SOBIESZEWO

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >

SOBIESZEWO (Bohnsack), obecnie część jednostki pomocniczej Gdańska Wyspa Sobieszewska ( administracyjny podział). Pierwotnie wieś (ze względu na erozję koryta Wisły zmieniająca w ciągu wieków układ przestrzenny). Wzmiankowana około roku 1400 jako Bonensak (z karczmą), w 1438 jako Bonsag, ale posiadanie tzw. prawa polskiego za czasów krzyżackich sugeruje jej istnienie już przed rokiem 1308. Od XVI wieku Bonsack (niemiecki Bohnsack – worek fasoli; nazwa mogła pochodzić także od pruskiego Bonzelake). W XIV wieku powstał tu zapewne kościół (wzmiankowany jednak dopiero w 1583; zob. ( kościół Matki Boskiej Saletyńskiej)), parafia (stan z połowy XVI wieku) obejmowała Świbno, Przegalinę, Orlinki, Mikoszewo, Górki, Krakowiec, Stogi, Wieniec. Od 1454 posiadłość miasta Gdańska, puszczana w dzierżawę. Przed rokiem 1590 kościół za sprawą Rady Miejskiej Gdańska przeszedł w ręce protestantów, katolików zaliczano do parafii w Kaplicy Królewskiej w Gdańsku. W XVII wieku dzierżawcą był Gabriel Schlieff. W 1793 roku było tu 59 gospodarstw i 294 mieszkańców. Od 1793 w granicach Królestwa Prus; w okresie 1807–1813 w granicach I Wolnego Miasta Gdańska (WMG); w 1813 w Sobieszewie przebywały oddziały francuskie.

W 1819 roku liczyło 36 domów i 305 mieszkańców, funkcjonował wiatrak zbożowy i kuźnia. W latach 1840 i 1860 wiosenne wylewy Wisły zniszczyły część zabudowy, podmyły kościół. W 1886 było tu 80 budynków i 725 mieszkańców. Od roku 1878 należało do gminy wiejskiej Przegalina, powiat Niziny Gdańskie (Danziger Niederung). Na przełomie XIX i XX wieku powstały nad brzegiem morza kąpielisko i hala plażowa, wybudowano Kurhaus (Dom Zdrojowy), Gasthaus zur Stadt Danzig (Dom Gościnny Miasta Gdańska), pensjonaty, hotel Lindenhof. Od 1920 roku w granicach II WMG; w 1923 w 232 budynkach mieszkały 864 osoby.

W marcu 1945 roku w okolicach Sobieszewa, podobnie jak w innych częściach Wyspy Sobieszewskiej, znajdowały się po ucieczce z Gdańska resztki wojsk niemieckich, które skapitulowały dopiero 8 V 1945. W maju 1945 przekazano Sobieszewo administracji polskiej jako sołectwo Bąsak, należące do gminy Śpiewowo ( Świbno). Od roku 1947 Bąsak przemianowano oficjalnie na Sobieszewo, nazwane tak na cześć królowej Marii Kazimiery d’Arquien (1641–1716), zwanej Marysieńką, żony króla polskiego Jana III Sobieskiego, która według podania miała zatrzymać się w tutejszej karczmie. W 1950 Sobieszewo liczyło 61 budynków i 282 mieszkańców; po zmianie podziału administracyjnego w grudniu 1954 siedziba Gromady. W 1962, w celu utrzymania i eksploatacji urządzeń melioracyjnych, powołano Spółkę Wodną „Wyspa” z siedzibą w Sobieszewie. W 1969 roku wybudowano wodociągi. W granicach administracyjnych Gdańska od 1 I 1973. 1 IX 1945 rozpoczęto naukę w szkole podstawowej (w budynku przy ul. Promienistej 5, od 1946 w baraku przy tej samej ulicy, nr 7, od 1953 przy ul. Turystycznej 54, w budynku spalonego w 1945 Gasthausu). Parafię katolicką erygowano 1 I 1947 pod zarządem Zgromadzenia Księży Saletynów. 5 X 1947 poświęcono kościół Matki Boskiej Saletyńskiej i jednocześnie sześć kutrów rybackich Spółdzielni „Albatros”. W 1950 w 61 domach mieszkały 282 osoby. Oficjalnie od 1947 zmieniono charakter wsi z osiedla rybackiego na miejscowość o charakterze wyłącznie letniskowo-wypoczynkowym (co wiązało się z zagospodarowaniem plaż). W 1963 roku Szkoła Podstawowa w Sobieszewie (do 1990 im. Janka Krasickiego) otrzymała nowy budynek („tysiąclatka”) przy ul. Wczasowej 6 (obecnie ul. Tęczowa); w latach 2000–2002 została zmodernizowana i rozbudowana (obecnie Zespół Kształcenia Podstawowego: Przedszkole nr 61 i Szkoła Podstawowa nr 87). 1 I 1973 roku Sobieszewo włączono w granice administracyjne Gdańska. W 1974 powstał Specjalny Zakład Wychowawczy (ul. Tęczowa 1), następnie Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 dla dzieci, które weszły w konflikt z prawem lub po sądownym ograniczeniu w stosunku do nich praw rodzicielskich (od 1999 znajduje się tu Zespół Specjalnego Kształcenia Podstawowego i Gimnazjum nr 1). W latach 1963–1999 w lasach w północno-zachodnich części Sobieszewa stacjonował 23. dywizjon rakietowy obrony przeciwlotniczej. Od 1991 roku działał przy ul. Turystycznej 23 ośrodek opieki społecznej prowadzony przez pallotynki. Komunikacja z pozostałym obszarem Gdańska odbywa się głównie przez most na Wiśle. ZdK

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii