ŻABIANKA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Dzielnica Żabianka –Wejhera–Jelitkowo–Tysiąclecia na tle administracyjnego podziału miasta Gdańska
Przebieg granicy dzielnicy Żabianka –Wejhera–Jelitkowo–Tysiąclecia według statutu dzielnicy z 2014
Potok Oliwski na planie z 1739 (fragment): przy ujściu potoku do Zatoki Gdańskiej obecne Jelitkowo, po prawej (w górę) obecne Przymorze, po lewej (w dół) obecna Żabianka
Żabianka

ŻABIANKA (Poggenkrug, obecna nazwa od 1945), osiedle Wejhera i Tysiąclecia, część dzielnicy Gdańsk Żabianka – Wejhera – Jelitkowo – Tysiąclecia ( administracyjny podział). Według statutu dzielnicy z 24 IV 2014: „granicę północną stanowi linia brzegowa Zatoki Gdańskiej. Od strony północno-zachodniej granicę stanowi granica administracyjna miast Gdańska i Sopotu biegnąca w kierunku torów kolejowych, następnie wzdłuż torów w kierunku południowym do skrzyżowania z ul. Pomorską. Dalej w kierunku północno- wschodnim wzdłuż Potoku Oliwskiego do skrzyżowania z ul. Chłopską i następnie wzdłuż tej ulicy w kierunku południowym do skrzyżowania z ul. Piastowską. Dalej ul. Piastowską biegnie w kierunku północno-wschodnim i za Parkiem R. Reagana skręca w kierunku południowo-wschodnim do lasu, a dalej w kierunku północnym do Zatoki Gdańskiej”. Od XII wieku do roku 1773 obszar w posiadaniu opactwa cystersów w Oliwie. W XIX (XVIII?) wieku istniała przy drodze do Sopotu (późniejszy Poggenkrugerweg, od 1945 ul. Gospody), w pobliżu osiedla Konradshammer ( Przymorze) karczma Poggenkrug (Żabia Karczma, nazwa związana z nieistniejącym stawem, spolszczana: Żabianka, Żabionka). Na przełomie XIX–XX wieku przy Poggenkrugerweg znajdowało się kilka budynków. Na początku XX wieku powstała luźna zabudowa wzdłuż traktów Elsassweg (Alzacka, od 1945 ul. Gdyńska) i Lothringenweg (Lotaryńska, od 1945 ul. Rybacka, przy czym trakt Lothringenweg odpowiada wschodniej części obecnej ul. Szyprów). Istniała niezabudowana droga do Hochwasser (Stawowie, obecnie ul. Polna w Sopocie). Do II wojny światowej powstała zabudowa wzdłuż Hussitenweg (Husytów, obecnie nie istnieje, trakt ul. Husytów położony jest bardziej na północy między Grenzmarkweg (Marchii Granicznej, od roku 1945 ul. Jakuba Wejhera) a Seestraße (Morska, 1945 ul. Pomorska). Wytyczony został trakt Memellandweg (Kłajpedzka, 1945 ul. Helska). W obecnych granicach Żabianki powstała też zabudowa wzdłuż traktu Fliederstraße (od 1945 Pelplińska) i zabudowa wzdłuż Seestraße na wysokości Guenthershof ( Wojnowo) m.in. przytułek dla ubogich. W miejscu obecnego placu Kardynała Stefana Wyszyńskiego był duży plac zabaw. W 1945 roku nazwę Poggenkrug spolszczono na Żabianka. W 1973 roku „Studio Bałtyk” Polskiego Radia, redakcja „Głosu Wybrzeża” i władze „Osiedla Młodych” zdecydowały się rozpisać konkurs na inną nazwę, inicjatywę zatrzymała prasowa interwencja prof. Huberta Górnowicza.

1 IX 1960 na Osiedlu Tysiąclecia otwarto Szkołę Podstawową nr 60 (ul. Chłopska 64), pierwszą w Gdańsku wzniesioną w ramach akcji „Tysiąc Szkół na Tysiąclecie”. W 1966 Osiedle Tysiąclecia otrzymało żłobek (przy ul. Tysiąclecia) i przedszkole. W grudniu 1969 przy ul. Wejhera otwarto pawilon Warzywa-Owoce. W latach 1966–1970 Spółdzielnia Mieszkaniowa Osiedle Młodych zbudowała między granicą z Sopotem-Karlikowem a ul. Gospody, Pomorską, Orłowską, na obszarze około 11 ha osiedle im. Jakuba Wejhera (kamień węgielny pod pierwszy blok położono 30 I 1966), składające się z pięcio- i jedenastokondygnacyjnych bloków mieszkalnych z wielkiej płyty (projekt Roman Horodyński, Andrzej Dąbrowski, Stefan Grochowski, Jerzy Figura, Janusz Morek). W 1969 roku oddano do użytku Szkołę Podstawową nr 77 (ul. Orłowska 13, obecny Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego nr 7), w 1971 przychodnię zdrowia (ul. Gospody 7). W okresie 1969–1972 powstało osiedle 4 jedenastokondygnacyjnych bloków między Potokiem Oliwskim a ul. Pomorską, w sąsiedztwie Młyna IV (Guenthershof / Wojnowo). 2 V 1972 otwarto bar mleczny przy ul. Pomorskiej, lipcu przy tej samej ulicy urząd pocztowy. W 1972-1975 poszerzono o dwa pasy ul. Pomorską (po dłuższej dyskusji decydując się na pozostawienie między starym a nowym pasem alei starych drzew, tworząc między obu jezdniami szeroką promenadę). 1 XII 1975 uruchomiono połączenie autobusowe (linia nr 161) od pętli przy przystanku SKM Gdańsk-Zaspa, przez Rokossowskiego, Chłopską i Gospody do przystanku SKM Gdańsk-Żabianka. W grudniu 1975 uruchomiono połączenie autobusowe (linia nr 161) od pętli przy przystanku SKM Gdańsk-Zaspa, przez Rokossowskiego, Chłopską i Gospody do przystanku SKM Gdańsk-Żabianka.

W 1972–1976 między ulicami Gospody, Rybacką, Subisława, Pomorską powstało osiedle Żabianka, liczące blisko 4 tysięcy lokali dla 14 tysięcy mieszkańców. Powstało 17 budynków jedenastokondygnacyjnych i 16 pięciokondygnacyjnych z wielkiej płyty, a pomiędzy nimi gęsta sieć dróg wewnętrznych i szeroki trakt pieszy (tzw. deptak), prowadzący od zbudowanego w 1975 roku przystanku Szybkiej Kolei Miejskiej (SKM) Żabianka (od 2010 Żabianka-AWFiS) do skrzyżowania ulic Pomorskiej i Gospody. Między blokami utworzono liczne place zabaw z oryginalnymi instalacjami (m.in. miasteczko indiańskie, robinsonada) według projektu zagospodarowania terenu opracowanego przez Jacka Krenza, Marię Kuczyńską, Edwarda Roguszczaka i Swietłanę Zerling. Wzdłuż deptaka powstały punkty usługowo-handlowe; najstarsze: sklep spożywczy Grosz (ul. Sztormowa 3) i hala targowa Gulden (ul. Subisława 30). W 1974 oddano do użytku Szkołę Podstawową nr 89 (ul. Szyprów 3, obecny Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego nr 8), 1980 Szkołę Podstawową nr 93 (ul. Subisława 22; od 1990 XII Liceum, obecny Zespół Szkół Sportowych i Ogólnokształcących). Między ul. Subisława a torami SKM powstały korty tenisowe i boisko. W roku 1981 utworzona została parafia pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny na Żabiance (zob. parafie Kościoła katolickiego w Gdańsku). W 1981 powstała kaplica polowa, tzw. Betlejemka (przebudowana po pożarach, istniała do 2002), w 1981–1982 przy ul. Gdyńskiej 8 zbudowana została kaplica Chrystusa Odkupiciela. Zgodę na budowę uzyskano pod warunkiem rozebrania kaplicy lub przeznaczenia na inne cele po postawieniu kościoła, którego budowę rozpoczęto w roku 1986. W 1996 abp Tadeusz Gocłowski podzielił parafię na Żabiance. Powstały parafie z siedzibami w kościele Matki Bożej Fatimskiej i Chrystusa Odkupiciela (dotychczasowa kaplica).

W latach 1989–1992 Spółdzielnia Mieszkaniowa (SM) Osiedle Młodych ( Siódmy Dwór) wybudowała 3 bloki na Osiedlu Wejhera i blok przy ul. Pomorskiej, w miejscu wcześniejszej fabryki lamp Polam. W 1999 roku otwarta została Wyższa Szkoła Zarządzania w Gdańsku (ul. Pelplińska 7). 31 XII 2001 ze SM Osiedle Młodych wyodrębniła się SM Żabianka, obejmująca osiedle Żabianka. W 2010 między ul. Subisława a torami SKM otwarto pasaż handlowy, likwidując pobliski bazar. W roku 2010 na pograniczu Osiedla Wejhera i Sopotu-Karlikowa otwarta została hala widowiskowo-sportowa Ergo Arena na 5–11 tysięcy miejsc. U zbiegu ulic Chłopskiej i Pomorskiej zbudowano jedenastokondygnacyjny blok Wieża Leszka Białego (projekt DOMUS Studio Projektowe SC Sieniawski & Sieniawski). AK


Ulice Żabianki
Ulica Nazwa historyczna Osiedle Informacje o nazwie współczesnej Uwagi
rondo 4 Czerwca 1989 Roku Osiedle Wejhera nazwa od 29 IV 2019 na granicy Gdańska i Sopotu, przy Hali Widowiskowo-Sportowej Ergo Arena
Bałtycka Dorfstraße Jelitkowo obecna nazwa od 1945
Błękitna Jelitkowo od 21 VI 1972
Bursztynowa Am Wiesendamm Jelitkowo obecna nazwa od 1945
Chłopska Konradshammerstraße Osiedle Tysiąclecia obecna nazwa od 1945 od nr. 49 do nr. 70, parzyste
Gdyńska Elsassweg Żabianka od 18 IV 1973
Gospody Poggenkrugerweg Osiedle Wejhera, Żabianka obecna nazwa od 1945
Helska Memellandweg Osiedle Wejhera obecna nazwa od 1945
Husytów Hussitenweg Osiedle Wejhera obecna nazwa od 1945
Jantarowa Strandpromenade Jelitkowo obecna nazwa od 1946 od nr. 1 do nr. 15, numeracja ciągła
Jelitkowska Glettkauer Heideweg Jelitkowo obecna nazwa od 1945
Kapliczna Kapellenstraße Jelitkowo obecna nazwa od 1945
Lecha Osiedle Tysiąclecia obecna od 30 VI 1958
Mieszka I Osiedle Tysiąclecia od 30 VI 1958 upamiętnia pierwszego historycznego władcę Polski, przedstawiciela dynastii Piastów (922–945 – 992)
Morska Badestarße,
od 1945 Kąpielowa
Jelitkowo
Nadmorska Jelitkowo od 18 XII 1997 wcześniej część ul. Kaplicznej
Orłowska Saarlandweg Osiedle Wejhera obecna nazwa od 1945
Pelplińska Fliederstraße Żabianka obecna nazwa od 1945
Piastowska Kaisersteg Jelitkowo obecna nazwa od 1945 od nr. 109 do końca
pl. Dwóch Miasta Żabianka od 27 X 2011
pl. Kardynała Stefana Wyszyńskiego Żabianka od 14 VI 1982 upamiętnia prymasa Polski (1901–1981)
Park Jelitkowski od 5 XI 1979
Pomorska Seestraße Żabianka obecna nazwa od 1945 od nr. 8 do końca
Rybacka Lothringenweg Żabianka obecna nazwa od 1945 i ponownie od 18 IV 1973
Subisława Żabianka od 11 VI 1964 od nr. 19 do końca,
upamiętnia namiestnika Pomorza Gdańskiego, pierwszego przedstawiciela dynastii Sobiesławiców
Sztormowa Żabianka od 18 IV 1973
Szyprów Żabianka od 18 IV 1977
Tysiąclecia Osiedle Tysiąclecia od 30 VI 1958
Jakuba Wejhera Grenzmarkweg Osiedle Wejhera obecna nazwa od 1945 upamiętnia wojewodę chełmińskiego i malborskiego, obrońcę Pucka, założyciela Wejherowa (1609–1667)
Wypoczynkowa Wochenendkolonie Jelitkowo obecna nazwa od 1945
BŚ, AK
Liczba ludności dzielnicy Żabianka–Wejhra–Jelitkowo–Tysiąclecia
Rok Liczba ludności
2010 18 796
2011 18 556
2012 18 361
2013 18 048
2014 17 762
2015 17 367
2016 17 003
2018 16 643
RED
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii