PRZERÓBKA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >

PRZERÓBKA (Troyl), obecnie jedna z jednostek pomocniczych Gdańska ( administracyjny podział). W połowie XIX wieku prasa gdańska stosowała także nazwę Przerabka. Początkowo (wzmiankowane od 1780 roku) osiedle nad Wisłą, powstałe wzdłuż drogi flisackiej, używanej przy przeciąganiu (trałowaniu) tratw za pomocą lin, zwanej trelem (stąd nazwa Troyl), w miejscu obecnej ul. Nad Brzegiem oraz drogi (obecna ul. Sienna) do przeprawy przy Gęsiej Karczmie, do końca XIX wieku z nieliczną, rozproszoną zabudową i z kilkoma zagrodami nad Wisłą, naprzeciwko Polskiego Haka. Bardziej na północy, naprzeciw wyspy Ostrów, od połowy XVII wieku funkcjonowały dwa większe gospodarstwa, tzw. Mały Holender i Wielki Holender; w tym drugim działający tu wiatrak przetrwał jeszcze do początku XX wieku. W rejonie Heubuder Straße (ul. Sienna) powstała w 1869 roku wytwórnia rzecznych łodzi Johanna Daniela Wojana, po roku 1900 przeniesiona na Troyl 13 (ul. Przetoczna; stocznia Wojana). W 1885 w Przeróbce mieszkało 359 osób. Od 1 IV 1907 w granicach administracyjnych miasta Gdańska, z około 400 mieszkańcami. Po powstaniu w roku 1904 kanału zwanego Kaiserhafen ( Kanał Kaszubski), powstaniu nowych nabrzeży, doprowadzeniu kolei i wybudowaniu w 1912 mostu Siennickiego, obszar Przeróbki i okolic poddany został intensywnej zabudowie przemysłowej. W roku 1905 powstała działająca i obecnie kolejowa stacja rozrządowa, zwana do 1945 Kaiserhafen Bahnhof. Oprócz odsuniętych od zabudowy fabryk (jak od 1913 Chemische Produktenfabrik Pommerensdorf, przy obecnej ul. Kujawskiej 2; przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe), w 1912 przy Breitenbachstraße 25 (ul. Siennicka) powstały warsztaty kolejowe Eisenbahn-Hauptwerkstatt Danzig-Troyl ( Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego). Powstało wówczas osiedle mieszkaniowe, głównie dla pracowników warsztatów kolejowych, przy Breitenbachstraße, Wichertstraße (ul. Lenartowicza), Bodelschwinghstraße (ul. Kryniczna) i Troyl. Podczas I wojny światowej na wysokości ujścia Motławy do Wisły utworzony został obóz jeniecki (od 15 I 1915 obóz pracy) dla oficerów i żołnierzy rosyjskich ( obozy jenieckie w Gdańsku). W okresie II Wolnego Miasta Gdańska powstały składy Towarzystwa Aldag. Położenie nad Wisłą sprzyjało w tym czasie powstawaniu mniejszych zakładów produkujących kutry i łodzie (Argus Boot-Maschinen- und Motorenbau, od 1922 przy Heubuder Straße 33; przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe). W 1927 roku Przeróbkę połączono linią tramwajową ze Śródmieściem (Targ Kaszubski – Stogi; tramwaje), oddano też wówczas do użytku asfaltową drogę na Stogi (obecnie ul. Wosia Budzysza). W tym okresie powstało osiedle domków szeregowych przy ul. Troyl. Podczas II wojny światowej w pobliże Chemische Werke (wcześniej Chemische Produktenfabrik Pommerensdorf) przenoszono inne zakłady chemiczne (w 1941 na Troyl 67 – Siegel & Co. Chemische Fabrik, z okolic Oruni; przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe). W 1945 roku nazwę Troyl nieoficjalnie zmieniono na Trojan, Zarząd Miasta przyjął wprawdzie nazwę Zawiśle, jednak w 1948 z dwóch proponowanych nazw: Przerabka lub Przeróbka, Ministerstwo Administracji Publicznej zatwierdziło drugą. Od maja 1945 uruchomiono Warsztaty Główne Gdańsk-Trojan, następnie Warsztaty Kolejowe Polskich Kolei Państwowych, od 1952 Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego. Od roku 1948 uruchomiono produkcję w fabrykach chemicznych (późniejsze Gdańskie Zakłady Nawozów Fosforowych; przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe. Po 1945). 5 IX 1960 przy ul. Siennej 26 oddano do użytku budynek Szkoły Podstawowej nr 61 (od 1973 im. Józefa Wybickiego). W roku 1970 przy ul. Siennickiej 23 otwarto Zakład Karny Gdańsk-Przeróbka. RED

Ulice Przeróbki
Ulica Nazwa historyczna Osiedle Informacje o nazwie współczesnej Uwagi
Chrystiana Andersena od 19 IV 1977 upamiętnia duńskiego pisarza i poetę (1805–1875)
Bajki Rimrottstraße,
na pamiątkę dr. inż. Fritza Rimrotta, dyrektora gdańskiej Okręgowej Dyrekcji Kolei (1849 – po 1919)
obecna nazwa od 1945
Jana Brzechwy od 19 IV 1977 upamiętnia polskiego poetę (1898–1966)
Burtowa Neu Hela Wisłoujście skreślona z listy ulic Gdańska,
druga równoległa (za ul. Masztową) w kierunku południowo-wschodnim do ul. de Plélo
Jeana Charpantiera Pfarrgang,
w 1945 Gafle
Wisłoujście obecna nazwa od 11 V 1995
Chemików od 11 V 1995
Karola Dickensa od 19 IV 1977 upamiętnia angielskiego powieściopisarza, autora Oliviera Twista, Davida Copperfielda i Opowieści wigilijnej (1812–1870)
Joachima Pastoriusa Röttgerstraße obecna nazwa od 1945
Kapitańska Steuermannstraße Wisłoujście skreślona z listy ulic Gdańska,
odcinek ul. de Plélo do skrzyżowania z ul. Charpantiera
Kotwice Norderstrasse Wisłoujście obecna nazwa od 1945 skreślona z listy ulic Gdańska,
obecnie na jej miejscu znajduje się Nabrzeże Wisłoujście
Kryniczna Bodelschwinghstraße obecna nazwa od 1945
Kutrowa Ruderstraße,
w 1945 Wioślarska,
w 1946 Wiosłowa
Wisłoujście skreślona z listy ulic Gdańska,
poprzeczna do nieistniejącej ul. Kapitańskiej
Ku Ujściu Weichselmünder Weg Wisłoujście obecna nazwa od 1945
Kujawska Am Fort Kronprinz obecna nazwa od 1946
Łodzie Kahnstraße Wisłoujście obecna nazwa od 1945 skreślona z listy ulic Gdańska,
obecnie fragment ul. de Plélo w stronę ul. Charpantiera
Teofila Lenartowicza Wichertstraße,
na pamiątkę Wicherta, dyrektora budowy Głównego Warsztatu Kolejowego Gdańsk-Troyl
obecna nazwa od 1945 upamiętnia poetę doby romantyzmu, etnografa, rzeźbiarza i konspiratora (1822–1893)
Masztowa Hambergerstraße Wisłoujście obecna nazwa od 1945 skreślona z listy ulic Gdańska,
równoległa w kierunku południowo-wschodnim do ul. de Plélo
Antoniego Parysa Mastenstraße Wisłoujście obecna nazwa od 1945 skreślona z listy ulic Gdańska,
prostopadła (na południowy wschód) od nieistniejącej Burtowej,
upamiętniała podpułkownika poległego w walkach o Gdańsk w 1807
Roberta de Plélo Wisłoujście od 1945 (na odcinku od ul. Ku Ujściu do nieistniejącej ul. Sieciowej),
od 11 V 1995 nazwa objęła też obszar wzdłuż Nabrzeża Węglowego i Nabrzeża Wisłoujście
Pokładowa Wisłoujście od 20 V 1960
Promowa Schaderuten obecna nazwa od 1945
Przetoczna Troyl obecna nazwa od 1945
Rejowa Pulverstraße Wisłoujście obecna nazwa od 1945 skreślona z listy ulic Gdańska,
przedłużenie na północny-wschód nieistniejącej ul. Masztowej
Sieciowa Netzstraße Wisłoujście obecna nazwa od 1945 skreślona z listy ulic Gdańska,
od skrzyżowania nieistniejącej ul. Kotwice do skrzyżowania z ul. de Plélo
Sienna Heubuder Straße obecna nazwa od 1945 od nr. 2 do nr. 26, parzyste,
od nr. 1 do nr. 39, nieparzyste
Siennicka Breitenbachstraße,
na pamiątkę Paula Breitenbacha
obecna nazwa od 1945 od nr. 10 do nr. 27
Stara Twierdza wzdłuż twierdzy Wisłoujście
mjr. Henryka Sucharskiego od 28 X 1969 ulica oddana do użytku 30 VIII 1971,
upamiętnia majora piechoty WP, dowódcę obrony Westerplatte (1898–1946)
Żaglowa Segelstraße Wisłoujście obecna nazwa od 1945 skreślona z listy ulic Gdańska,
równoległa do nieistniejącej ul. Parysa
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii