KILARSKI JAN

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Jan Kilarski
Strona tytułowa książki Jana Kilarskiego Gdańsk, wydanej w serii Cuda Polski, 1937
Strona tytułowa książki Jana Kilarskiego, 1937

JAN KILARSKI (21 II 1882 Komarno koło Lwowa – 7 I 1951 Gdańsk), pedagog, krajoznawca, działacz turystyczny. W 1904 roku ukończył gimnazjum klasyczne we Lwowie, w 1908 studiował na tamtejszym uniwersytecie matematykę i fizykę. W latach 1909–1914 pracował jako nauczyciel gimnazjum w Samborze (w 1913 zorganizował szkolną wycieczkę do po raz pierwszy widzianego przez siebie Gdańska), w 1915 w Polskiej Szkole Realnej w Pradze Czeskiej (uchodźca podczas I wojny światowej), od 1917 do 1918 w gimnazjum w Zakopanem, od 1919 w szkolnictwie w Poznaniu, gdzie między innymi w latach 1923–1932 był dyrektorem Państwowego Wyższego Kursu Nauczycielskiego, który sam zorganizował. W okresie 1932–1939 wykładał w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu, równolegle prowadził ćwiczenia z metodyki fizyki na uniwersytecie. Założył w Poznaniu Kółko Krajoznawcze Młodzieży Szkolnej i Związek Popierania Turystyki, organizował wczasy pracownicze, wycieczki młodzieży poznańskiej tak na terenie Polski (głównie Tatry), jak i zagraniczne (Włochy, Hiszpania). Autor między innymi Przewodnika po Wielkopolsce (1938).

W 1934 roku podjął pracę w wydawnictwie R. Wegnera jako redaktor cyklu monograficznego Cuda Polski, w ramach tej serii autor monografii Gdańsk (1937, wydanej także w języku angielskim). W sierpniu 1939 objął stanowisko dyrektora filii wydawnictwa w Warszawie, po wybuchu II wojny światowej w latach 1939–1941 we Lwowie, gdzie nauczał w liceum i gimnazjum. W czasie niemieckiej okupacji przyjął propozycję pracy jako korespondent niemieckiej agencji Telepress, następnie w wydawanym przez władze okupacyjne w języku polskim dzienniku „Gazeta Lwowska”. Pracował jako autor felietonów krajoznawczych, z zakresu kultury i historii, doprowadził do drukowania w gazecie fragmentów dzieł polskich pisarzy. W 1944 roku został przeniesiony do Krakowa, odmówił pracy w „Gońcu Krakowskim”, utrzymywał się z prywatnych lekcji.

Do Gdańska przybył 5 IV 1945 roku w składzie Grupy Operacyjnej Ministerstwa Oświaty organizującej szkolnictwo średnie i wyższe oraz zabezpieczającej gdańskie mienie kulturalne; od tego miesiąca naczelnik Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Zasłużony w ratowaniu gdańskich zabytków – we współpracy z Erichem Volmarem poszukiwał i zwoził gdańskie zabytki sztuki, składując je w spichlerzu opackim w Oliwie; współorganizował Muzeum Miejskie, miał też duży wpływ na polskie nazewnictwo w Gdańsku po roku 1945. Autor książek Gdańsk miasto nasze. Przewodnik po Gdańsku starym i nowym (1947), Poznaj Gdańsk (1949), w latach 1946–1950 prowadził na Politechnice Gdańskiej wykład Poznanie Gdańska. Nauczał również matematyki w V Liceum Ogólnokształcącym w Oliwie i w strukturach późniejszej Wyższej Szkoły Pedagogicznej, organizował kursy przewodników. W 1948 roku oskarżony przez kilku publicystów o wojenną współpracę z Niemcami, został aresztowany na dwa miesiące (w areszcie w Krakowie), zrehabilitowany (uznano, że publikacje z okresu wojny przyniosły polskości korzyści), podupadł jednak na zdrowiu. Kolejne prace wydał pod pseudonimem, książka o Gdańsku (z rysunkami jego syna Macieja) ukazała się anonimowo w języku angielskim (Gdańsk – Gateway of Poland, 1949).

Został pochowany na cmentarzu w Oliwie. RED

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii