ŻUŁAWSKI JACEK

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Jacek Żuławski (z lewej), wojewoda gdański Stanisław Zrałek (w środku) i Lech Kadłubowski (z prawej) przy Ratuszu Głównego Miasta i Dworze Artusa, 1949/1950

JACEK ŻUŁAWSKI (29 III 1907 Kraków – 27 XI 1976 Kraków), malarz, rysownik, twórca plastyki monumentalnej, pedagog. Studiował w latach 1928–1934, najpierw w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (ASP) u Wojciecha Weissa i Stanisława Jarockiego, następnie u Felicjana S. Kowarskiego i z jego pracownią przeniósł się do Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie; jednocześnie studiował malarstwo architektoniczne u Leonarda Pękalskiego. W 1935 roku otrzymał stypendium francuskie i kontynuował studia w paryskiej pracowni Józefa Pankiewicza, podróżował też do Włoch. W 1938 osiadł w Gdyni i pracował jako nauczyciel w miejscowym liceum, projektował polichromie wnętrz (kaplicy szpitalnej, koszar w Redłowie, budynku Komisariatu Rządu). Po wybuchu II wojny światowej powrócił do Warszawy, działał w ruchu oporu. W latach 1944–1945, po ucieczce z transportu, przebywał w Krakowie i w Lublinie, gdzie reaktywowano Związek Polskich Artystów Plastyków, następnie z grupą plastyków przyjechał do Gdańska jako współzałożyciel Państwowego Instytutu Sztuk Plastycznych w Sopocie (zob. ASP). Objął najpierw pracownię rysunku wieczornego, w 1949–1965 prowadził specjalizacyjną pracownię malarstwa architektonicznego, do 1974 pracownię malarstwa na Wydziale Malarstwa; po przejściu na emeryturę zamieszkał w Warszawie.

Jego malarstwo sztalugowe mieści się ogólnie w estetyce koloryzmu, jednak ze skłonnością do syntezy, tektonicznej, zwartej budowy, streficznych, spiętrzonych układów (Pejzaż morski, 1946), dekoracyjnych, geometrycznych podziałów płaszczyzny, skrótów przestrzeni, piętrzenia motywów (Martwa natura z draperią, Fragment okna, 1948; Podwieczorek), obwiedzionych wyraźnym konturem, niekiedy o efekcie groteskowym (np. lata 60. XX wieku: Kelnerka, Kogut, Dziwaki). Cechuje je też nasycona, intensywna, lecz zharmonizowana barwa i gęsta, matowa materia. W okresie socrealizmu i powodzenia tzw. szkoły sopockiej stworzył kilka kompozycji tematycznych (np. Poronin w 1914 roku, 1951; Portret Karola Szymanowskiego, 1952), był jednym z autorów monumentalnej, zbiorowej Manifestacji 1-majowej 1905 roku (1951). Głównym jego dziełem tego okresu była jednak plastyka monumentalna jako naturalna kontynuacja działalności, wiązana z jednej strony z funkcją społeczną, z drugiej umożliwiająca większą swobodę formalną. Wczesne sukcesy (1949) przyniosły mu: malowidło w sali „Herbowej” Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, projekty polichromii w teatrze w Bydgoszczy oraz mozaiki na tzw. konkurs przedolimpijski, kolejny (1952, z Hanną Żuławską i Juliuszem Studnickim) projekt wystroju stacji „Plac Teatralny” warszawskiego metra (niezrealizowany z powodu wstrzymania budowy). W roku 1952 został głównym projektantem prac malarskich przy renowacji kamienic ul. Długiej i Długiego Targu, sam m.in. realizował fryz kamienicy przy ul. Długiej (tylnej elewacji Domu Uphagena, nr 12), sgraffito z panoramą portu na Motławie z połowy XVIII wieku we wnętrzu kina Leningrad (nr 57–58, późniejszy Neptun), fryz przy Długim Targu 8 (z M. Leszczyńską). Reliefowy portret artysty znajduje się wśród innych wizerunków osób związanych z odbudową miasta na zworniku podcieni kamienicy naroża Długiego Targu i ul. Pończoszników; uczestniczył też (z H. Żuławską) w dekoracji kamienic Rynku Starego Miasta w Warszawie (nr 21A – polichromia; nr 2 – sgraffito). W połowie lat 50. XX wieku kontynuował repertuar głównie martwych natur, postaci i scen we wnętrzu. W latach 60. XX wieku opracował z zespołem wystrój sal parteru Ratusza Głównego Miasta. Sam wykonał m.in. fryz i portrety w Wielkiej Sali Wety (Białej), malowidło na kolebkowym sklepieniu Sali Zodiakalnej. Projektował też tapiserie (np. dla „Daru Pomorza”, 1975), ilustracje książkowe (w 1969 drzeworyty do Niobe Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego), rysunki satyryczne, w których operował skrótem, metaforą, aluzją i erudycyjną stylizacją (np. ilustracje do tekstu Tadeusza Boya-Żeleńskiego Odsiecz Wiednia czyli toaletka królowej Marysieńki). EKA

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii