FALCK JEREMIASZ

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Jeremiasz Falck, według Franciszka Orłowskiego, początek XIX wieku
Jeremiasz Falck, ilustracja do kazania poświęconego pamięci Gabriela Schumanna, rajcy gdańskiego, 1648
Jeremiasz Falck, portret Władysława IV Wazy, lata 40.
XVII wieku
Jan Heweliusz wedle Jeremiasza Falcka, 1647

JEREMIASZ FALCK (1609 Gdańsk? – 3 II 1677 Gdańsk), miedziorytnik, rytownik (podpisywał się Polonus, Gedanensis). Syn Michaela (około 1575 Toruń – kwiecień 1624 Gdańsk), profesora Gimnazjum w Toruniu, w latach 1611–1616 pastora w Langenau(?), następnie nauczyciela i od 1619 diakona w kościele św. Bartłomieja w Gdańsku, oraz poślubionej w 1607 Sary Rossau, córki rajcy z Heiligenhafen (Szlezwik-Holsztyn), ponownie zamężnej za Nicolausa Hufauffa. Starszy brat Johanna (1620 – 1657(?)) i Michaela.

W latach 1630–1639 uczył się w Gdańsku złotnictwa, zapewne u Petera Rantzenkramera i rytownictwa, zapewne u Wilhelma Hondiusa. W latach 1639–1646 pracował w Paryżu (powstała tam seria rycin Cztery pory roku), od 1646 do 1649 w Gdańsku, gdzie na zamówienie Rady Miejskiej zrobił płytę miedziorytniczą z widokiem bramy triumfalnej wystawionej z okazji przyjęcia w Gdańsku królowej polskiej Ludwiki Marii Gonzagi. Wykonał ryciny przedstawiające Złotą Bramę i umieszczone na niej poszczególne figury alegoryczne.

W latach 1649–1654 pracował na dworze królowej Szwecji Krystyny, uzyskując tytuł i pensję nadwornego sztycharza, miał pracownię w zamku królewskim. Nadal utrzymywał kontakty z Gdańskiem, w 1650 brał tu ślub, a po śmierci królowej Krystyny w 1655 powrócił do miasta. Z obawy przed oblężeniem Gdańska przez wojska szwedzkie ("potop" szwedzki) wyjechał w tym jeszcze roku do Kopenhagi. Nie znajdując tu zainteresowania przeniósł się do Amsterdamu, gdzie wykonał ryciny do katalogu kolekcji burmistrza Gerarda de Reynsta. W 1657 przeniósł się do Hamburgu, między innymi wykonał tu 16 rycin o tematyce botanicznej, przedstawiających różne gatunki kwiatów i roślin. W 1664 powrócił na stałe do Gdańska.

Autor około 500 sztychów: scen biblijnych i alegorycznych, portretów, w tym portretu króla polskiego Władysława IV i jego żony Ludwiki Marii Gonzagi, polskich senatorów Łukasza Opalińskiego i Bogusława Radziwiłła, gdańszczan, wzorników wyrobów złotniczych, kopii miedziorytniczych obrazów historycznych i religijnych. Posługiwał się własnym stylem przy rytowaniu portretów: w owalu, z profilu; miedzioryty wykonywał głównie według portretów Daniela Schultza młodszego. Współpracował przy ilustrowaniu dzieł Jana Heweliusza.

9 VI 1650 w kościele św. Piotra i Pawła poślubił Annę, córkę Arenda Mercatora (zm. 1643 Gdańsk) i Anny (ur. około 1595). Ojciec Gerhardta (13 VIII 1657 Królewiec – zmarłego 29 IV, pochowanego 8 V 1727 w kościele św. Piotra i Pawła w Gdańsku), od 1694 złotnika i miedziorytnika w Gdańsku, od 21 VII 1696 posiadającego obywatelstwo Gdańska, od 14 X 1697 w kościele św. Piotra i Pawła żonatego z Elisabeth (zm. 13 III 1725), córką Georga Spaldinga, ojca czwórki dzieci ochrzczonych w tymże kościelei: Daniela Gottfrieda (ur. 29 VIII 1698), który 18 VI 1725 w tym samym kościele ożenił się z Florentine (ur. 1696), córką Daniela Schupeliusa; Andreasa Gerharda (ur. 19 XII 1700), mistrza złotniczego, ożenionego około 1726 z Evą Juliane Kleinfeld; Annę Elisabeth (ur. 13 VII 1703) oraz Antona Jeremiasza (ochrzczonego 5 XII 1706), mistrza złotniczego, od 12 IX 1730 żonatego z Anną Christiną, córką Johanna Derschau, po raz drugi od 22 XI 1734 z Anną Marią, córką Michaela Neuwerk; ojca siedmiorga dzieci.

Pochowany w kościele św. Piotra i Pawła. Patron ulicy na Stogach (do roku 1945 Siedlungsstraße). 31 V 2011 jego imię otrzymał gdański tramwaj Pesa Swing 120NaG nr 1028. JANSZ

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii