HENSEL PAUL

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Rozprawa Paula Hensela, Die Polengefahr für die masurische Bevölkerung, Berlin 1911 (o polskim niebezpieczeństwie dla ludności mazurskiej)

PAUL HENSEL (3 X 1867 Jeże (Gehsen), powiat Pisz – 8 I 1944 Kołobrzeg (Kolberg)), pastor kościoła św. Jana, polityk. Syn Heinricha Rudolfa, pastora w Jeżach. Do 12 roku życia uczył się w szkole wiejskiej w rodzinnej miejscowości, następnie w Królewskim Gimnazjum w Ełku (Lyck). Po maturze od 1886 roku studiował w teologię na Uniwersytecie Albertina w Królewcu (Königsberg). Był członkiem korporacji akademickiej Corps Masovia. Studia ukończył w Berlinie.

W latach 1891–1894 był pastorem w Rozogach (Friedrichshof) koło Szczytna, w 1894–1907 pastorem w rodzinnych Jeżach. Urlopowany, przez półtora roku (1901–1903) opiekował się niemiecką parafią ewangelicką w San Remo. W latach 1907–1916 był drugim pastorem w kościele św. Jana Chrzciciela w Piszu (Johannisburg), następnie pierwszym pastorem i generalnym superintendentem unijnego Kościoła ewangelickiego.

Od 1891 zaangażowany był w ruch spółdzielczy. Od 1920 do 1924 był członkiem rady nadzorczej Centralnej Rolniczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w Berlinie. Jako poseł Konserwatywnej Partii Prus zasiadał w latach 1913–1918 w Pruskiej Izbie Poselskiej (izba niższa pruskiego parlamentu). Startując z ramienia Niemieckiej Narodowej Partii Ludowej (DNVP) został posłem z okręgu wyborczego Olsztyn (Allenstein) 3 (Olecko (Oletzko) – Ełk – Pisz) i od marca 1921 do maja 1928 zasiadał w Reichstagu (Republiki Weimarskiej). Pracował w komisjach oświaty, prawa i administracji publicznej.

Po I wojnie światowej opowiedział się za pozostaniem Mazur w niemieckich Prusach Wschodnich. Jako piski superintendent w marcu 1919 udał się do Rady Najwyższej Głównych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych w Paryżu z listą 144.447 podpisów, by zaprotestować przeciw jakiejkolwiek formie oderwania Mazur od Niemiec. 22 III 1919 wezwał do utworzenia Związku Mazurów (Masurenbund). W 1920, w okresie plebiscytu powołał w olsztyńskim okręgu plebiscytowym komitet parafii ewangelickich na Mazurach, który opowiedział się przeciwko przyłączeniu do Polski.

W latach 1912–1931 wydawał Kalendarz Królewsko-Pruski Ewangelicki w języku mazurskim (Masurische Sprache). Miały one charakter germanizacyjny, zawierały jednak bogactwo pieśni i wierszy ludowych. W latach 1900–1922 współpracował z „Pruskim Przyjacielem Ludu", w których prezentował swoje antypolskie poglądy. Polemizował między innymi z wychodzącym w Szczytnie „Mazurskim Przyjacielem Ludu", przeciwko któremu wydał ulotkę Polski wilk w odzieniu owczym. Opublikował także między innymi Die evangelischen Masuren in ihrer kirchlichen und nationalen Eigenart. Ein kirchengeschichtlicher Beitrag zur Frage der katholisch-polnischen Propaganda in Masuren (Königsberg 1908), Die Polengefahr für die masurische Bevölkerung (Berlin 1911).

W Gdańsku od 1929 roku, przeniósł się tu z pomagającym mu wcześniej trzecim (od 1911) i drugim (od 1917) pastorem kościoła św. Jana Chrzciciela w Piszu, Otto Eichelem. W Gdańsku w latach 1929–1944 był pastorem kościoła św. Jana. Aktywnie włączył się do tworzenia Kościoła Wyznającego Wolnego Miasta Gdańska, wywodzącego się ze sprzeciwu wobec popierających narodowy socjalizm Niemieckich Chrześcijan (Deutsche Christen). Do marca 1934, kiedy biskupem Kościoła Wyznającego Wolnego Miasta Gdańska został członek NSDAP Johannes Immanuel Beermann (1878–1958), spotkania wiernych odbywały się w domu parafialnym kościoła św. Jana.

W 1930, na 100-lecie swojej dawnej korporacji akademickiej, napisał słowa pieśni Weiht in frohem Festesjubel neu Masovia Euer Lied, którą śpiewano na melodię Das Deutschlandlied (Pieśń Niemiec), hymnu państwowego Republiki Weimarskiej. W tym samym roku odznaczony został przez Ewangelicki Kościół Unii Staropruskiej (Kirche der Altpreußischen Union) medalem okolicznościowym „Za Zasługi dla Kościoła”. JANSZ

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii