KOŚCIÓŁ GARNIZONOWY ŚW. APOSTOŁÓW PIOTRA I PAWŁA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Wmurowanie przez Johannesa Oscara Kupferschmidta kamienia węgielnego pod kościół Lutra, w głębi cesarzowa August Wiktoria, małżonka Wilhelma II
Kościół garnizonowy św. Apostołów Piotra i Pawła, widok ze Wzgórza Zinglera, około 1905
Fasada główna: portal z rozetą i figurami apostołów św. Piotra i św. Pawła, 2010

KOŚCIÓŁ GARNIZONOWY ŚW. APOSTOŁÓW PIOTRA i PAWŁA, Wrzeszcz, ul. Sobótki 20 (Am Johannisberg). Zbudowany dla nowej parafii kościoła ewangelickiego pod wezwaniem Lutra (Lutherkirche) dla mieszkańców Wrzeszcza, należących wcześniej do parafii kościoła Bożego Ciała oraz dla żołnierzy tego wyznania stacjonujących w koszarach huzarów (jako świątynia pomocnicza dla kościoła św. Elżbiety, będącego kościołem garnizonowym). Po powstaniu II Wolnego Miasta Gdańska świątynia przeznaczona była także dla policjantów, zajmujących dawne koszary wojskowe.

Wybudowany staraniem społecznego komitetu budowy pod przewodnictwem Johannesa Oscara Kupferschmidta i pastora Johannesa Eduarda Karla Lutzego, poświęcony 6 X 1899, w stylu neogotyckim, według projektu Gotthilfa Ludwiga Möckela. Patronat nad budową objęła cesarzowa Augusta Wiktoria, małżonka Wilhelma II, obecna przy położeniu kamienia węgielnego jak i przy poświęceniu kościoła. Była też fundatorką witraży w ścianie prezbiterium, przedstawiających sceny z życia Chrystusa.

Bryła kościoła ma dwie niesymetryczne nawy oraz krótkie, zamknięte prosto prezbiterium, obok którego zlokalizowano zakrystię w prostokątnym aneksie. W narożniku północno-zachodnim znajduje się wieża zegarowa na rzucie kwadratu z istniejącą przed II wojną światową kaplicą chrzcielną w przyziemiu, w narożu północno-wschodnim dwie cylindryczne klatki schodowe, prowadzące na emporę muzyczną. Nawa główna kryta jest dachem dwuspadowym, nad boczną znajdują się dachy dwuspadowe, poprzeczne. Fasada z portalem i wielką rozetą zwieńczono trójkątnym szczytem ożywionym ostrołukowymi blendami. Wieża o trzech kondygnacjach, ujęta w części dolnej skarpami, powyżej elewacje z trójdzielnymi, zamkniętymi półkoliście, przezroczami, ostatnia kondygnacja ażurowa. Wnętrze sklepione o charakterze salowym z emporą nad nawą boczną. Na wieży trzy dzwony (dwa zarekwirowano w czasie I wojny światowej, później odtworzone). Fasadę zdobiły figury apostołów Piotra i Pawła. Od zachodu nawa boczna z umieszczoną nad nią emporą. Na chórze organy pneumatyczne elbląskiej firmy Terleckiego. Od strony południowej w 1908 zbudowano obszerną plebanię (podczas I wojny światowej wykorzystywaną w charakterze lazaretu wojskowego).

Nie poniósł większych strat w roku 1945. Przejęty przez katolickie duszpasterstwo wojskowe ludowego Wojska Polskiego i służył jako kościół garnizonowy. Pierwszym kapelanem wojskowym był ks. Władysław Żebracki, który zmienił wezwanie świątyni na św. Piotra i Pawła (od figur obu świętych istniejących od początku nad głównym portalem). Świątynia stopniowo zmieniała swój wystrój wewnętrzny. W kruchcie dawnej kaplicy chrzcielnej umieszczono obrazy Matki Bożej Królowej Aniołów i Najświętszego Serca Jezusowego, a także tablice upamiętniające ważne wydarzenia z historii Polski. W ołtarzu nawy bocznej obrazy o tematyce maryjnej.

Do 1991 roku znajdował się na terenie parafii kościoła Najświętszego Serca Jezusowego we Wrzeszczu. Po odtworzeniu Ordynariatu Polowego w tym samym roku parafia wojskowa (w latach 1995–1998 proboszczem był ks. Franciszek Cybula, były kapelan prezydenta Lecha Wałęsy). 1 VII 2009 utworzono (nie zmieniając wezwania świątyni) parafię wojskowo-cywilną pod wezwaniem Matki Odkupiciela. SK

Pastorzy kościoła garnizonowego
św. Apostołów Piotra i Pawła
1896–1929 Johannes Eduard Karl Lutze
1930–1945 Paul Heck
MrGl
Kapelani wojskowi kościoła garnizonowego
św. Apostołów Piotra i Pawła
10 IX 1992 – 1 X 1995 ks. mjr/ppłk Jan Wołyniec
1 X 1995 – 15 IX 1998 ks. ppłk Alfred Franciszek Cybula
15 IX 1998 – 15 VI 2004 ks. mjr Andrzej Molendowski
15 VI 2004 – 15 III 2007 ks. mjr/ppłk Edwin Czach
15 III 2007 – 11 IV 2010 ks. ppłk Krzysztof Karpiński
RED
Proboszczowie kościoła garnizonowego
św. Apostołów Piotra i Pawła
ok. 20 V 1945 – 3 XI 1949 ks. kpt./mjr Władysław Żebracki
3 XI 1949 – 12 VII 1960 ks. kpt./mjr Franciszek Rolewski
12 VII 1960 – 29 X 1965 ks. ppłk Stanisław Józef Borowczyk
29 X 1965 – 25 XI 1966 ks. ppłk Piotr Paweł Mazurek
25 XI 1966 – 27 XII 1972 ks. ppłk Józef Ignacy Samsonowicz
4 I 1973 – 9 VII 1977 ks. mjr Remigiusz Zimak
9 VII 1977 – 30 VI 1978 ks. kpt. Henryk Szczypiński
24 IX 1978 – 2 VII 1986 ks. mjr/ppłk Tadeusz Dionizy Błoński SDS
2 VII 1986 – 10 IX 1992 ks. ppłk Henryk Pietrewicz SDB
30 VI 2009 – 11 IV 2010 ks. ppłk Krzysztof Karpiński
11 IV 2010 – 1 VII 2013 ks. płk Jan Wołyniec
1 VII 2013 – 1 VII 2019 ks. ppłk Sławomir Pałka
1 VII 2019 – ks. ppłk Władysław Okoń RED
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii