CHODOWIECKI DANIEL

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Daniel Chodowiecki
Fragment strony z księgi chrztów kościoła św. Piotra i Pawła z metryką Daniela Chodowieckiego (w rubrykach wymienieni: chrzczony, jego ojciec, matka i rodzice chrzestni)
Daniel Chodowiecki Ulica Długa, 1773
Daniel Chodowiecki Murowana latarnia morska w Nowym Porcie, 1773
Daniel Chodowiecki Aleja lipowa, 1773
Daniel Chodowiecki Gdański bankier Abraham Dirksen, 1773
Daniel Chodowiecki, Dominikanin, 1773

DANIEL CHODOWIECKI (16 X 1726 Gdańsk – 7 II 1801 Berlin), malarz, rysownik. Syn gdańskiego kupca zbożowego Gottfrieda Chodowieckiego (ochrzczony 17 III 1698 Gdańsk – pochowany 27 IV 1740 Gdańsk) i Marie Henriette z domu Ayrer (około 1702 – pochowana 5 VI 1779 Gdańsk), córki Daniela Adriana Ayrera (około 1667 – pochowany 21 II 1732 Gdańsk) i Johanne Lovisa de Vaillet (pochowana 7 VI 1748 Gdańsk).

Miejsce urodzenia. 22 VIII 1780 roku Christian Nathanael Feldhauer kupił dom Daniela Chodowieckiego przy ul. św. Ducha. Z biegiem lat utrwaliło się przekonanie, że jest to miejsce urodzenia Daniela. Jak dowiodły badania Jerzego Mariana Michalaka, pięćdziesięcioczteroletni artysta i jego młodszy brat Samuel Gottfried (30 I 1728 Gdańsk – 1781 Berlin) otrzymali ten dom w spadku po siostrze ich matki Susanne Justine Ayrer (pochowana 7 XII 1779 Gdańsk), ostatniej spadkobierczyni Daniela Adriana Ayrera. Wszystkie dzieci Gottfrieda Chodowieckiego urodziły się w położonym naprzeciwko domu szewca Martina Godowa (około 1690 – pochowany 24 IV 1750 Gdańsk) przy ul. Grobla I (zapewne pod nr 7). To stamtąd 23 IV 1740 przeniesiono zwłoki Gottfrieda Chodowieckiego do grobu rodziny Ayrerów na cmentarzu kościoła Bożego Ciała. Jakiś czas po pogrzebie wdowa z dziećmi zamieszkała w domu przy ul. św. Ducha. JMM

Twórczość. Jednym z pierwszych dzieł Daniela Chodowieckiego był mały portret Stanisława Leszczyńskiego z 1734 roku. W 1743 malarz wyjechał na stałe do Berlina. Początkowo wykonywał scenki na tabakierach i innych drobnych przedmiotach. Przełomowym dziełem było Pożegnanie Calasa z rodziną z 1767 roku, które zwróciło na niego uwagę. Prawdziwe sukcesy odniósł jako autor rycin. Specjalizował się w studiach z natury, portretach i scenach życia codziennego, wiele tematów oscylowało wokół motywów polskich. Wykonał liczne prace dla drukarstwa, między innymi w kalendarzach. Pozyskał tak dużo zleceń, że zaczął zatrudniać grupę współpracowników. Brał udział w pracach berlińskiej Akademie der Künste und mechanischen Wissenschaften; od 1790 roku był jej wicedyrektorem, a od 1797 dyrektorem.

Dla dziejów Gdańska duże znaczenie historyczne mają jego ilustracje z Die Reise von Berlin nach Danzig (Berlin 1773), przedstawiające codzienne życie gdańszczan. Dziennik podróży do Gdańska został napisany w 1773 roku podczas krótkiego pobytu artysty w tym mieście. Z prac Chodowieckiego zachowało się do dzisiaj około 4 tysiące rysunków, 2 tysiące rycin i około 30 obrazów.

W okresie II Wolnego Miasta Gdańska jego imię, Chodowiecki-Weg (obecnie Chodowieckiego), otrzymała jedna z ulic Wrzeszcza. Nosi je również założona przez Güntera Grassa w 1992 roku fundacja kulturalna: Daniel-Chodowiecki-Stiftung, między innymi przyznająca nagrody twórcom grafiki i rysunku z Polski oraz Niemiec. Imieniem malarza nazwany jest także jeden z gdańskich tramwajów PESA Swing. PP

W latach 80. XX wieku noszono się z zamiarem upamiętnienia w Gdańsku jego postaci pamiątkową tablicą. Projekt przygotował rzeźbiarz Zygfryd Korpalski, tekst konsultował Andrzej Januszajtis. Zgody na jej powstanie nie wyraziła cenzura z powodu niemieckobrzmiącego imienia ojca i pańskiego nazwiska matki, jak i miejsca śmierci malarza (Berlin). Nie pomogło cytowanie fragmentu jednego z jego listów: „Za zaszczyt sobie mienię być prawdziwym Polakiem, chociaż jako pierwszy z Chodowieckich w Niemczech osiadłem”. RED

Od 26 II 2011 jego imię nosi gdański tramwaj typu Pesa Swing 120NaG nr 1018. JANSZ

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii