyki tkanin i ceramiki z Wybrzeża, prezentowanej na retrospektywnej wystawie w Warszawie; wskazywano cechy takie, jak śmiałość rozwiązań, nowoczesność połączona ze swojskością, a zwłaszcza malarskość, krytykowane w obrazach sztalugowych. W kolejnych latach, tzw. odwilży – antycypowanej w 1955 głośną wystawą młodej plastyki w Arsenale w Warszawie – określenie szkoła sopocka pojawiało się głównie w tekstach rozliczeniowych, dla wskazania (lub negacji) zahamowań środowiska wobec nowoczesności. Taką konfrontację umożliwiła I Ogólnopolska Wystawa Młodego Malarstwa w Sopocie (1957). Kolejny rozdział historycznego terminu wiązał się z wystawą 28 malarzy i rzeźbiarzy z Wybrzeża (czerwiec–sierpień 1959), pokazem przemian, które zaszły w środowisku od sockoloryzmu do umiarkowanej nowoczesności ukształtowanej m.in. pod wpływem Piotra Potworowskiego. Dla przeciwwagi źle kojarzonej etykiety szkoła sopocka proponowano termin Grupa Gdańska. EKA

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii