DŁUGA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Ulica Długa ze Złotą Bramą
i Wieżą Więzienną
, Aegidius Dickmann, 1617
Ulica Długa Daniel Chodowiecki, 1773
Ulica Długa z widokiem na wieżę ratusza, Albert Henry Payne, 1841
Szczyt Domu von Kampenów przy ul. Długiej 37, 1881
Budynek Poczty Głównej przy ul. Długiej po przebudowie z lat 1880–1882
Kamienica przy ul. Długiej 45, tzw. Dom Schumannów, około 1900
Widok na ul. Długą od strony wschodniej, 1906
Ratusz Głównego Miasta, widok od ul. Długiej, 1907
Ulica Długa, 1939
Ulica Długa udekorowana na przyjazd Adolfa Hitlera, 1939
Ulica Długa i Ratusz Głównego Miasta od strony południowo-zachodniej, 1945–1950
Ulica Długa, 1950
Widok na ul. Długą od strony wschodniej
Spektakl Teatru w Oknie na
ul. Długiej, 2009

DŁUGA (1331 longa platea, Langgasse), ulica. Początkowo trakt wiodący do przeprawy przez Motławę i dalej w kierunku Prus. Najdawniejsze ślady drewnianej zabudowy (pod Ratuszem Głównego Miasta) pochodzą z początku X wieku. Od czasów powstania Głównego Miasta w latach 20. XIV wieku najważniejsza jego ulica, do XVII wieku traktowana łącznie z Długim Targiem. Droga wjazdu do Gdańska królów polskich, stąd określana potocznie (wraz z Długim Targiem i z przedłużeniem na Długie Ogrody) Drogą Królewską. Z ratuszem, zamieszkiwana przez najmożniejsze rodziny mieszczańskie, zajmowana przez ważne urzędy. Najbardziej znane są: Dom Uphagena (nr 12); tzw. dom Ferberów (nr 28, od płaskorzeźb na drzwiach wejściowych zwanych „Adam i Ewa”, z roku 1560, w stylu renesansowym, zwieńczony herbami Polski, Prus Królewskich i Gdańska, w latach 1789–1804 własność rodziny Frantziusów, następnie Steffensów); tzw. Lwi Zamek (nr 35, z roku 1569, między innymi w latach 1615–1780 własność rodziny Schwartzwaldów, miejsce zamieszkania króla polskiego Władysława IV podczas pobytu w Gdańsku w 1636 roku); tzw. dom Czirenbergów (nr 29, z około 1620 roku, z fasadą o manierystycznych formach niderlandzkich Abrahama van den Blocka, między innymi własność burmistrza Johanna Czirenberga; w początku XX wieku na I piętrze urządzona przez Lessera Giełdzińskiego w jego mieszkaniu ekspozycja rzemiosła artystycznego); tzw. dom Schumannów (nr 45, z roku 1560, w stylu renesansowym, od połowy XVII wieku do roku 1861 rodziny Schumannów; od 1912 w sieni funkcjonowała kawiarnia; od 1917 Disconto-Gesellschaft Danzig (Gdański Bank Dyskontowy), obecnie siedziba Gdańskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i redakcji „Jantarowych Szlaków”).

Od 1834 roku miejsce głównej siedziby poczty (od roku 1834, nr 22/23, budynek poczty), banków (oprócz nr. 45 także nr. 32–34 Danziger Privat-Aktien-Bank; nr 37 – od 1920 na piętrze oddział Polskiego Banku Komisowego; nr 47 – kamieniczka od 1611 roku włączona w kompleks Ratusza Głównego Miasta, siedziba biur miejskich, w latach 1922–1945 parter przebudowano na biura i kasy Danziger Sparkasse; nr 50–51 – od 1924 roku Warszawski Bank Stołeczny; nr 57 – w latach 1921–1926 Bank Przemysłowców z Poznania; nr 60–61 w przyziemiu – w okresie 1920–1924 siedziba polskiego Banku Pomorskiego), kin (nr 57 od 1939 roku kino Tobis-Palast, następnie z nr. 58 do 1993 Leningrad, następnie kino Neptun; nr. 60–61 w przyziemiu – kino Rathaus), słynnych w Gdańsku cukierni (nr 50, od roku 1793 własność rodziny Grentzenbergów, założycieli jednej z najstarszych gdańskich cukierni, słynnej z wyrobów marcepanowych), ekskluzywnych sklepów różnych branż (na przykład domy towarowe: nr 69 od 1900 roku, nr 72 od 1904 roku, nr 75–78 stopniowo rozbudowywany, w latach 1908–1925 firmy Nathaniela Sternfelda), aptek (na przykład nr 73 Apteka Pod Lwem).

Od 2. połowy XVII wieku rzadko zadrzewiona, do roku 1873 zlikwidowano przedproża, bruk zastąpiono kostką ze szwedzkiego granitu. W latach 1853–1854 dotarł tu gaz z gazowni miejskiej ( gazownie), w latach 1871–1873 doprowadzono nowe instalacje wodociągowo-kanalizacyjne, zastępując działający od początku XVI wieku wodociąg z wodą z Potoku Siedleckiego i Kanału Raduni. W latach 1834–1880 jeździły nią dyliżanse pocztowe, mające stację na Postgasse (ul. Pocztowa), od 1846 roku kursowały omnibusy, od 1885 tramwaj konny, od 1896 elektryczny, zlikwidowany w 1959 ( tramwaje). W XIX wieku pojawiło się przy niej więcej sklepów, domów towarowych i siedzib instytucji, traciła mieszkańców: w roku 1880 było ich 1080, w 1914 tylko 491.

W 1945 roku zniszczona, odbudowana w latach 1950–1953 według zachowanych dawnych planów i rycin; elewacje frontowe nawiązywały do wyglądu sprzed przebudowy w XIX wieku. Nowy wystrój malarsko-rzeźbiarski jest dziełem gdańskich artystów plastyków. Zachowano ciągłą numerację domów: po stronie południowej rosnącą w kierunku Długiego Targu, po stronie północnej rosnącą ku zachodowi ( ulice). W 1963 roku po raz pierwszy zamknięta dla ruchu kołowego w okresie wakacyjno-turystycznym. W 1971 usunięto z ulicy tory tramwajowe, a w miejsce bruku ułożono granitowe płyty chodnikowe. RED

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii