RESURSY

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >

RESURSY, ekskluzywne kluby towarzyskie, łączące rozrywkę z działalnością charytatywną. Działały na zasadach stowarzyszenia, wybierały władze, utrzymywały się ze składek płaconych co miesiąc, a także emitowały akcje wykupywane przez członków. W Gdańsku powstały pod koniec XVIII wieku, początkowo działały nieformalnie (nie odnotowane w księgach adresowych i innych publikacjach urzędowych, nieznane są też ich statuty z tego okresu). W latach 90. XVIII wieku istniały co najmniej trzy resursy.

Humanitas, założona w 1787 roku, z siedzibą przy Hintergasse 123 (ul. Za Murami). W 1804 roku kupiła dom przy Langer Markt 4243 (Długi Targ 2) za sumę 70 tysięcy gdańskich guldenów, przebudowała komfortowo oraz wyposażyła w luksusowe umeblowanie i urządzenia, kosztem 100 tysięcy gdańskich guldenów. Otwarta była od 10.00 do 23.00, zapewniała lekturę prasy i gazet w czytelni i rozrywki. Od 1811 roku odbywały się w niej ekskluzywne koncerty abonamentowe (sześć w sezonie). Organizowali je Johann Karl Ehrlich, śpiewak, nauczyciel śpiewu i organizator koncertów, oraz dyrygent Teatru Miejskiego August Wilhelm Friedrich. W 1821 roku opracowano nowe zasady funkcjonowania klubu i nazwano ją „nową” resursą (Die neue Ressource Humanitas zu Danzig). W 1836 połączyła się z resursą Beständigkeit, tworząc nowy klub Ressource Einigkeit (różny od loży masońskiej tej nazwy; wolnomularstwo).

Ressource am Fischertor, powstała w roku 1788 (?) w lokalu przy Hundegasse 253 (ul. Ogarna 32), liczyła wtedy 150 członków. 21 I 1789 podjęto decyzję o budowie dla niej własnego domu przy Fischertor (Brama Żabia, zob. bramy miejskie) przy Melzergasse 129 (ul. Słodowników 3), na budowę którego wydano 24 tysiące guldenów gdańskich w gotówce i 6 tysięcy w akcjach. Przeprowadzka do nowego miejsca nastąpiła w maju 1791. W 1815 roku obchodziła jubileusz dwudziestopięciolecia. 24 IV 1832 władze resursy sprzedały dom przy Melzergasse, 9 listopada tego roku przeniosły działalność do lokalu resursy Humanitas w kamienicy przy Langer Markt 424 (Długi Targ 2). Rozwiązana 31 XII 1834.

Siedziba resursy Concordia przy Langer Markt 15, 1901

Concordia zu den drei Ringen, powstała 20 III 1790 roku. Początkowo nosiła nazwę Ressource am Vorstädtischen Graben. Założyło ją grono bywalców restauracji Johanna Gottlieba Götza (Das Götzsche Haus, zob. Stare Przedmieście) na Vorstädtischer Graben 166 (ul. Podwale Przedmiejskie 18) w składzie: dr med. Carl Ernst Kositzki, Paul Schnaase, Johann Carl Bergen i Nathanael Wilhelm Milczewski. W 1794 roku opracowano statut i zmieniono nazwę na Concordia. Jej członkowie rekrutowali się z kupców i pokrewnych zawodów (aptekarze, piwowarzy, gorzelnicy, maklerzy), o najwyższym statusie materialnym (w statucie znalazł się zapis zakazujący przyjmowania wojskowych). Zrewidowany w 1829 statut umożliwił przyjmowanie członków spoza stanu kupieckiego, także wojskowych. W 1794 liczyła około 330 członków. Począwszy od roku 1794, organizowała publiczne bale maskowe zwane redutami. Co roku obchodzono święto założenia Resursy, podczas którego wygłaszano toasty i śpiewano specjalnie na ten dzień układane pieśni. Do czytelni prenumerowano gazety polityczne, handlowe, naukowe niemieckie, francuskie i angielskie. Wśród pierwszych członków znaleźli się między innymi Cornelius van Almonde, Georg Alexander Lankau, Johann Uphagen. W 1796 roku przyjęła nazwę Concordia zu den drei Ringen; trzy pierścienie w nazwie oznaczały przymioty klubu: użyteczność, cnotę i rozrywkę. 28 VI 1797 władze pruskie nadały Concordii status korporacji. W 1797 Concordia za sumę 13 tysięcy talarów pruskich zakupiła kamienicę przy Langer Markt 443 (Długi Targ 15) razem z oficyną przy Hundegasse 306 (ul. Ogarna 83). By sprostać wydatkom, każdy członek musiał wykupić jedną akcję wartości 100 guldenów gdańskich. Resursa wynajmowała należące do kamienicy piwnice i stajnie, a uzyskane środki umożliwiły wybudowanie tam (kosztem 3 tysiące talarów pruskich) w 1805 roku sali restauracyjnej. Podczas oblężenia Gdańska w 1807 władze pruskie zajęły budynek resursy na lazaret. W obawie przed zniszczeniem siedziby władze resursy odkupiły za 30 tysięcy guldenów budynek przy Brotbänkengasse (ul. Chlebnicka) i przekazały dyrekcji lazaretu. Pod koniec XIX wieku większość członków nadal stanowili kupcy, ale byli także bankierzy, adwokaci, radcy, fabrykanci, właściciele ziemscy, lekarze, inżynier. W 1894 władze resursy kupiły dom przy Hundegasse 84, róg Berholdschegasse 3 (ul. Mieszczańska), by połączyć go z tym przy Hundegasse 83, w 1911 sprzedały kamienicę przy Langer Markt. Najdłuższym (pięćdziesięciodziewięcioletnim) stażem mógł pochwalić się kupiec i armator Friedrich Heyn. Działała do 1942 roku.

Ressource zum freundschaftlichen Verein, zarejestrowana we wrześniu 1823 roku. Wcześniej funkcjonowała jako „przyjacielskie koło kupców” zawiązane w listopadzie 1810 z inicjatywy Karla Gehrta i Jakoba Kosela w domu tego ostatniego przy Seifengasse (ul. Mydlarska). Początkowo skupiało 22 mężczyzn, a celem było niesienie pomocy wdowie Lange i jej dzieciom. Latem spotykali się w wynajmowanym ogrodzie przy Sandgrube 403 (ul. Rogaczewskiego). W 1814 roku koło liczyło sto osób. Wynajęto wówczas kilka pomieszczeń przy Heilige-Geist-Gasse (ul. św. Ducha). W 1821 Johann Gottlieb Götz udostępnił swój ogród przy Neugarten 1 (ul. Nowe Ogrody) i zbudował tam własnym kosztem kręgielnię. W 1829 resursa nabyła dom przy Jopengasse 16 (ul. Piwna). W 1837 władze resursy nabyły ogród Johanna Gottlieba Götza i nazwały go Freundschaftlicher Garten. Wynajmowano go organizatorom imprez muzycznych i teatralnych, między innymi Polskiemu Towarzystwu „Ogniwo”, które 23 IX 1877 roku wystawiło tu krotochwilę Nowy Don Kiszot czyli Sto szaleństw Aleksandra Fredry. W 1898 roku sprzedano ogród pod budowę Fundacji Augusty Victorii. 17 XII 1869 przyjęto członków rozwiązanej resursy Einigkeit, a w 1870 opracowano nowy statut. Przewidywał między innymi powołanie „naczelnika ubogich” ('Armen-Vorsteher'), którego zadaniem była troska o tworzenie funduszu dla ubogich. Przetrwała do 1942 roku.

Ressource Einigkeit, powstała w 1836 roku. Nie dysponowała własnym lokalem; w 1854 mieściła się przy Langgasse 16 (ul. Długa), w latach 1864–1865 w hotelu Preußischer Hof ( hotele) przy Langer Markt 19 (Długi Targ), a 1867–1869 przy Holzgasse (ul. Kładki). Jedyna, która miała w statucie zapis zabraniający gry w karty. Rozwiązana w 1869 roku.

Ressource Bürger-Verein, założona w 1824 roku. Jej celem były „niezmącona rozkosz duchowej radości, towarzyskie obcowanie, zabawa, lektura, prawnie dozwolone gry (kręgle i bilard)”. W 1835 opracowano nowy statut, zanikła przed rokiem 1854. MAB JMM

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii