DWÓR IV „JUTRZENKA”

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >

DWÓR IV, ul. Polanki 119/121. Wzmiankowany od 1626 lub 1632 roku, kiedy wydzierżawił go od klasztoru cystersów w Oliwie ławnik (od 1624) i rajca (od 1630) Starego Miasta Johann Morgenroth (zm. 12 IX 1640 Gdańsk). Od jego nazwiska posiadłość nazwano „Jutrzenką” (Morgenroth = jutrzenka). Początkowo drewniany dwór zastąpiła w XVIII wieku murowana rezydencja.

Na przełomie XVI/XVII wieku w jego posiadanie wszedł, kupując dzierżawę, szwedzki rezydent w Warszawie, Georg von Wachsschläger, także właściciel Dworu III. W 1732 roku dzierżawcą posiadłości (i Dworu III) był jego syn, także Georg. W 1739 wdowa po nim sprzedała dzierżawę Dworu IV gdańskiemu kupcowi Johannowi Michaelowi Loschartowi, który z pomocą opata oliwskiego oddalił prawa wysuwane do dworu przez burmistrza Gabriela von Bömelna. W 1741 roku Johann Michael Loschart za 6000 florenów odsprzedał dwór Karlowi Groddeckowi. W rękach Groddecków pozostawał on do 1805 roku, kiedy nabył go menonita Fridrich von Kempen (1805), za którego czasów uzyskał obecny wygląd. Następnie należał do Augusta Krompholza, właściciela cegielni (zob. Emil Adolf Krompholz). Od 1868 właścicielem był Johann Friedrich Ernst Prochnow, w 1905 od jego syna, Johanna Heinricha Prochnowa, nabył posiadłość Okręgowy Zakład Ubezpieczeń dla Prus Wschodnich. W dworze urządzono dom wypoczynkowy, od 1927 sanatorium dla rencistów, w położonej w sąsiedztwie cegielni uruchomiono sanatorium dla chłopców.

W 1945 roku urządzono tam szpital dziecięcy, w 1950 utworzono Państwowe Przeciwgruźlicze Sanatorium Dziecięce, od 1976 Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem. Zachował się główny budynek dworu. Piętrowy, zbudowany na planie prostokąta w XVIII wieku, po wielu przebudowach nie sprawia dziś imponującego wrażenia. Prowadzi do niego aleja lipowa, która wraz ze stawami przypomina o dawnym założeniu parkowym. Od 2008 roku nieużytkowany z powodu złego stanu technicznego; 10 I 2014, około godziny 18.00, w wyniku pożaru zawalił się w ¾ swojej powierzchni dach budynku. AJ AK

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii