SYM ERNEST ALEKSANDER

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >

ERNEST ALEKSANDER SYM (14 VI 1893 – 25 VIII 1950 Warszawa), profesor Uniwersytetu Warszawskiego, Politechniki Gdańskiej (PG), Akademii Medycznej w Gdańsku ( Gdański Uniwersytet Medyczny), lekarz weterynarii, chemik, biochemik, enzymolog. Syn inżyniera leśnika, dyrektora Okręgowej Dyrekcji Lasów Państwowych (od 1928 w Białowieży) Antoniego (1862–1935) i Julianny Anny z domu Sepii. Miał braci Alfreda (1894–1973), żołnierza I Brygady Legionów, uczestnika obrony Lwowa, wojny polsko-ukraińskiej w 1919 roku i wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku, podporucznika 32. pułku piechoty w wojnie obronnej 1939 roku, kompozytora muzyki poważnej w Polsce i Austrii, kapelmistrza Wojska Polskiego, oraz Karola Antoniego Juliusza (1896–1941), pseudonim Igo, dyrektora Teatru Komedia, Theater der Stadt Warschau (dla Niemców, ex Teatr Polski) w Warszawie, aktora, zlikwidowanego wyrokiem Związku Walki Zbrojnej (ZWZ).

W latach 1896–1904 mieszkał w Innsbrucku, gdzie ukończył szkołę powszechną. W 1912 roku był absolwentem gimnazjum realnego we Lwowie. W latach 1912–1914 odbył służbę w austriackiej marynarce wojennej, stacjonował w porcie Pula (Chorwacja), od 1914 do 1917 roku był kanonierem w 6. Dywizji Artylerii Konnej w Galicji Wschodniej. W okresie 1917–1919 studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. W 1920 roku pracował jako chemik we lwowskiej Fabryce Wód Mineralnych, Stołowych, Leczniczych i Mydła „Zdrowie”. W latach 1920–1921 w Wojsku Polskim w stopniu starszego kanoniera brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1922 roku został przyjęty na pierwszy rok studiów we Lwowskiej Akademii Medycznej Weterynaryjnej. Od 1925 roku w Warszawie, kontynuował studia weterynaryjne w Studium Weterynarii na Wydziale Lekarskim, od 1926 prowadził badania naukowe nad grupami krwi ludzi i zwierząt. Od 1927 roku uczył się na Wydziale Weterynaryjnym Uniwersytetu Warszawskiego (UW), od 18 XI 1927 studiował chemię na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym tej uczelni. W latach 1927–1930 pracował w Zakładzie Chemii Fizjologicznej Wydziału Lekarskiego, rozpoczął badania nad enzymami grupy esteraz. Od 8 X 1929 dyplomowany lekarz weterynarii.

W 1930 roku został stypendystą Funduszu Kultury Narodowej, od stycznia do września tego roku, a następnie od czerwca do grudnia 1931 przebywał w Biokemiska Institut uniwersytetu w Sztokholmie, gdzie pod kierunkiem Hansa von Eulera (laureata Nagrody Nobla w 1929 roku) pracował nad katalizą enzymatyczną i nieenzymatyczną. Od października 1930 do czerwca 1931 roku pracował w Kaiser Wilhelm Institut für Experimentalle Therapie und Biochemie w Berlinie. W 1932 roku absolwent chemii UW cum eximia laude (ze szczególną pochwałą). 31 V 1932 uzyskał tytuł doktora filozofii w dziedzinie chemii fizjologicznej na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UW. W 1933 roku otrzymał stypendium Funduszu Kultury Narodowej na naukowe badania nad enzymologią. Od 1934 roku doktor habilitowany (na Wydziale Lekarskim UW). Od 1934 do września 1939 roku pracował na Wydziale Weterynaryjnym UW, był kierownikiem Katedry Chemii Ogólnej i Fizjologicznej. Od 1937 roku profesor nadzwyczajny. Jednocześnie w latach 1938–1939 pracował w Miejskim Sanatorium w Otwocku, był konstruktorem aparatury do badań nad metabolizmem prątków gruźlicy i pożywek do ich hodowli.

Podczas II wojny światowej od 1 III 1940 do 1 IV 1941 pracował w Chemiczno-Farmaceutycznych Zakładach Przemysłowo-Handlowych Leona Nasierowskiego, od 1 IV 1941 do lipca 1944 pełnił funkcję kierownika działu chemii Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie. Od 1940 roku w ZWZ, w latach 1942–1945 w Armii Krajowej (AK). Brał udział w tajnym nauczaniu na Wydziale Farmaceutycznym UW. Prowadził produkcję materiałów wybuchowych, zapalających, paliw, a także toksyn bakteryjnych dla AK. Awansowany na podporucznika czasu wojny. Od 8 VIII 1944 roku uczestnik powstania warszawskiego w Zgrupowaniu „Krybar”, pseudonim dr Tulski. 5 IX 1944 wywieziony z ludnością cywilną do obozu Durchgangslanger 122 w Pruszkowie, uciekł z transportu. Początkowo ukrywał się w Grodzisku Mazowieckim, od grudnia 1944 do stycznia 1945 w Iłży.

Od 7 II 1945 roku był organizatorem Katedry Chemii Nieorganicznej na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UW. Od 14 II 1946 profesor zwyczajny. Od marca 1945 roku w Łodzi, gdzie współorganizował tamtejszy uniwersytet (powstały 24 V 1945), stworzył Zakład Chemii Lekarskiej, był kierownikiem Katedry Chemii Ogólnej i Fizjologicznej Wydziału Lekarskiego. Od 1 marca do 1 VIII 1945 był także kierownikiem działu chemii Państwowego Zakładu Higieny (przeniesionego czasowo do Łodzi).

W Gdańsku od października 1946 roku. W latach 1946–1950 był profesorem chemii na PG, 1946–1950 kierownikiem Katedry Technologii Śródków Spożywczych. Był pierwszym profesorem zwyczajnym polskiej Politechniki Gdańskiej na Wydziale Chemicznym. Jednocześnie w latach 1947–1950 profesor na Wydziale Farmaceutycznym gdańskiej Akademii Lekarskiej, 1947–1950 kierownik działu biochemii Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdańsku. Od maja 1950 roku w Warszawie, gdzie kierował (utworzoną 5 maja) Katedrą Chemii Ogólnej Wydziału Lekarskiego tamtejszej Akademii Medycznej oraz Działem Chemii Fizjologicznej Instytutu Gruźlicy.

Autor i współautor publikacji naukowych (w języku polskim, niemieckim, francuskim i angielskim) z biochemii (enzymologia i metabolizm drobnoustrojów). Autor między innymi monografii Współczesne poglądy na budowę i czynności enzymów (1936). Badał kinetykę reakcji enzymatycznych, wpływu rozpuszczalników organicznych na reakcje esteraz (jego największym odkryciem było stwierdzenie, że enzymy są aktywne nawet w prawie czystych rozpuszczalnikach organicznych), syntezy estrów (wysunął oryginalną hipotezę mechanizmu katalizy esterazowej, polegającej na aktywowaniu alkoholu i estru przez ich łączenie się z protonem), a także metabolizm prątków gruźlicy (teoria badawcza o aktywności enzymów w prawie czystych rozpuszczalnikach organicznych). Stworzył podstawy nowoczesnej enzymologii i zastosowania w światowym przemyśle syntezy estrów. Od lat trzydziestych XX wieku uważano go w Europie za wybitnego eksperta w dziedzinie esteraz i lipaz.

Był członkiem założycielem Polskiego Towarzystwa Fizjologicznego w 1937 roku, Polskiego Towarzystwa Badań Naukowych nad Gruźlicą (1934–1950), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1946 roku członek korespondent), od 16 VI 1950 członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1948–1950 był przewodniczącym Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju, wojewódzkiego oddziału w Gdańsku.

W 1950 roku został laureatem Nagrody Państwowej II stopnia w dziedzinie nauk lekarskich za prace z biochemii w leczeniu gruźlicy. Od 2002 roku Wydział Chemiczny PG przyznaje nagrodę dla młodych naukowców jego imienia.

Zginął w wypadku samochodowym podczas podróży do Gdańska. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Był dwukrotnie żonaty: z Marią z domu Lewińską, żołnierką AK (pseudonim Stasia), która poległa 6 IX 1944 w czasie powstania warszawskiego; po raz drugi z Janiną z domu Langer (28 I 1918 – 19 VIII 1981 Warszawa). Pozostawił syna Antoniego Jana (ur. 22 V 1946 Łódź), profesora nauk fizycznych UW. WP

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii