AKADEMIA SZTUK PIĘKNYCH W GDAŃSKU

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Pierwsi wykładowcy Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Sopocie w 1947 roku na wycieczce w Gdyni. Od lewej: Juliusz Studnicki, Krystyna Łada-Studnicka, głęboko w tle słabo widoczny Adam Smolana, Marian Wnuk, Ewa Różańska, Artur Nacht-Samborski, Jacek Żuławski, Hanna Żuławska, Aleksander Kobzdej
Wykładowcy 1980, od lewej: Kazimierz Śramkiewicz, Władysław Jackiewicz, Jerzy Zabłocki, Włodzimierz Łajming, Bohdan Borowski, Roman Usarewicz
Wielka Zbrojownia i fragment zabudowy obecnej ul. Tkacie przed 1945
Siedziba Akademii Sztuk Pięknych: Wielka Zbrojownia i skrzydło dobudowane w 1968 wzdłuż ulicy Tkackiej
Siedziba Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych i Dom Studenta przy ul. Chlebnickiej
Zajęcia w Katedrze Wzornictwa Przemysłowego ASP
Pracownia malarska ASP

AKADEMIA SZTUK PIĘKNYCH W GDAŃSKU (ASP), wielokierunkowa uczelnia artystyczna, powstała z przekształcenia Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (PWSSP), pod obecną nazwą od 4 VII 1996 roku.

Okres sopocki 1945–1950. Poprzedzony był rozpoznaniem przeprowadzonym na Wybrzeżu przez delegata Związku Polskich Artystów Plastyków Janusza Strzałeckiego i przyjazdem do Sopotu m.in. malarzy Krystyny Łady-Studnickiej, Juliusza Studnickiego, Józefy Wnukowej, Jacka Żuławskiego, Hanny Żuławskiej oraz rzeźbiarza Mariana Wnuka. 15 X 1945 roku zainaugurowano rok akademicki Państwowego Instytutu Sztuk Plastycznych w Gdańsku z siedzibą w Sopocie, przy ul. Obrońców Westerplatte, przekształconego 1 XII 1945 w PWSSP.

Uczelnia rozbudowywała się wokół zasadniczej struktury trzech wydziałów: Malarstwa, Architektury Wnętrz (połączonych w latach 1947–1949 w jeden wydział) oraz Wydział Rzeźby. Pracownie dominującego w uczelni malarstwa obsadzali założyciele i zapraszani profesorowie ( Artur Nacht-Samborski, Jan Wodyński); po odejściu M. Wnuka na stanowisko rektora ASP w Warszawie rzeźby nauczali Stanisław Horno-Popławski i Adam Smolana; projektowanie architektoniczne prowadzili Stefan Listowski i Adam Haupt. W programie studiów istotne były przedmioty wstępne: tzw. rysunek wieczorny, kompozycja brył i płaszczyzn, oraz specjalizacyjne: ceramika, tkanina i techniki monumentalne. Dynamika nowego środowiska przejawia się między innymi udziałem w ogólnopolskich salonach plastyki, a następnie w pierwszych socrealistycznych wystawach, organizowaniu corocznych Festiwali Sztuk Plastycznych w Sopocie, podejmowaniu realizacji sztuki monumentalnej także poza Trójmiastem.

Okres sopocki 1951–1954. Objęcie funkcji rektora przez Stanisława Teisseyre’a zbiegło się z socrealistyczną reformą edukacji, m.in. likwidacją Wydziału Rzeźby; podziałem nauczania według lat studiów; przedmiot kompozycja płaska i przestrzenna został zastąpiony przez przedmiot kształtowanie form użytkowych. Uczelnię tworzyły 2 wydziały: Malarstwa (1949/1950) i Projektowania Dekoracyjnego oraz Architektury Wnętrz (od roku 1951 – Architektury i Studium Rzeźby), na którym powstała nowa specjalizacja – sprzętarstwo ( Włodzimierz Padlewski). W ramach uczelni powstały Warsztaty Artystyczno-Naukowe (ceramiki i tkaniny). Był to okres sukcesów tzw. szkoły sopockiej, a także pracy artystów przy renowacji Drogi Królewskiej w Gdańsku, uwieńczony w maju 1954 roku przeniesieniem uczelni do Wielkiej Zbrojowni przy Targu Węglowym (w Sopocie pozostały pracownie rzeźby).

Okres stabilizacji 1954–1971. Odejście od socrealistycznego systemu nauczania przejawiało się reaktywowaniem systemu pracowni indywidualnych, od roku 1955 – przywróceniem nauczania kompozycji płaskiej i przestrzennej (Stanisław Wójcik i Ryszard Semka), wśród pedagogów pojawiają się między innymi malarze Stanisław Borysowski i Jan Cybis, następnie Piotr Potworowski (1958–1962) oraz architekt Jerzy Hryniewiecki (1954–1956). Przywrócenie Wydziału Rzeźby w roku 1956 na długo ustaliło model uczelni trzywydziałowej; zmiany poszerzające specjalizacje następowały tylko w obrębie wydziałów, nie podważając zasadniczej struktury. W roku 1957 na Wydziale Malarstwa powstała pracownia grafiki (kierownik Zygmunt Karolak); w 1965 wydział składał się z czterech katedr: Malarstwa; Rysunku; Malarstwa Architektonicznego; Grafiki. W roku 1968 połączono Katedrę Malarstwa i Katedrę Rysunku, powstała zaś odrębna Katedra Tkaniny Dekoracyjnej. W tym czasie Wydział Rzeźby tworzyły trzy katedry: Rzeźby; Ceramiki Artystycznej; Projektowania Rzeźbiarsko-Architektonicznego. W latach 1958–1959 Wydział Architektury Wnętrz otworzył kolejno dwie pracownie projektowania: wnętrz okrętowych i form przemysłowych oraz mebli przemysłowych. W roku 1965 wydział ten tworzyły trzy katedry: Projektowania Architektonicznego; Architektury Wnętrz; Architektury Okrętów i Form Przemysłowych, w 1968 powstała czwarta: Katedra Mebla Przemysłowego.

W roku 1968 siedziba uczelni powiększyła się o skrzydło dobudowane do Zbrojowni wzdłuż ul. Tkackiej, według projektu profesora uczelni R. Semki. Okres wychodzenia z socrealizmu ku nowoczesności przejawiał się w działalności uczelni poprzez wystawę w Arsenale i sopockie festiwale z konfrontacjami młodej sztuki, działalności teatrów studenckich, ważnego udziału P. Potworowskiego w profesorskim gronie, nowoczesnych obiektów w gdańskiej architekturze. Na lata 60. XX wieku przypadały spektakle teatru Galeria Jerzego Krechowicza, ważne festiwalowe wystawy: Młoda generacja 1960–1966, Trzy pokolenia, pierwsze ogólnopolskie Porównania.

Okres transformacji 1971–1981. Ten etap w historii uczelni rozpoczęła reorganizacja, w której wyniku uczelnię tworzyły 2 wydziały: Malarstwa i Rzeźby (katedry: Kształcenia Podstawowego; Malarstwa i Rysunku; Rzeźby i Rysunku; Projektowania Malarstwa i Rzeźby) oraz Projektowania Plastycznego (katedry: Projektowania Wstępnego; Projektowania Wnętrz; Projektowania Form Przemysłowych). W roku 1978, w efekcie kolejnej restrukturyzacji, powstał Wydział Malarstwa, Grafiki i Rzeźby z katedrami: Kształcenia Ogólnoplastycznego; Malarstwa i Rysunku (odrębne pracownie dla studentów malarstwa i architektury); Specjalizacji Dodatkowych (tkanina, ceramika, grafika warsztatowa i artystyczna, warsztat litografii i linorytu, warsztat technik metalowych); Projektowania Grafiki. Drugi wydział przekształcił się w Wydział Architektury Wnętrz i Wzornictwa Przemysłowego, w 1979 roku rozbudowany i składający się z katedr: Projektowania Wstępnego; Projektowania Wnętrz; Podstaw i Metodyki Projektowania Wzornictwa Przemysłowego; Wzornictwa Przemysłowego. Nastąpiło ożywienie twórczości graficznej (cykliczne konkursy grafiki i plakatu), odbywały się międzynarodowe plenery i wystawy ceramiczne (np. Kadyny, Oliwa), plastycy nawiązali współpracę z zakładami przemysłowymi i budowniczymi Portu Północnego. Kolejne Porównania i Biennale Sztuki Gdańskiej, kontakty uczelni chociażby z krajami nadbałtyckimi (m.in. plenery Fart), udział i nagrody m.in. młodych twórców w pokazach krajowych i zagranicznych (między innymi Teresa Miszkin, Czesław Tumielewicz, Maciej Świeszewski, Jerzy Ostrogórski) dawały poczucie otwarcia i dynamiki środowiska uczelni. Powstały Galeria Out Witosława Czerwonki i Adama Harasa oraz Galeria Fotografii GN.

Okres specjalizacji 1981–1996. Cezurę początkową wyznaczał powrót do trzywydziałowej struktury. Wydział Malarstwa i Grafiki obejmował początkowo 4 katedry: Malarstwa i Rysunku; Specjalności Dodatkowych (tkanina, grafika warsztatowa i artystyczna); Projektowania Plastycznego; Projektowania Graficznego. W roku 1983 połączono projektowanie plastyczne i specjalizację w Katedrę Podstaw Projektowania i Specjalności Dodatkowych. W 1988 wyodrębniono Katedrę Grafiki Warsztatowej, w 1991 przekształcono pion podstaw projektowania plastycznego i specjalizacji, powstała Katedra Specjalizacji Artystycznych (pracownie: tkaniny artystycznej, malarstwa ściennego i witraży, intermedialna) oraz kolejna – Katedra Kształcenia Podstawowego. Po wyodrębnieniu w roku 1994 w ramach wydziału osobnych kierunków nauczania została ona włączona do struktury kierunku malarstwo (katedry: Kształcenia Podstawowego; Malarstwa i Rysunku; Specjalizacji Artystycznej); kierunek grafika obejmował 2 katedry: Grafiki Warsztatowej i Projektowania Graficznego. Reaktywowany Wydział Rzeźby składał się z dwie katedr: Rzeźby i Rysunku oraz Specjalizacji (pracownie: projektowania rzeźbiarsko-architektonicznego, ceramiki, małych form rzeźbiarskich). Wydział Architektury i Wzornictwa pozostał początkowo w poprzedniej strukturze, jednak ze znacznie powiększoną liczbą (do 4) pracowni malarstwa i rysunku (w Katedrze Projektowania Wstępnego) oraz architektury wnętrz (4 pracownie w Katedrze Architektury Wnętrz). W 1983 roku jedną z nich zastąpiła nowo utworzona pracownia kształtowania przestrzeni, powstała też piąta: Katedra Malarstwa, Rysunku i Rzeźby. Po połączeniu Katedr Podstaw i Metodyki Projektowania, Architektury Wnętrz oraz Wzornictwa Przemysłowego we wspólną jednostkę (z odrębnymi zakładami) wydział tworzyły ponownie 4 katedry. W roku 1987 Katedra Wzornictwa Przemysłowego uruchomiła nową pracownię: projektowania architektury okrętów.

W początku lat 80. XX wieku środowisko włączyło się w ruch demokratyzacji; stan wojenny, rozwiązanie Związku Polskich Artystów Plastyków (1983) i powołanie Związku Polskich Artystów Malarzy i Grafików (ZPAMiG, 1984) spolaryzowało twórczość na sferę oficjalną i nurt kultury niezależnej. W 2. połowie lat 80. XX wieku wielu artystów uczelni uczestniczyło w ruchu młodej sztuki, tzw. ekspresji lat 80. ( Grzegorz Klaman, Janusz Akermann, Sławomir Witkowski, Marek Model i inni), na Spichlerzach, wokół plenerowej pracowni rzeźby PWSSP (G. Klaman), a następnie Galerii Wyspa, działa jedna z alternatywnych grup twórczych, z których wyłoniła się tzw. nowa szkoła gdańska. Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku powstała też Galeria Promocyjna w Pałacu Opatów w Oliwie, miejsce oficjalnych debiutów wielu młodych twórców.

Okres wczesny Akademii 1996–2007. 4 VII 1996 roku PWSSP w Gdańsku otrzymała nazwę Akademii Sztuk Pięknych. W strukturze uczelni Wydział Malarstwa i Grafiki został początkowo podzielony tak jak poprzednio na pięć katedr; w obrębie kierunku malarstwo były to katedry: Kształcenia Podstawowego; Malarstwa i Rysunku; Specjalizacji Artystycznych, w obrębie grafiki – katedry: Grafiki Warsztatowej oraz Projektowania Graficznego. Od roku 2004 przez wyodrębnienie dla malarstwa i rysunku samodzielnych jednostek wydział podzielono na 6 katedr. Wydział Rzeźby funkcjonował początkowo w poprzednim układzie, w 2002 nastąpił podział na odrębne katedry: Rzeźby oraz Rysunku, kolejną stanowiła Katedra Specjalizacji (pracownie: ceramiki artystycznej, medalierstwa i małych form rzeźbiarskich, intermediów, projektowania i organizacji przestrzeni, rekonstrukcji rzeźby). Wydział Architektury i Wzornictwa tworzyły, jak poprzednio, 4 katedry: Podstaw i Metodyki Projektowania; Architektury Wnętrz; Wzornictwa Przemysłowego; Rysunku, Malarstwa i Rzeźby; w 1999 z pracowni mebla (w Katedrze Architektury Wnętrz) powołano piątą – Katedrę Mebla. W 1996 roku uczelnia otrzymała Małą Zbrojownię na pl. Wałowym, dokąd przeniesiono Wydział Rzeźby, w roku 1998 powstała galeria rysunku ASP „Nowa Oficyna”.

Okres drugi Akademii, od 2007. Uchwałą Senatu ASP z 21 II 2007 roku powstał odrębny Wydział Grafiki, złożony z katedr: Grafiki Warsztatowej (linoryt, litografia, wklęsłodruk, serigrafia, techniki cyfrowe); Grafiki Projektowej (design, ilustracja, liternictwo i typografia, edytorstwo); Mediów (fotografia, grafika multimedialna). Wydział Architektury i Wzornictwa składa się obecnie z katedr: Architektury Wnętrz (projektowanie wnętrz miejskich, mebli, scenografii, wystawiennictwa); Wzornictwa Przemysłowego (projektowanie produktów autorskich, użytkowych i biżuterii, mebli seryjnych, architektury okrętów); Wystawiennictwa; Metodyki Projektowania oraz Zakładu Technik Projektowych. Prowadzi nauczanie w kierunkach: Architektura Wnętrz i Wzornictwo. Wydział Rzeźby tworzą obecnie katedry: Rzeźby; Rysunku; Specjalizacji (ceramika artystyczna, medalierstwo i małe formy rzeźbiarskie, projektowanie i organizacja przestrzeni); Intermediów. Wydział Malarstwa obejmuje obecnie katedry: Kształcenia Podstawowego; Malarstwa; Rysunku; Specjalizacji Artystycznych (sztuka włókna, malarstwo ścienne i witraż). Uczelnia posiada także międzywydziałowy Instytut Nauk o Sztuce. EKA

Rektorzy Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych
1945–1947 Janusz Strzałecki (dyrektor)
1947–1949 Marian Wnuk (dyrektor)
1949–1950 Jan Wodyński (p.o.)
1950–1951 Janusz Strzałecki
1951–1962 Stanisław Teisseyre
1962–1965 Adam Haupt
1965–1969 Rajmund Pietkiewicz
1969–1981 Władysław Jackiewicz
1981–1987 Franciszek Duszeńko
1987–1990 Jerzy Zabłocki
1990–1996 Stanisław Radwański
EKA
Rektorzy Akademii Sztuk Pięknych
1996–2002 Jerzy Krechowicz
2002–2008 Tomasz Bogusławski
2008–2016 Ludmiła Ostrogórska
2016– Krzysztof Polkowski
EKA
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii