CMENTARZE NA TERENIE ŚRÓDMIEŚCIA (Z ANIOŁKAMI). ZESPÓŁ PRZY GRODZISKU

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Cmentarz Garnizonowy, kaplica cmentarna, 2016
Cmentarz Garnizonowy, krzyż na mogile jeńców francuskich, zmarłych w Gdańsku w latach 1870–1871, około 1905
Cmentarz Garnizonowy, pomnik zmarłych w Gdańsku żołnierzy, jeńców austriackich z 1866, odsłonięty 2 XII 1913
Cmentarz Garnizonowy, kwatera żołnierzy niemieckich pochodzących z Gdańska, poległych w wojnie z Francja 1870-1871
Cmentarz Garnizonowy, pomnik upamiętniający żołnierzy, jeńców rosyjskich, zmarłych w Gdańsku podczas I wojny światowej, odsłonięty 22 IX 1929
Cmentarz Garnizonowy, pomnik pamięci marynarzy krążownika SMS „Magdeburg” i z kontrtorpedowca V-26, 1925
Cmentarz Garnizonowy, pomnik gdańskich policjantów
Cmentarz Garnizonowy, kwatera poświęcona pamięci Niemców z nieistniejących już cmentarzy gdańskich
Płyta nagrobna na cmentarzu Garnizonowym

CMENTARZE NA TERENIE ŚRÓDMIEŚCIA (Z ANIOŁKAMI). ZESPÓŁ PRZY GRODZISKU, przy ob. ul. Dąbrowskiego (Am Hagelsberg).

Żołnierzy rosyjskich, założony przypuszczalnie po oblężeniu Gdańska przez wojska rosyjsko-saskie w roku 1734. Zlikwidowany przypuszczalnie na początku XX wieku. Na jego miejscu pozostał pomnik Żołnierzy Rosyjskich z 1898. JWL

Garnizonowy (Militär-Kirchhof), wielowyznaniowy, obecnie najstarszy z zachowanych gdańskich cmentarzy. Położony na lekkim wzniesieniu opadającym ku północy, po zachodniej stronie ulicy, od północy graniczy z dawnym cmentarzem szpitala Bożego Ciała (obecnie administracyjnie jedno założenie) oraz z dawnym cmentarzem Związku Wolnoreligijnego (obecnie cmentarz-pomnik Żołnierzy Radzieckich). Powstał po wojnach napoleońskich, istnienie poświadczone od roku 1822, a od połowy XIX wieku pod zarządem ewangelickiego kościoła św. Elżbiety. Po wojnie prusko-austriackiej w 1866 w północno-zachodniej części powstała kwatera zmarłych w Gdańsku żołnierzy, jeńców austriackich z pomnikiem złożonym z 4 luf armatnich. Po wojnie prusko-francuskiej w latach 1870–1871 powstały kwatery i pomniki poległych żołnierzy niemieckich pochodzących z Gdańska i zmarłych w Gdańsku żołnierzy, jeńców francuskich. W latach 90. XIX wieku powiększony w kierunku północno-wschodnim. Na przełomie XIX i XX wieku połączony z ewangelickim cmentarzem Bożego Ciała. Na styku wybudowano w latach 1897–1905 drewnianą neogotycką kaplicę i drewniany dom ogrodnika oraz założono lipową aleję wiodącą w kierunku najstarszej części cmentarza Garnizonowego. Około 1916 poszerzony na południe o kwatery żołnierzy niemieckich poległych w I wojnie światowej, rosyjskich jeńców zmarłych w Gdańsku, gdańskich policjantów. W okresie II Wolnego Miasta Gdańska cmentarz wielowyznaniowy. W latach 1940–1944 chowano tu jeńców polskich, francuskich, angielskich, czeskich, włoskich, litewskich. Po roku 1945 ekshumowano zwłoki jeńców francuskich (w 1967 na Wojskowy Cmentarz Francuski; cmentarz na Suchaninie), włoskich (do Warszawy), angielskich (do Malborka). Pozostawiony jako czynny; powstały kwatery żołnierzy polskiego podziemia i poległych milicjantów. Zamknięty 8 IV 1961, ponownie otwarty w roku 1997, administrowany przez Zarząd Dróg i Zieleni. Zajmuje obszar 2,74 ha, na działce o kształcie nieregularnego wieloboku (zbliżonym do litery L). W południowo-zachodniej, najstarszej części, 3 podłużne i 2 poprzeczne aleje, przecinające się pod kątem prostym, dzielą teren na kwatery. W północnej części znajduje się brama cmentarna (przy ul. Dąbrowskiego), kaplica i dom ogrodnika, w kierunku zachodnim główna aleja z kamiennymi schodami.

Kwatery: kwatera niemiecka, poświęcona pamięci Niemców spoczywających na nieistniejących już cmentarzach gdańskich i gromadząca prochy poległych w II wojnie światowej w warunkach bojowych (chowanych np. na Wyspie Sobieszewskiej); kwatera rosyjska, poświęcona żołnierzom rosyjskim z I wojny światowej; kwatera weteranów walki o polskość, m.in. mogiły członków AK zamordowanych w więzieniu na Kurkowej ( Areszt Śledczy): sanitariuszki Danuty Siedzikówny „Inki” i sierżanta Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”, zm. 28 VIII 1946, czynna kwatera muzułmańska (mizar, według zasad islamu usytuowany na niewielkim wzniesieniu), powstała po śmierci pierwszego imama Tatarów polskich, Ibrahima Smajkiewicza w 1953 roku.

Pomniki: poświęcony żołnierzom, jeńcom austriackim z wojny w roku 1866, odsłonięty 2 XII 1913; poświęcony żołnierzom niemieckim poległym w wojnie w latach 1870–1871; poświęcony żołnierzom, jeńcom francuskim z wojny 1870–1871; poświęcony pamięci rosyjskich żołnierzy, jeńcom I wojny światowej odsłonięty 22 IX 1929 r., początkowo z dwugłowym orłem carskim, skutym z polecenia władz II Wolnego Miasta Gdańska, od 21 X 1933 do 1935 r. w jego miejscu z Krzyżem Św. Jerzego (skutym wobec protestów emigrantów rosyjskich osiadłych w Gdańsku) i z ostatecznym od 1935 napisem: Rosyjskim żołnierzom zmarłym w niewoli 1914-1918 – wieczna pamięć; pamięci 14 marynarzy krążownika SMS „Magdeburg” (kamień pamiątkowy z 1925) i 2 z kontrtorpedowca V-26 (krążownik stacjonował w Gdańsku, 26 VIII 1914 wszedł na skały u brzegu wyspy Odensholm w Zatoce Fińskiej, samowysadzony, załogę przejął kontrtorpedowiec V-26; pogrzeb poległych marynarzy 28 VIII 1914 stał się w następnych latach świętem niemieckiej marynarki wojennej – coroczne wizyty okrętów, w 1939 oficjalnie w tym celu przybył pancernik „Schleswig-Holstein”); gdańskich policjantów (mur z tablicą przedstawiającą policyjną czapkę ułożoną na gałęzi dębu i napisem: „Unsern Toten”). JWL

Bożego Ciała (Heiliger Leichnam-Kirchhof), ewangelicki, wielowyznaniowy. Założony w latach 90. XIX wieku jako cmentarz szpitala przy kościele Bożego Ciała, po wschodniej stronie cmentarza Garnizonowego. Połączony z nim w początku XX wieku. Po roku 1945 czynny, komunalny. Zamknięty 8 IV 1961, ponownie otwarty w 1997, obecnie czynny jako komunalny. Zajmuje powierzchnię 2,19 ha na lekkim wzniesieniu opadającym ku północy, na działce o kształcie nieregularnego wieloboku, podzielonej przecinającymi się prostopadle alejami na kwatery (3 aleje podłużne i 2 poprzeczne), z główną bramą od ul. Dąbrowskiego. Usytuowany po południowo-zachodniej stronie zbiegu obecnych ul. Dąbrowskiego i Giełguda. Od południa graniczy z dawnym cmentarzem Garnizonowym (obecnie administracyjnie jedno założenie), od zachodu – z dawnym cmentarzem Związku Wolnoreligijnego; obecnie cmentarz-pomnik Żołnierzy Radzieckich. Zachowało się niewiele nagrobków z końca XIX wieku i początku XX wieku; najstarszy nagrobek z 1898, pozostałe powstały po 1945. JWL

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii