GOLDWASSER

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Dirck Bestvater, współwłaściciel wytwórni Der Lachs (Pod Łososiem) 1758–1798
Wytwórnia Lachs (Pod Łososiem) w 1740 (według późniejszego obrazu)
Wnętrze probierni wódek Der Lachs (Pod Łososiem)
Restauracja Der Lachs (Pod Łososiem), około 1941
Restauracja pod Łososiem, 2010
Restauracja „Pod Łososiem”, 2016
Księga jubileuszowa 300-lecia wytwórni Der Lachs (Pod Łososiem), 1598-1898
Etykieta likieru Goldwasser, lata 70. XX wieku

GOLDWASSER (Gulden-Wasser, Złota Wódka), popularna wódka gdańska ( gorzelnictwo, likiery) o minimalnej 40% zawartości alkoholu, likier ziołowo-korzenny. Początki firmy produkującej Goldwasser związane są z osobą producenta likierów Ambrosiusa Vermöllena, przybyłego z Niderlandów, z Lier (francuskie Lierre, obecnie Belgia, prowincja Antwerpia), od 18 VII 1598 roku posiadającego obywatelstwo gdańskie. Pracował na terenie Starych Szkotów, mieszkając z ojcem Kwirynem, sprzedawcą Biblii, od 22 II 1599 żonaty był z Anną Pen z Heilige-Geist-Gasse (ul. Św. Ducha).

Od roku 1704 Goldwasser produkowany był już przy Breitgasse 51/52 (ul. Szeroka), w domu wynajmowanym od cystersów z Oliwy, gdzie znajdowała się także probiernia-restauracja Der Lachs (Pod Łososiem), nazwę przejęto od poprzednio wynajmującego ten dom (od 1701) producenta Siegfrieda Sartoriusa. W rękach rodziny Vermöllen firma pozostawała do 1708, po Ambrosiusie prowadzili ją Ahrent i Peter, w 1708 Salomon(?). Do 1711 zarządzał nią Isaac Wed-Ling, po nim wdowa, od 1730 do 1758 ich syn Isaac Wed-Ling i Dirck Hecker, po tym ostatnim w 1758–1798 jego córka Adelgunda Hecker (1733–1809) i jej mąż Dirck Bestvater (1723–1798). Do wydzierżawianego domu dołączono sąsiedni, pod nr 51. W latach 1798–1831 właścicielem był drugi mąż Adelgundy, Carl Gottfried Henrichsdorff, następnie w 1831–1836 jego bratanek Johann Carl Friedrich Henrichsdorff, w 1836–1866 wdowa po nim Marianne Angelica z domu Almonde, która po konfiskacie opactwa oliwskiego nabyła budynek nr 52 już na własność. Do firmy dołączono kamienice Henrichsdorffów przy Heilige-Geist-Gasse 85 i 86 (ul. Św. Ducha 103 i 101), przez zaplecze połączone z dotychczasowymi przy Breitgasse (ul. Szeroka). W 1866–1909 firma należała do córki tych ostatnich, Marii Anny Henrichsdorff (1828–1909), od 1847 żony Adalberta von der Marwitz (1821–1904). Do 1945 własność pozostała w rękach rodziny von der Marwitz, w 1935 lista spadkobierców Marii Anny i Adalberta obejmowała 47 osób.

Właściciele oddawali firmę w dzierżawę, kolejno zarządzali nią: 1832–1856 Gustav Adolph Fischer, 1856–1882 Heinrich Adolph Kupferschmidt, 1882–1922 Eduard Emil Unruh, 1923–1945 jego syn Erich Carl Kurt Unruh. W 1923 starszy z synów, Wilhelm Emil Walter Unruh założył filię firmy w Berlinie. 18 VII 1938 (w 340-lecie założenia firmy) otwarto w gdańskiej restauracji Der Lachs firmowe muzeum.

Po 1955 w dawnej siedzibie restauracji Der Lachs mieścił się sklep Centrali Zaopatrzenia Szkół „CEZAS”. Po adaptacji pomieszczeń 1 I 1975 otwarto luksusową restaurację Pod Łososiem, prowadzoną przez rodzinę Robakowskich. 7 VII 1998 na budynku restauracji umieszczono tablicę upamiętniającą 400-lecie uzyskania gdańskiego obywatelstwa przez Ambrosiusa Vermöllena. 24 IX 2019 restaurację zamknięto, lokal nabył nowy właściciel i zmienił jej nazwę na „Winne Grono”. MrGl

Po II wojnie światowej goldwasser produkowany w Polsce w ramach monopolu państwowego, początkowo w Starogardzie Gdańskim, następnie w Poznaniu (w roku 2008 zmieniono wzór etykiety i kształt butelki), produkcję wstrzymano w roku 2009. W Niemczech produkcję wznowiono w 1971 w Hardenbergu.

Goldwasser sprzedawany był i jest w charakterystycznych, kanciastych butelkach, początkowo ciemnych, następnie jasnych, przezroczystych (dla prezentacji wirujących płatków złota). Receptura tajna, według prób jej odtworzenia z XVII wieku: na sztof (= 1,4 litra) wchodziło 6 łutów (1 łut = 13,56 g) anżeliki, 6 łutów korzeni tataraku, 2 łuty korzeni mistrzowca, 2 łuty korzeni dziewięćsiłu, 2,5 łutów korzenia kurkumy, łut korzeni gencjany, łut ziela pieprzowego, łut driakwi, łut „diabelskiego ziela”, 10 łutów owoców jałowca, garść winnej ruty, 1 garść świeżej ruty, pewne ilości sandałowca, rozmarynu i innych egzotycznych przypraw, które zalewano w alembiku (naczynie służące do destylacji) sztofem dobrej anyżówki bądź gorzałki francuskiej, a następnie – po odcedzeniu – dolewano 8 sztofów (około 11 litrów) wódki czystej, dodawano do smaku cukier oraz – co stanowiło o marce i wyjątkowości napitku – 22-karatowe płatki złota. Znana była odmiana wódki złotej bez dodatku złotych płatków, za to z dużą ilością aromatycznych korzeni, przypraw i owoców. Sporządzano ją z następujących składników: kardamonu, ziela pieprzowego, kameliny, goździków, imbiru, kwiatów i gałki muszkatołowej, kolendry, kurkumy, liści laurowych, anżeliki, skórki cytrynowej i pomarańczowej, rozmarynu, nasion kopru zwykłego i włoskiego, kminku, anyżu, owoców jałowca, majeranku, tymianku, szałwi, galgantu, kwiatów lawendy z dodatkiem chmielu, a nawet nasion natki i korzenia pietruszki, strąków długiego pieprzu oraz truskawek. Łącznie na kwartę (około 8 litrów) wódki przypadało około 22 kg dodatków. DK

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii