LINDE ADRIAN von der, II

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >

ADRIAN von der LINDE II (6 V 1610 Gdańsk – 1 IV 1682 Gdańsk), burmistrz. Syn burmistrza Adriana Lindego. W 1619 roku uczył się w Gimnazjum Akademickim, w 1625 studiował na uniwersytecie w Królewcu, w 1631 w Altdorfie, w 1633 najprawdopodobniej w Lejdzie.

W latach 1634–1638 ławnik Głównego Miasta, od 1639 rajca, w 1639 sędzia. Od 1645 burmistrz. Urząd pierwszego burmistrza pełnił w 1647, 1650, 1654, 1658, 1662, 1666, 1670, 1674, 1677 i 1681, drugiego w 1646, 1653, 1657, 1661, 1665, 1669, 1673, 1676 i 1680, trzeciego w 1645, 1649, 1652, 1656, 1660, 1664, 1668, 1672 i 1679, czwartego w 1648, 1651, 1655, 1659, 1663, 1667, 1671, 1675, 1678 i 1682. W 1644, 1649, 1655, 1659, 1664, 1668, 1672 i 1679 był burgrabią królewskim w Gdańsku. W latach 1655–1682 protoscholarcha Gimnazjum Akademickiego. Będąc administratorem Żuław Gdańskich nie wykazywał się zbyt wielkim zaangażowaniem w sprawowanie tego urzędu; na przełomie lat 70. i 80 XVII wieku narzekano na liczne zaniedbania w tym zakresie, zwłaszcza skarżyli się zamożni żuławscy chłopi na niesumienne prowadzenie ksiąg gruntowych, co z kolei pociągało za sobą perturbacje w kwestiach majątkowych (obrót ziemią, cesje dóbr itp.).

Gorliwy luteranin, niechętny rosnącym wpływom kalwińskim na terenie miasta. Wobec skarg gdańskich kalwinów do króla Jana Kazimierza z lat 1651 i 1652 udał się do Warszawy na czele delegacji złożonej z przedstawicieli wszystkich trzech ordynków w celu wyjaśnienia tej kwestii, uzyskując jedynie ogólnikowy nakaz poszanowania mandatów królewskich. Czynnie zaangażował się w sprawę odebrania gdańskim wyznawcom kalwinizmu kaplicy św. Anny przy kościele św. Trójcy. Przejawiał dużą aktywność w zakresie mecenatu nad sztuką luterańską w Gdańsku i na terenie swoich wiejskich posiadłości, był zwłaszcza gorącym zwolennikiem i propagatorem tzw. nowej ikonografii luterańskiej. W 1648 roku wsparł finansowo zamówienia na obrazy przeznaczone dla kościoła św. Trójcy, w 1650 ufundował ołtarz w kaplicy św. Anny, w 1647 ofiarował do kościoła parafialnego w Helu obraz Ecce Homo, wzorowany na rycinie Rembrandta.

27 XII 1656 podejmował króla polskiego Jana Kazimierza w swojej kamienicy przy Langgasse 25 (ul. Długa); spotkanie to zostało upamiętnione utworem okolicznościowym Musa hospitalis, ogłoszonym drukiem w Gdańsku w roku 1657. W tym samym, 1657 roku, prowadził z monarchą korespondencję, wyrażając w sposób rzeczowy swoją opinii na temat zawartych pomiędzy Rzeczpospolitą a księstwem pruskim w tymże roku tzw. traktatów welawsko-bydgoskich, zrywających zależność lenną Prus Książęcych. Pod koniec 1657 został oddelegowany przez Radę Miejską Gdańska (wraz z rajcą Albrechtem Rosenbergiem i syndykiem Christianem Schröderem) na rozmowy z królem do Bydgoszczy w celu odwiedzenia monarchy od planów przekazania Elbląga elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi Wilhelmowi za odstąpienie przezeń od koalicji ze Szwecją.

W 1665 wystawiono na jego polecenie ołtarz w kościele w Osicach, w 1672 ufundował krucyfiks do kościoła w Koszwałach, w 1681 obraz przedstawiający Chrystusa u słupa dla kościoła w Bogatce. W 1673 roku podarował Gimnazjum Akademickiemu portret Bartolomäusa Keckermanna.

Posiadał bogaty księgozbiór. Próbował swojego pióra, pisząc okolicznościowe utwory wierszowane po łacinie i niemiecku. Obracał się w kręgach literackich Gdańska, w których był najwyraźniej ceniony. Już 23 III 1645, z okazji pierwszego w karierze wyboru na urząd burmistrza, swoje wiersze dedykowali i podarowali mu gdańscy twórcy: Johann (Schmidt) Fabricius (jego brat cioteczny), Michael Albinus, Odwald Endler i Adam Jacob Martini. Na początku lat 60. XVII wieku doprowadził do pojednania niechętnych wobec siebie dwóch gdańskich poetów: Catla Tauta (późniejszego pastora luterańskiego w Kiezmarku) i Ludwiga Knausta. O estymie jaką cieszył się w lokalnym środowisku literackim może także świadczyć i to, że z okazji jego ślubu z Marthą Wichmann w 1633 swoje wiersze gratulacyjne przysłało aż 18 gdańskich poetów.

Przez większą część życia aktywnie zajmował się kupiectwem, angażując środki finansowe w handel morski, jednak w dojrzałym wieku zainteresował się lokowaniem kapitału w ziemię (być może nosił się nawet z zamiarem opuszczenia miasta i pędzenia ziemiańskiego żywota). Od 1645 dzierżawił nieformalnie starostwo mirachowskie, którego prawnym tenutariuszem był od 16 IV 1660 do 23 VIII 1677, uzyskując stosowny przywilej od króla Jana Kazimierza. W 1658 wszedł w posiadanie wsi Brusy nieopodal Chojnic, natomiast do 1659 dzierżawił majątek ziemski w Łapinie. Był również właścicielem dóbr w Lisewie. Zajmował w Gdańsku odziedziczoną po ojcu (nabytą przezeń w 1621) kamienicę przy Langgasse 25 (ul. Długa).

18 I 1633 ożenił się z Marthą, córką kupca Daniela Wichmanna, 15 II 1665 zawarł związek małżeński z Concordią, córką Johanna Wahla rajcy (od 1646) i burgrabiego (w 1666), wdową po Friedrichu Vedders. Miał z pierwszego małżeństwa ośmioro dzieci: synów Adriana, Sigismunda, Carla i Constantina oraz córki Florentinę, Concordię, Annę Catharinę i Marthę Reginę. Pierworodny syn Adrian (ur. 1633), mimo odebranego głęboko luterańskiego wychowania dokonał konwersji na katolicyzm, przyjął święcenia kapłańskie, w 1681 (na krótko przed śmiercią ojca) objął stanowisko kanonika katedralnego we Fromborku. Trzeci syn Carl (ur. 1638) wyjechał z Gdańska, udając się w 1679 na służbę księcia neuburskiego; pełnił także od 1686 funkcję komendanta twierdzy w Jülich w Nadrenii, w której dosłużył się stopnia generała pułkownika. Najmłodszy syn Constantin (ur. 1643) również opuścił Gdańsk, pływając jako kapitan na niderlandzkich statkach handlowych.

Pochowany 7 IV 1682 w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. DK

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii