BRACTWA STRZELECKIE

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Święty Jerzy walczący ze smokiem, Niemcy Południowe (?), około 1400
Dwór Bractwa św. Jerzego i Złota Brama, Der Stadt Dantzig..., 1687
Maszt i kryta strzelnica pod Górą Gradową, Der Stadt Dantzig…, 1687
Dwór Bractwa św. Jerzego przy Targu Węglowym, 1894
Figura św. Jerzego na kopule Dworu Bractwa
św. Jerzego

BRACTWA STRZELECKIE. Bractwo św. Jerzego (St. Georgsbruderschaft), funkcjonujące w latach 1342–1814, początkowo ekskluzywna organizacja patrycjatu gdańskiego, naśladująca wzory życia rycerskiego (przyjmowano doń mieszczan mogących wylegitymować się rycerskim pochodzeniem, określano ich mianem junkrów – rycerzy). Najstarsza zachowana ordynacja bractwa pochodzi z 13 II 1414 roku. Od 1350 rezydowało w Dworze Artusa, mając odrębne ławy w osobnym pomieszczeniu, tzw. Małym Dworze. Około roku 1400 dopuszczono przedstawicieli najzamożniejszych grup gdańszczan: bogatych kupców, handlarzy, właścicieli statków i browarów oraz członków Rady i Ławy Miejskiej, choć patrycjusze pochodzenia junkierskiego nadal stanowili osobną grupę. Po Bractwie św. Erazma przejęło dom strzelecki wraz z placem ćwiczeń koło Bramy Wyżynnej. W latach 1487–1494 wzniosło tam nową siedzibę: Dwór Bractwa św. Jerzego. Od początku XVII wieku zajmowało się powierzonym przez władze miejskie zadaniem szkolenia młodych mieszczan w posługiwaniu się bronią palną. Ufundowało szpital św. Jerzego (wzmiankowany od roku 1355), posiadało kaplicę w północnym skrzydle transeptu kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (NMP), gdzie zbierano się na wspólne nabożeństwa, było fundatorem obrazu Trójca Święta (1425–1430) w tym kościele. W roku 1814 połączone z Bractwem Strzeleckim Fryderyka Wilhelma. JZ

Bractwo św. Erazma (St. Erasmusbruderschaft), założone w roku 1354 z inicjatywy Krzyżaków. Członkowie rekrutowali się ze średnich warstw gdańskiego mieszczaństwa – kupców i rzemieślników. Siedziba bractwa (dom strzelecki wraz z placem ćwiczeń) mieściła się początkowo w okolicy Bramy Wyżynnej, następnie (prawdopodobnie jeszcze w XIV wieku) otrzymało nową, przy Bramie Szerokiej (stąd wzięła się jego druga, potoczna nazwa: Schützenbruderschaft vor dem Breiten Tor). Strzelnica, miejsce corocznych konkursów strzeleckich o godność króla strzeleckiego (Schützenkönig), odbywających się w środę po Zielonych Świątkach, znajdowała się u podnóża Grodziska. Korzystały z niej też inne organizacje strzeleckie. Do roku 1714 bractwo używało w konkursach strzeleckich jako broni wyłącznie kusz. Posiadało własną kaplicę w kościele NMP. Istniało do roku 1793. MS

Towarzystwo Strzeleckie Strzelców z Broni Palnej (Gesellschaft der Büchsenschützen), założone w połowie XVI wieku w związku z upowszechnianiem się broni palnej. Należeli do niego także członkowie Bractwa św. Erazma. Przestało istnieć prawdopodobnie w 1. połowie XVIII wieku, gdy w Bractwie św. Erazma upowszechniła się broń palna. MS

Bractwo Strzeleckie Fryderyka Wilhelma (Friedrich-Wilhelm Schützenbruderschaft), kontynuacja Bractwa św. Erazma, zmiana nazwy w roku 1793 (po przejściu Gdańska pod panowanie Prus) związana była ze staraniami o patronat ze strony króla Prus Fryderyka Wilhelma II. W roku 1845 uzyskało prawa korporacji publicznej. Do 1851 jego oficjalną siedzibą była dawna siedziba Bractwa św. Erazma w Bramie Szerokiej. W 1848 zapadła decyzja o budowie Domu Strzeleckiego na terenie Ogrodu Strzeleckiego; oddano go do użytku 28 VII 1851 w obecności króla Fryderyka Wilhelma IV w związku z obchodami 500-lecia istnienia gdańskich bractw strzeleckich. MS

Obywatelski Korpus Strzelców (Bürger-Schützen-Corps), stowarzyszenie strzeleckie powołane przez grupę gdańszczan wiosną roku 1848 w związku z tworzeniem straży obywatelskich. Po niepowodzeniu włączenia do Bractwa Strzeleckiego Fryderyka Wilhelma podjął samodzielną działalność. Początkowo korzystał z udostępnionej przez Bractwo Fryderyka Wilhelma części strzelnicy pod Grodziskiem, później prowadził działalność organizacyjną, strzelecką i towarzyską w wynajmowanych miejscach i obiektach. W roku 1849 uzyskał prawa korporacji publicznej. W 1863 zbudował stałą siedzibę – dom strzelecki i strzelnicę na placu nabytym przed Bramą Oliwską, na terenie między obecnym Placem Zebrań Ludowych a ul. Kopernika (po 1945 użytkowaną przez Ligę Przyjaciół Żołnierza i Ligę Obrony Kraju). Kontynuował działalność w II Wolnym Mieście Gdańsku. MS

Schützenverein Danzig powstało w czerwcu roku 1905, rozwiązane decyzją członków 30 VIII 1920. MS

Bürgerschützenverein Oliva e.V., założone w lipcu 1923 roku, zarejestrowane sądownie 21 VII 1925, istniało do roku 1942. Od 1929 miało siedzibę w Dworze I. W latach 30. XX wieku urządziło i użytkowało strzelnicę na gruncie dzierżawionym w Strauchmühle ( Leśny Młyn, obecnie na terenie Miejskiego Ogrodu Zoologicznego Wybrzeża). RED

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii