CHIRURDZY

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Hasło powstało dzięki Miastu Gdańsk
Partner redakcji

CHIRURDZY. Istniejący od 2. połowy XV wieku w Gdańsku cech chirurgów i balwierzy został rozwiązany 14 XII 1820 roku. Powodem była zmiana ustawodawstwa nadającego prawo do wykonywania tego zawodu. Po włączeniu Gdańska do państwa pruskiego w 1793 roku chirurdzy chcący wykonywać ten zawód musieli – zgodnie z obowiązującym w Prusach prawem – zdać egzamin przed istniejącym od 1725 roku Ober-Collegium Medicum w Berlinie. Dotychczas uzyskiwali uprawnienia po zdanym egzaminie przed gdańskim kolegium medycznym, zatwierdzonym przez Radę Miejską, która swoimi rozporządzeniami ustalała też prawa i obowiązki cechu chirurgów i balwierzy. Kolejnym aktem prawnym mającym wpływ na zakończenie działalność cechu było wprowadzenie w życie w 1814 roku ustawy z 8 XI 1810 o dobrowolnej przynależności rzemieślników do cechu. Trudności z uzyskaniem prawa do wykonywania zawodu chirurga, jak również z prawem do dobrowolnego zrzeszania się, spowodowały, iż cech przed swym samorozwiązaniem liczył tylko sześciu członków. Orzeczenie prezydenta gdańskiej policji Dagoberta Rodericha von Vegesacka z 13 IX 1814 roku, wydane na podstawie obowiązującego w państwie pruskim ustawodawstwa, ostatecznie oddzieliło w Gdańsku zawód chirurga od balwierstwa (przedstawicielom tego zawodu pozostawiono prawo do wywieszania przed swoimi zakładami mosiężnych talerzy). Chirurdzy po uzyskaniu państwowego patentu do wykonywania tego zawodu, niezwiązani obowiązkiem cechowym, stali się elementem pomocniczym służb medycznych.

Od 1817 roku notowani są w księgach adresowych miasta jako chirurdzy (Wundärzte) – obok doktorów medycyny, dentystów i akuszerek. Pracowali w szpitalu miejskim i jako chirurdzy prywatni. W nekrologach i inseratach prasowych często występują jako miejscy czy powiatowi chirurdzy (Stadt-Wundärzte, Kreis-Wundärzte). Służyli też w jednostkach wojskowych stacjonujących w Gdańsku. Zajmowali się głównie zabiegami ortopedycznymi oraz leczeniem różnego rodzaju zewnętrznych wrzodów i czyraków. W 2. połowie XIX wieku zawód ten uległ w Gdańsku zanikowi, po 1860 roku uprawiało go tylko kilka osób, w tych czynnościach zaczęli ich bowiem zastępować chirurdzy z tytułami doktorów medycyny, przeprowadzający operacje wewnętrzne. Część chirurgów zmarła, inni być może kontynuowali swój zawód w miejscowościach na prowincji, gdzie nie było lekarzy – po 1870 roku brak bowiem kilku z nich w gdańskich księgach adresowych. MrGl

Tabela: Wykaz gdańskich chirurgów w XIX wieku*

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii