KARNKOWSKI STANISŁAW

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Stanisław Karnkowski według Johanna Ferdinanda Krethlow, 1836

STANISŁAW KARNKOWSKI herbu Junosza (10 V 1520 Karnków – 8 VI 1603 Łowicz), arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, polityk, pisarz. Po studiach w Krakowie, Padwie i Wittenberdze m.in. sekretarz króla polskiego Zygmunta II Augusta. Od 1567 roku biskup włocławski, od 1581 arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski. Ważne miejsce w jego działalności zajęła problematyka bałtycka i pomorska. 18 IX 1568 stanął na czele komisji powołanej przez króla Zygmunta II Augusta do zbadania okoliczności, przyczyn i przebiegu incydentu, który doprowadził do stracenia w Gdańsku 11 kaprów królewskich ( Komisja Karnkowskiego). Komisja najważniejsze postanowienia zawarła w Konstytucjach Karnkowskiego (Statuta seu Constitutiones Carncovianae) z 15 III 1570. Gdańsk został w nich uznany za integralną część Rzeczypospolitej; burmistrzów, rajców i komendanta twierdzy w Wisłoujściu zobowiązano do składania królowi przysięgi wierności; ogłoszono, że prawo otwierania i zamykania żeglugi przysługuje władcy; przywrócono prawo apelacji od sądów miejskich do króla; upoważniono króla do wysyłania co dwa lata komisji do zbadania gospodarki Gdańska. Konstytucje zostały przyjęte przez sejm w 1570, a Karnkowski wygłosił w senacie mowę, wydaną drukiem pt. Oratio… in comitiis Varsaviensibus anno 1570 in senatu habita. Jako znawca problematyki pomorskiej i gdańskiej, w dziele De iure provinciali terrarum maiorumque cicitatum Prussiae (1574) m.in. podkreślił znaczenie panowania na morzu dla gospodarki, pomyślności i powagi państwa. Kiedy Gdańsk i stany pruskie odmówiły uznania nowego króla polskiego, Stefana Batorego, podjął się pośrednictwa i prowadził rokowania z miastem, zakończone zawarciem pokoju. W następnych latach występował konsekwentnie jako przeciwnik separatystycznych dążeń stanów pruskich. EK

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii