GMINA SYNAGOGALNA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Wielka Synagoga wybudowana ze składek członków Gminy Synagogalnej, 1888

GMINA SYNAGOGALNA, żydowska. Instytucja religijna powołana na podstawie edyktu króla Prus Fryderyka Wilhelma IV z 23 VII 1847 do organizowania kultu religijnego wyznawców judaizmu zamieszkałych w obrębie państwowej jednostki administracji terytorialnej, wskazanej w statucie gminy. Na terenie wiejskiej i miejskiej gminy Gdańsk, z powodu różnic majątkowych między członkami poszczególnych wspólnot i odmiennego podejścia do różnych nurtów judaizmu, mimo starań podejmowanych od roku 1860 utworzono ją dopiero 6 IV 1883, z połączenia 5 gmin żydowskich. Na jej czele stał zarząd, kontrolowany przez Zgromadzenie Reprezentantów. Statutowe organy gminy nadzorowały rabinów, synagogi, zaopatrzenie Żydów w koszerną żywność, nauczanie religii i organizowały pomoc socjalną.

W latach 1919–1933 syjoniści zabiegali o wykorzystanie struktur gminnych do propagowania swoich idei. W roku 1931 należało do niej około 6 tysięcy członków, 70% osób zawodowo czynnych było zatrudnionych w handlu i transporcie, dalszych 14% w przemyśle i rzemiośle, pozostali w wolnych zawodach i innych usługach. Od 1933 interweniowała w obronie Żydów atakowanych przez hitlerowców, a od 1937 wspierała ich emigrację z II Wolnego Miasta Gdańska.

Po spaleniu synagogi w Sopocie (listopad 1938) zaczęła reprezentować również sopocian, w roku 1938 przejęła nadzór na cmentarzami zlikwidowanych gmin żydowskich w Nowym Dworze Gdańskim i Nowym Stawie. Z nieznanych powodów hitlerowcy jej nie rozwiązali, mimo że liczba członków w wyniku emigracji i deportacji w 1944 zmniejszyła się do kilkunastu osób. Przestała istnieć w roku 1945. GB

(zob. Felix Fabian, Gustav Zander, Kurt Caspar Itzig, Robert Kaelter, Erwin Lichtenstein, Stowarzyszenie Na Rzecz Religijno–Liberalnego Judaizmu).

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii