KRĘCKI FRANCISZEK LEON

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Franciszek Kręcki

FRANCISZEK LEON KRĘCKI (16 IV 1883 Borzestowo koło Kartuz – 11 I 1940 Stutthof), handlowiec, bankowiec, działacz gdańskiej Polonii. Uczył się w gimnazjum w Kościerzynie i Chełmnie, w latach 1902–1905 studiował prawo na uniwersytecie w Królewcu, Berlinie, Heidelbergu, od 1906 roku doktor. W Gdańsku od 1906; wobec braku zgody ze strony władz niemieckich na otwarcie kancelarii adwokackiej w 1907 roku podjął – dzięki posiadanej specjalizacji w dziedzinie bankowości – pracę w polskiej firmie zbożowej Dom Handlowy i Komisowy „Ceres”. Od 1907 członek założonego w Kartuzach Kaszubskiego Towarzystwa Ludoznawczego, wydawał z Aleksandrem Majkowskim czasopismo „Gryf”; kierując wydawnictwem samodzielnie w okresie 1911–1912, przeniósł jego siedzibę z Kartuz do Gdańska. Współpracował z „Gazetą Gdańską”, od roku 1911 prezes gdańskiego gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W czasie I wojny światowej wcielony do armii niemieckiej, służył w latach 1914–1918, sierżant.

Po powrocie z wojny zaangażował się w działalność niepodległościową na rzecz przyłączenia Gdańska i Pomorza do Polski. Początkowo wszedł w skład Rad Robotniczo-Żołnierskich, następnie objął stanowisko zastępcy podkomisarza i kierownika wydziału finansowego utworzonego 13 XII 1918 Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej (NRL) na Prusy Królewskie, Warmię i Mazury z siedzibą w Gdańsku. Po rozwiązaniu NRL wiosną 1919 roku przez władze niemieckie wszczęto przeciwko niemu postępowanie sądowe pod zarzutem zdrady stanu. Wszedł w skład zakonspirowanego Podkomisariatu, powołanego w sierpniu 1919 przez NRL w Poznaniu. Powierzono mu kierownictwo tajnej Organizacji Wojskowej Pomorza (OWP). Jego zadaniem miała być obrona interesów ludności polskiej w Gdańsku i w prowincji Prusy Zachodnie, przeciwstawienie się antypolskiej działalności Grenzschutzu, zasilenie zorganizowanymi oddziałami na Pomorzu powstania wielkopolskiego oraz przygotowanie powstania na Pomorzu. Mając do dyspozycji około 60–70 tysięcy ludzi, w tym około kilkuset pochodzących z Gdańska i okolic, zmierzał do wzniecenia powstania, licząc na pomoc wojsk polskich, które miały przybyć do Gdańska z Francji pod dowództwem gen. Józefa Hallera. Ostatecznie podporządkował się decyzji podjętej przez Komisariat NRL w Poznaniu, aby o losach Pomorza i Gdańska rozstrzygnęła konferencja pokojowa w Paryżu. W okresie przejściowym, jako członek Podkomisariatu NRL w Gdańsku, przeciwdziałał wywożeniu majątku ruchomego z Pomorza przez Niemców, czuwał nad zachowaniem bezpieczeństwa i spokoju miejscowej ludności oraz brał udział w przejmowaniu ziem przyznanych Polsce na mocy traktatu wersalskiego z 28 VI 1919. Wraz z dr. Witoldem Jasińskim, Franciszkiem Kubaczem i Bonifacym Łangowskim został powołany w skład Rady Ekonomicznej wspomagającej Wydział Techniczny Generalnej Delegacji Rzeczypospolitej Polskiej w sprawach zakupu ziemi i nieruchomości w Gdańsku.

Po połączeniu w roku 1919 spółki „Ceres” z gdańskim oddziałem Banku Kwilecki, Potocki i spółka z Poznania był w latach 1919–1939 dyrektorem tego banku. Pełnił też między innymi funkcję wiceprezesa powstałego w 1920 roku Gdańsko-Polskiego Związku Gospodarczego (Danziger-Polnischer Wirtschaftsverband), wchodził w skład zarządu Gdańskiej Giełdy Papierów Wartościowych i Dewiz (Danziger Effekten- und Devisenbörse), był członkiem zarządu gdańskiego oddziału Związku Polskich Kupców i Przemysłowców oraz zarządu Rady Polskich Interesantów Portu Gdańskiego, utworzonej w 1935 roku w celu pogłębienia współpracy z Polską. Zasiadał w radach nadzorczych gdańskich banków: British and Polish Trade Bank, Banku Emisyjnego oraz w wydziale bankowym Bank von Danzig. Od 1922 roku był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki, odgrywał znaczną rolę w Macierzy Szkolnej, w Polskim Klubie Wioślarskim, był prezesem gdańskiego oddziału Związku Harcerstwa Polskiego. 17 III 1934 roku założył Zrzeszenie Ochotników Armii Polskiej Obywateli Wolnego Miasta i później mu przewodniczył. Za działalność w Organizacji Wojskowej „Pomorze” odznaczono go w 1924 roku orderem Virtuti Militari, za działalność społeczno-narodową między innymi Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta. Aresztowany 1 IX 1939, został osadzony w Victoriaschule, następnie w gdańskim więzieniu ( Areszt Śledczy), w obozie dla Polaków w Nowym Porcie, od stycznia 1940 roku w obozie Stutthof, gdzie zginął, rozstrzelany. W 1979 roku jego szczątki ekshumowano i złożono do wnętrza pomnika Walk i Męczeństwa na terenie byłego KL Stutthof w Sztutowie. Od 1945 patron ulicy w Oliwie (byłej Schönstraße), 31 V 1978 odsłonięto poświęconą mu tablicę pamiątkową na budynku przy Długim Targu 35 (gdzie mieszkał), ufundowaną przez gdański oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. EK

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny


Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii